[ULPIANUS libro quadragesimo ad edictum. ] §37.5.5.prFilium quis impuberem heredem scripsit eique substituit, emancipatum autem filium praeteriit: deinde uterque filius acceperunt bonorum possessionem: legata sunt etiam a substituto impuberis relicta non tantum liberis et parentibus, uerum etiam extraneis: quaeritur, an mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare.
[ウルピアヌス『告示注解』第40巻] ある者が思春期前の息子を相続人に指定し、彼に予備相続人を指定したが、解放された息子を黙過した。 その後、両方の息子が遺産占有を取得した。 さらに、思春期前の息子の予備相続人によって、子や親だけでなく外部の者に対しても遺贈が残されていた。 思春期前の息子が死亡した場合、予備相続人はこれらを支払う義務があるかが問われる。
et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis parentibusque praestanda sunt: sin uero a substituto impuberis, omnibus eum praestare oportet habita ratione legis Falcidiae, scilicet ut partis dimidiae, quae ad eum ex bonis patris peruenit, quartam, id est totius assis sescunciam retineat.
そして、もし確かにそれらが思春期前の息子によって残されたものであるならば、それらは子と親にのみ支払われるべきである。 しかし、もし思春期前の息子の予備相続人によって残されたものであるならば、彼はファルキディウス法を考慮に入れた上で、すべての人に支払う義務がある。 すなわち、父親の財産から彼に帰属した2分の1の取り分のうち、4分の1、すなわちアス全体に対するセスクンキアを保持するように。
§37.5.5.1Quod si impubes ex uncia dumtaxat institutus heres fuerit, magis est semissem usque legata praestaturum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a substituto relicta.
しかし、もし思春期前の息子がわずか1ウンキアの割合でのみ相続人に指定されていた場合、ファルキディウス法を考慮に入れた上で、セミスに達するまで遺贈を支払うべきであるとする見解が勝っている。 なぜなら、たとえ思春期前の息子が1ウンキアから相続人に指定されていたとしても、付け加わった部分が、予備相続人によって残された遺贈を増加させるからである。
§37.5.5.2Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, quibus bonorum possessionem praetor dedit ex causis supra scriptis: nam si dedit bonorum possessionem, non putat legatorum eos persecutionem habere.
法務官は、上記の事由によって法務官が遺産占有を与えた子らを除き、すべての子に遺贈が支払われることを望んだ。 なぜなら、もし彼に遺産占有を与えたのであれば、彼らが遺贈の追及権を有することはないと考えるからである。
constituere igitur apud se debet, utrum contra tabulas bonorum possessionem petat an uero legatum persequatur: si elegerit contra tabulas, non habebit legatum: si legatum elegerit, eo iure utimur, ne petat bonorum possessionem contra tabulas.
したがって、彼(子)は、遺言に反する遺産占有を請求すべきか、あるいは遺贈を追及すべきかを自ら決定しなければならない。 もし遺言に反する遺産占有を選んだならば、彼は遺贈を得られない。 もし遺贈を選んだならば、彼は遺言に反する遺産占有を請求できないという法が適用される。
§37.5.5.3Si quis contra tabulas bonorum possessionem acceperit, deinde postea apparuerit eum ex his liberis non fuisse, qui eam bonorum possessionem accipere possunt, ex his tamen esse, quibus legata praestantur: optinuit non esse ei denegandam petitionem legatorum, siue ordinariam bonorum possessionem petierit siue Carbonianam.
もしある者が遺言に反する遺産占有を受け、その後、彼がその遺産占有を受けることができる子らの中には含まれていなかったものの、遺贈が支払われるべき子らの中には含まれていたことが明らかになった場合、彼が通常の遺産占有を請求したにせよ、カルボ法による遺産占有を請求したにせよ、彼に対する遺贈の請求権は拒絶されるべきではないという見解が確立している。
§37.5.5.4Non solum autem legatum denegatur ei, qui bonorum possessionem accepit, uerum etiam si quid aliud ex uoluntate accepit.
また、遺言に反する遺産占有を受け取った者に対しては、遺贈が拒絶されるだけでなく、遺言者の意思に基づいて他の何らかのものを得た場合も同様である。
cui consequens est, quod Iulianus scripsit, si fratri suo impuberi substitutus sit acceperitque contra tabulas bonorum possessionem, denegari ei persecutionem hereditatis fratris impuberis mortui, cui a patre substitutus est.
これに合致することとして、ユリアヌスが次のように書いている。 すなわち、ある者が自身の思春期前の兄弟の予備相続人として指定されており、遺言に反する遺産占有を受け取った場合、死亡した思春期前の兄弟の相続(これについては彼が父親によって予備相続人に指定されていたのであるが)の追及は彼に対して拒絶される、と。
§37.5.5.5Si legata fuerint relicta liberis et extraneis, licet utrorumque praestatio Falcidiae locum faceret legataque liberorum reccideret, tamen nunc ob hoc, quod extraneis non praestantur legata, liberorum augentur.
もし遺贈が子らと外部の者とに残されていた場合、双方への支払いがファルキディウス法の適用をもたらし、子らへの遺贈を減少させることになるとしても、現在は、外部の者に対しては遺贈が支払われないという理由によって、子らへの遺贈が増加する。
§37.5.5.6Sed et si portio hereditatis fuerit adscripta ei, qui ex liberis parentibusue est, an ei conseruanda sit, ut solent legata? et Iulianus saepissime scripsit in portione quoque hereditatis idem quod in legato probandum, cuius sententia rescripto diui Pii comprobata est, cum hereditates non modo honestiore titulo, sed et pleniore onere tribuantur.
しかしまた、相続の取り分が、子や親である者に割り当てられていた場合、遺贈が通常そうされるように、それは彼のために保全されるべきであろうか。 そしてユリアヌスは、相続の取り分においても遺贈におけるのと同様のことが承認されるべきであるとしばしば書いており、彼の見解は神聖なるピウスの勅答によって承認された。 相続は、より名誉ある権原によって授与されるだけでなく、より重い負担を伴って授与されるからである。
§37.5.5.7Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione hereditatis data usque ad uirilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint.
もっとも、そのような者たちに対しては次の方法で救済が与えられるべきである。 すなわち、一人当たりの均等な取り分よりも大きな相続分が与えられた場合には、均等な取り分に達するまで保護され、それより小さな取り分の場合には、指定された範囲内で訴権が彼らに与えられる。
idem obseruatur et circa legata fideiue commissa, quae his data fuerint, et in mortis causa donationibus.
同じことは、彼らに与えられた遺贈や遺託信託、および死因贈与についても観察される。
§37.5.5.8Is autem, cui portio hereditatis conseruatur, utrum omnibus an tantum exceptis personis legata cogatur praestare? et magis probatur exceptis personis solis praestanda: nec tamen solius commodo id cedit.
では、相続の取り分が保全される者は、すべての人に遺贈を支払う義務があるのか、それとも除外された者にのみ支払う義務があるのか。 そして、除外された者にのみ支払われるべきであるという見解がより支持されている。 しかし、それは彼一人の利益に帰するわけではない。
nam si legatis onerata sit portio tam liberorum parentiumue quam extraneorum, id, quod extraneis non praestatur, liberis parentibusue profuturum non dubitamus.
なぜなら、もしその取り分が子や親への遺贈だけでなく外部の者への遺贈によっても負担されているならば、外部の者に支払われない部分は、子や親の利益になることに私たちは疑問を抱かないからである。
igitur ita demum quod extraneis non praestatur communicatur cum eo, qui contra tabulas petit, si non legatariis liberis parentibusque dandum sit.
したがって、外部の者に支払われない部分が、遺言に反する遺産占有を請求する者と共有されるのは、それが受遺者である子や親に与えられるべきではない場合に限られる。