[PAULUS libro quadragesimo primo ad edictum. ]
[パウルス『告示註釈』第41巻] 権力下にあって黙過された者は、たとえ遺言反抗的遺産占有を請求したとしても、遺贈を履行する義務を負わない。
§37.5.15.prIs qui in potestate est praeteritus legata non debebit praestare, etsi contra tabulas bonorum possessionem petierit, quia et non petita bonorum possessione intestati hereditatem optineret: nec enim exceptio doli mali huic nocet et absurdum est eum cogi legata praestare, quia bonorum possessionem petierit, cum et sine hac hereditatem habiturus sit suo iure.
なぜなら、遺産占有を請求しなかったとしても、無遺言相続によって相続財産を手に入れたであろうからである。 というのも、悪意の抗弁もこの者に害を及ぼさないし、彼が遺産占有を請求したからといって遺贈を履行するよう強制されるのは不条理である。 彼はこれなしでも自らの権利によって相続財産を得るはずだからである。
unde si duo praeteriti sunt, emancipatus et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non peteret, suus solus rem habiturus esset.
したがって、もし二人の黙過された者、すなわち解放された者と権力下にある者がいる場合、ある人々は、解放された者も遺贈を履行する義務を負うべきではないと考えている。 なぜなら、兄弟の[請求の]結果として、彼は半分の取り分を得るからであり、たとえこの者が請求しなかったとしても、家督相続人だけが単独で財産を得るはずだったからである。
quid ergo est? ubi praeteritus sit suus, uerius est quod dictum est: ubi uero scriptus est et uoluntatem patris habet, debet teneri legatariis, etiamsi omiserit bonorum possessionem.
ではどうなのか。 黙過された者が家督相続人である場合は、先に述べられたことがより正しい。 しかし、彼が相続人に指定されており、父の意思を体現している場合は、たとえ遺産占有を申請しなかったとしても、遺言受領者たちに対して責任を負うべきである。
§37.5.15.1Sed si unus emancipatus heres scriptus sit, alter praeteritus et utrique contra tabulas bonorum possessionem acceperint, et institutus eadem praestat quae praeteritus.
しかし、もし一人の解放された者が相続人に指定され、もう一人の解放された者が黙過されており、両者が遺言反抗的遺産占有を受け入れた場合、指定された者も、黙過された者が履行するのと同様のものを履行する。
sed si solus heres institutus contra tabulas bonorum possessionem acceperit, omnibus debebit legata praestare, perinde atque si adisset hereditatem.
しかし、もし指定された相続人だけが遺言反抗的遺産占有を受け入れた場合、彼は、あたかも相続を承認したかのように、すべての人に対して遺贈を履行する義務を負う。
sed si scriptus quidem adierit hereditatem, praeteritus autem bonorum possessionem acceperit: hic quidem, qui bonorum possessionem acceperit, certis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur.
しかし、もし指定された者が相続を承認した一方で、黙過された者が遺言反抗的遺産占有を受け入れた場合、遺産占有を受け入れたこちら(黙過された者)は、特定の人々に対して遺贈の義務を負うが、指定された者については疑問が生じる。
et complures putant certis personis et eum praestare debere, quod puto uerius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt.
そして多くの者は、彼(指定された者)も特定の人々に対して履行する義務を負うべきだと考えており、私はこれがより正しいと考える。 なぜなら、法務官も、彼が遺言反抗的遺産占有を請求し得た子どもの一人であるという理由で、彼を保護するからである。
§37.5.15.2Ita autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum eum esse: qua enim ratione maiorem partem habere potest, cum nec bonorum possessionem accepit nec ex maiore parte institutus sit?
しかし、彼が半分の取り分について保護されるべきなのは、半分を超える部分について相続人に指定されているか、あるいは半分について指定されている場合である。 もし半分未満の部分について指定されているならば、彼は、自身が指定された部分を超える部分については保護されない、と我々は主張する。 なぜなら、彼が遺産占有を受け入れてもおらず、また半分より大きな部分について指定されてもいないのに、いかなる根拠によって、より大きな部分を持ち得るだろうか。
§37.5.15.3Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub praetextu dotis legetur.
持参金を持たない女に対しては、たとえ持参金を口実にして遺贈がなされたとしても、いかなる遺贈も義務づけられない。
§37.5.15.4Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legatum sit, si heredi decem dederit, ita ei legatorum actio dabitur, si ei, qui contra tabulas bonorum possessionem accepit, dederit, non si heredi instituto, quia absurdum est illum commoda hereditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato.
もし、第三者が相続人に指定された上で、「彼が相続人に10を与えるなら」という条件のもと、除外された者(特権的遺言受領者)に遺贈がなされた場合、彼に遺贈に関する訴えが与えられるのは、遺言反抗的遺産占有を受け入れた者に対して与えた場合であり、指定された相続人に与えた場合ではない。 なぜなら、あちら(指定された者)が相続の便益を得る一方で、別の者(遺産占有を得た者)が遺贈を履行する負担を負うのは不条理だからである。
sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio dare debet.
しかし、もしティティウスに与えるよう命じられていたとしても、彼(ティティウス)にではなく、息子(遺産占有を受けた息子)に与えなければならない。