Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §37.4.12.pr-37.4.12.1

遺産占有不請求による持分増加と先行遺言との競合

5740 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

本断片は、共同相続人の一部が遺産占有を請求しない場合の持分の帰属と増価、および先後の遺言が競合する際(先で廃嫡、後で黙過)の黙過された子の遺産占有請求権の要件を規定する。

[GAIUS libro quarto decimo ad edictum prouinciale. ] §37.4.12.prSi duobus filiis et ex altero filio duobus nepotibus bonorum possessio competat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit.
[ガイウス執筆『地方告示注解』第十四巻]\n\n二人の息子、およびそのうちの一人の息子から生まれた二人の孫に遺産占有が認められる場合において、孫の一人が請求を行わないときは、その者の分け前は兄弟に帰属する。
si uero ex filiis alter non petat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur.
しかし、もし息子たちのうちの一人が請求を行わないときは、それはもう一人の息子にも孫たちにも有利に働く。 なぜなら、その場合には二つの二分の一が生じ、そのうちの一方を息子が、もう一方を孫たちが取得することになるからである。
§37.4.12.1Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens inperfectum, in quo praeteritus sit filius, posteriore testamento praeteritus recte petet bonorum possessionem, si remoto quoque filio potiores sunt in ea hereditate posteriore testamento scripti heredes: et ita ius habet, ut, cum is, contra quem filius petit bonorum possessionem, amoto filio possit optinere hereditatem, filius quoque recte uideatur petere bonorum possessionem, si uero ille non possit optinere hereditatem, filius quoque excludatur.
\n\nもし、息子を廃嫡する適法に作成された先の遺言が存在し、その後に、息子を黙過した未完成の後の遺言が存在する場合、後の遺言において黙過された者は、たとえその息子を除外したとしても、後の遺言において指定された相続人たちがその遺産相続においてより強い権利を持つのであれば、正当に遺産占有を請求する。 そしてその権利関係は、息子が遺産占有を請求する相手が、息子を除外したとすれば遺産を確保し得る場合には、息子も正当に遺産占有を請求しているとみなされ、他方、その者が遺産を確保し得ない場合には、息子もまた排除される、というものである。

語釈・文法注

  1. 37.4.12.prfratri — 「兄弟に」を意味するが、一文目の fratri は「もう一人の孫(その兄弟)」、二文目の fratri は「もう一人の息子(彼の兄弟)」を指し、文脈によって指示対象が異なる。
  2. 37.4.12.1remoto quoque filio — 独立奪格構文(remoto filio)に接続詞 quoque(〜もまた)が挿入された形。ここでは「たとえその息子を除外した(考慮に入れない)としても」という譲歩的な意味を持つ。
  3. 37.4.12.1et ita ius habet, ut... si uero... filius quoque excludatur — ut 節(結果節)の中に cum 節と si uero 節の対比が配置された長大な構文。主文の ius habet の性質や範囲を ut 節以下で「〜というような形で権利を持つ」と具体的に規定している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §37.4.12.pr-37.4.12.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.4.12.pr-37.4.12.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。