Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §37.15.1.pr-37.15.1.3

親に対する敬意の義務と不敬な子への処罰

5875 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

親に対する敬意の義務は軍人や共同被解放者であっても例外なく維持されるべきであり、親を侮辱・虐待した子は首都長官によって処罰され、あるいは軍役に値しないと判断されるべきであることを規定する。

[ULPIANUS libro primo opinionum. ] §37.15.1.prEtiam militibus pietatis ratio in parentes constare debet: quare si filius miles in patrem aliqua commisit, pro modo delicti puniendus est.
[ウルピアヌス、意見書集第1巻] 軍人であっても、親に対する敬意の道理は維持されるべきである。 したがって、軍人である息子が父親に対して何らかの罪を犯したならば、その非行の程度に応じて処罰されなければならない。
§37.15.1.1Et inter collibertos matrem et filium pietatis ratio secundum naturam salua esse debet.
また、共同被解放者である母親と息子の間であっても、自然に従った敬意の道理は保たれるべきである。
§37.15.1.2Si filius matrem aut patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens pro modo eius uindicat.
敬うべき対象である母親または父親を、もし息子が侮辱し、あるいは彼らに対して不敬な手を下す(暴力を振るう)ならば、首都長官は、公の孝道に関わるその非行をその程度に応じて処罰する。
§37.15.1.3Indignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos appellauerit.
自分を育ててくれたと自ら語った父親と母親を「悪人」呼ばわりする者は、軍籍に値しないと判断されるべきである。

語釈・文法注

  1. §37.15.1.1inter collibertos matrem et filium — 前置詞 `inter`(〜の間で)は、対格の名詞 `collibertos`、`matrem`、`filium` のすべてを支配している。`matrem et filium` は `collibertos` と同格であり、「共同被解放者(同じ主人から解放された奴隷)である母親と息子」という意味になる。
  2. §37.15.1.3a quibus se educatum dixerit — 関係節内の動詞 `dixerit`(接続法完了)は、主観的な主張(「〜と自分で語った」)を表す。また、その目的語として対格不定詞構文(AcI)の `se educatum [esse]` を伴う。`se` は主節の主語である `qui`(〜する者)を指す再帰代名詞対格であり、`educatum` はその対格(男性単数)に一致している。
  3. §37.15.1.3indignus militia — 形容詞 `indignus`(値しない)は、価値の剥奪や基準を示す奪格(ここでは `militia`、女性単数奪格)を要求する。「軍籍(軍役)に値しない」を意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §37.15.1.pr-37.15.1.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.15.1.pr-37.15.1.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。