Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §37.11.8.pr-37.11.8.4

相反する条件での相続指定と代位相続の解釈

5840 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

同一の相続人が相反する条件で異なる割合を指定された場合の解釈や、未成年息子のための代位相続の有効性、氏名の誤り、抹消、および書面と口頭による指定の個別評価について説明している。

[IDEM libro uicensimo quarto digestorum. ]
[同じ著者、学説彙纂第24巻] もし以下のように書かれているならば。
§37.11.8.prSi ita scriptum sit: 'Sempronius ex parte dimidia heres esto.
「センプロニウスは2分の1の相続分で相続人たるべし。
Titius, si nauis ex Asia uenerit, ex parte tertia heres esto.
ティティウスは、もしアジアから船が到着したならば、3分の1の相続分で相続人たるべし。
idem Titius, si nauis ex Asia non uenerit, ex parte sexta heres esto': Titius non ex duabus partibus heres scriptus, sed ipse sibi substitutus intellegi debet ideoque non ex maiore parte quam tertia scriptus uidetur.
同じティティウスは、もしアジアから船が到着しなかったならば、6分の1の相続分で相続人たるべし」と。 ティティウスは二つの相続分において相続人として指定されたのではなく、自分自身に対する代位相続人として指定されたと解されるべきであり、したがって3分の1より大きな相続分において指定されたとは見なされない。
secundum hanc rationem cum sextans uacuus relinquatur, bonorum possessionem Titius accipiet non solum tertiae partis, sed eius quoque, quae ex sextante eidem adcrescit.
この理路に従えば、6分の1が空位のまま残されているとき、ティティウスは3分の1の相続分だけでなく、6分の1から彼に加増される部分についても遺産占有を受ける。
§37.11.8.1Qui filio impuberi substituitur ita: 'si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam ueniat, tunc Titius mihi heres esto', sicut hereditatem uindicat, perinde ac si uerbum hoc 'mihi' adicctum non esset, ita bonorum quoque eius possessionem accipere potest.
未成年の息子に対して、「もし私の息子が、みずから後見下に入る前に死ぬならば、そのときティティウスは私の相続人たるべし」という形で代位指定された者は、あたかもこの「私の」という語が付け加えられていなかったかのように遺産を請求するのと同様に、その息子の遺産占有をも受けることができる。
§37.11.8.2Sed et cum in praenomine cognomine erratum est, is ad quem hereditas pertinet etiam bonorum possessionem accipit.
しかしまた、個人名や家族名において誤りがあった場合でも、遺産が帰属する者は遺産占有をも受ける。
§37.11.8.3Is autem, cuius nomen in testamento uoluntate testatoris perductum est, sicut ad adeundam hereditatem, ita ad petendam bonorum possessionem scriptus non intellegitur, quamuis nomen eius legatur.
これに対し、遺言者の意思によって遺言書の中でその名前が抹消された者は、たとえその名前が読めるとしても、遺産相続を承認するためにも、遺産占有を請求するためにも、指定されたとは解されない。
§37.11.8.4Quidam testamentum in tabulis sibi fecit, filio autem impuberi per nuncupationem substituit.
ある者が、自身のためには書面で遺言を作成し、未成年の息子に対しては口頭の宣言によって代位者を指定した。
respondi sententiam praetoris in danda bonorum possessione eam esse, ut separatim patris, separatim filii heredes aestimari debeant: nam quemadmodum scripto filii heredi separatim ab heredibus patris, ita nuncupato potest uideri separatim a scriptis patris heredibus bonorum possessio dari.
私は、遺産占有を付与するにあたってのプラエトルの見解は、父親の相続人と息子の相続人とが個別に考慮されるべきであるというものである、と回答した。 なぜなら、書面で指定された息子の相続人に対して、父親の相続人とは個別に遺産占有が与えられるのと同様に、口頭で指定された相続人に対しても、父親の書面による相続人とは個別に遺産占有が与えられると見なしうるからである。

語釈・文法注

  1. §37.11.8.pripse sibi substitutus — 「自分自身に対して代位相続人として指定された」の意。同一人物が二つの相反する条件(「船がアジアから来た場合」と「来なかった場合」)で異なる相続分を割り当てられた場合、両方の相続分を合算して得るのではなく、一方の条件が成就した際にもう一方の条件から代わって入るという「代位(substitutio)」の関係として解釈されることを指す。
  2. §37.11.8.1in suam tutelam ueniat — 文字通りには「彼自身の後見に入る」であるが、未成年者が後見人の管理下から脱し、自己が自己の後見(管理権)を持つようになること、すなわち「成人(思春期に達すること)」を意味する慣用表現である。
  3. §37.11.8.4separatim patris, separatim filii heredes — 主格名詞 `heredes` に属格の `patris` および `filii` がかかり、父親の相続人と未成年息子の代位相続人とが法的に独立して(`separatim`)評価されるべきであることを示す。この二重の遺言構造(未成年代位相続)において、それぞれの遺産占有の付与が個別に行われるという原則を支える構造である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §37.11.8.pr-37.11.8.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.11.8.pr-37.11.8.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。