Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §37.11.2.pr-37.11.2.9

指定相続人の優先順位と遺言に基づく遺産占有

5834 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺言に基づく遺産占有における子と指定相続人の優先順位、条件や予備相続人が指定されている場合の権利の帰属、名前が意図的に抹消された場合の無効、および奴隷が相続人指定された場合の所有権に随伴する遺産占有の移動について論じている。

[IDEM libro quadragensimo primo ad edictum. ]
[IDEM libro quadragensimo primo ad edictum.] 政務官は極めて公平な順序に従った。
§37.11.2.prAequissimum ordinem praetor secutus est: uoluit enim primo ad liberos bonorum possessionem contra tabulas pertinere, mox, si inde non sit occupata, iudicium defuncti sequendum.
すなわち彼は、第一に子らに遺言に反する遺産占有が帰属し、次に、もしそこにおいて(遺産占有が)占有されなかった場合には、死者の意思に従うべきであると望んだのである。
exspectandi igitur liberi erunt, quamdiu bonorum possessionem petere possunt: quod si tempus fuerit finitum aut ante decesserint uel repudiauerint uel ius petendae bonorum possessionis amiserint, tunc reuertetur bonorum possessio ad scriptos.
したがって、子らが遺産占有を請求できる期間中は、彼らを待たなければならない。 しかし、もし期間が満了したか、あるいはその前に彼らが死亡したか、放棄したか、あるいは遺産占有を請求する権利を失ったならば、その時に遺産占有は指定相続人らに帰属する。
§37.11.2.1Si sub condicione heres institutus filius sit, Iulianus peraeque putauit secundum tabulas competere ei quasi scripto bonorum possessionem, qualisqualis condicio sit, etiam si haec 'si nauis ex Asia uenerit': et quamuis defecerit condicio, praetor tamen filium, qui admiserit secundum tabulas, tueri debebit ac si contra tabulas acceperit: quae tuitio ei qui emancipatus est necessaria est.
もし子が条件付きで相続人に指定されている場合、ユリアヌスは、その条件がいかなるものであろうと、たとえそれが「もし船がアジアから到着したならば」というものであっても、彼には指定相続人として、遺言に基づく遺産占有が等しく認められると考えた。 そして、たとえその条件が成就しなかったとしても、政務官は、遺言に基づく遺産占有を受け入れた子を、あたかも彼が遺言に反する遺産占有を受け取ったかのように保護しなければならない。 この保護は、解放された子にとって必要不可欠なものである。
§37.11.2.2Pro qua quisque parte heres scriptus est, pro ea accipiet bonorum possessionem, sic tamen, ut, si non sit qui ei concurrat, habeat solus bonorum possessionem: quamdiu tamen ex heredibus unus deliberat, utrum admittat bonorum possessionem an non, portio bonorum possessionis eius coheredi non defertur.
各人は、自らが指定された相続分の割合に応じて遺産占有を受け取る。 ただし、彼と競合する者が存在しない場合には、単独で遺産占有を有する。 しかし、共同相続人のうちの一人が、遺産占有を受け入れるべきか否かを熟慮している間は、その者の分の遺産占有は共同相続人に帰属しない。
§37.11.2.3Si Primus quidem ita substitutus sit, si intra decem, Secundus, si post decem intra quattuordecim annos: si quidem intra decem decesserit, Primus solus heres erit et accipiet bonorum possessionem, si uero post decem intra quattuordecim, Secundus solus heres erit et accipiet bonorum possessionem, nec sibi iunguntur, cum ad suam quisque causam substitutus sit.
もし、プリムスが10歳未満で死亡した場合の予備相続人に、セクンドゥスが10歳を超え14歳未満で死亡した場合の予備相続人にそれぞれ指定されている場合、もし10歳未満で死亡したならば、プリムスのみが相続人となり、遺産占有を受け取る。 しかし、もし10歳を超え14歳未満で死亡したならば、セクンドゥスのみが相続人となり、遺産占有を受け取る。 両者は互いに結びつけられない。 各々が自らの個別の事由に対して予備相続人に指定されているからである。
§37.11.2.4Defertur bonorum possessio secundum tabulas primo gradu scriptis heredibus, mox illis non petentibus sequentibus, non solum substitutis, uerum substituti quoque substitutis, et per seriem substitutos admittimus.
遺言に基づく遺産占有は、第一順位で指定された相続人らに帰属し、次に彼らが請求しない場合には後順位の者らに(帰属する)。 これには予備相続人だけでなく、予備相続人の予備相続人も含まれ、我々は順次に予備相続人らを認める。
primo gradu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicuti ad adeundam hereditatem proximi sunt, ita et ad bonorum possessionem admittendam.
また、第一順位で指定された者としては、最初の地位に記載されているすべての人々を理解すべきである。 なぜなら、彼らが相続の承認に関して最先順位であるのと同様に、遺産占有を受け入れることに関しても最先順位だからである。
§37.11.2.5Si quis ita scripserit: 'Primus ex parte heres esto: si Primus heres non erit, Secundus heres esto.
もし誰かが「プリムスは(半分の)相続分について相続人たれ。 もしプリムスが相続人とならないならば、セクンドゥスが相続人たれ。
Tertius ex alia parte dimidia heres esto: si non erit, Quartus heres esto', Primus et Tertius priores ad bonorum possessionem inuitantur.
テルティウスは他方の半分について相続人たれ。 もし彼が相続人とならないならば、クアルトゥスが相続人たれ」と書いた場合、プリムスとテルティウスがまず遺産占有へと促される。
§37.11.2.6Si quis ita instituerit heredes: 'uter ex fratribus meis Seiam uxorem duxerit, ex dodrante mihi heres esto, uter non duxerit, ex quadrante heres esto', si quidem mortua fuerit Seia, aequas partes habituros heredes constat: quod si ab altero uxor ducta fuerit, dodrantem et quadrantem eis competere: bonorum autem possessionem, antequam existat condicio, neutrum petere.
もし誰かが次のように相続人を指定した場合、「私の兄弟のうち、セイアを妻に娶った者は4分の3の割合で私の相続人たれ。 娶らなかった者は4分の1の割合で相続人たれ」、もしセイアが死亡したならば、相続人らが等しい割合を有することは明白である。 しかし、もし一方によって妻として娶られたならば、彼らにはそれぞれ4分の3と4分の1が認められる。 しかし、条件が成就する前には、いずれも遺産占有を請求することはできない。
§37.11.2.7Si consulto sit inductum nomen heredis, indubitanter probatur bonorum possessionem petere eum non posse, quemadmodum non potest, qui heres scriptus est non consulto testatore: nam pro non scripto est, quem scribi noluit.
もし意図的に相続人の名前が削り取られていたならば、彼が遺産占有を請求することはできないということは疑いなく認められる。 それは、遺言者の意図なしに相続人として記載された者が請求できないのと同様である。 なぜなら、遺言者が記載されることを望まなかった者は、記載されなかったものとみなされるからである。
§37.11.2.8Si duo sint heredes instituti Primus et Secundus, Secundo Tertius substitutus, omittente Secundo bonorum possessionem Tertius succedit: quod si Tertius noluerit hereditatem adire uel bonorum possessionem accipere, reccidit bonorum possessio ad Primum.
もしプリムスとセクンドゥスの二人が相続人に指定され、セクンドゥスに対してテルティウスが予備相続人に指定されている場合に、セクンドゥスが遺産占有を辞退したならば、テルティウスが承継する。 しかし、もしテルティウスが相続の承認を望まないか、あるいは遺産占有を受け取ることを望まないならば、遺産占有はプリムスに帰属する。
nec erit ei necesse petere bonorum possessionem, sed ipso iure ei adcrescet: heredi enim scripto sicut portio hereditatis, ita et bonorum possessio adcrescit.
そして彼に遺産占有を請求する必要はなく、法律当然に彼に加増する。 なぜなら、指定相続人に対しては、相続の取り分が増加するのと同様に、遺産占有もまた増加するからである。
§37.11.2.9Si seruus heres scriptus sit, ei domino defertur bonorum possessio, ad quem hereditas pertinebit: ambulat enim cum dominio bonorum possessio.
もし奴隷が相続人に指定された場合、その遺産占有は、相続財産が帰属することになるその主人に対して与えられる。 なぜなら、遺産占有は(奴隷に対する)所有権に伴って移動するからである。
quare si mortis tempore Stichus heres institutus fuit seruus Sempronii nec Sempronius eum iussit adire, sed uel decessit uel etiam eum alienauit et coepit esse Septicii: euenit, ut, si Septicius eum iusserit, Septicio deferatur bonorum possessio: ad hunc enim hereditas pertinet.
したがって、もし死亡 of の時点で相続人に指定されたスティクスがセンプローニウスの奴隷であり、センプローニウスが彼に(相続を)承認するよう命じず、むしろ死亡したか、あるいは彼を譲渡し、彼がセプティキウスの(奴隷に)なった場合、もしセプティキウスが彼に(承認を)命じたならば、遺産占有はセプティキウスに与えられることになる。 なぜなら、彼に相続財産が帰属するからである。
unde si per multos dominos transierit seruus tres uel plures, nouissimo dabimus bonorum possessionem.
それゆえ、もし奴隷が多くの主人、すなわち3人あるいはそれ以上の主人の間を移転したならば、我々は最も新しい主人に遺産占有を与える。

語釈・文法注

  1. §37.11.2.prexspectandi igitur liberi erunt — 動形容詞(gerundive)を用いた「受動の義務(あるいは必然)」の表現。意味上の動作主体(与格)は省略されているが、文脈上、政務官や遺言の指定相続人を指す。「子らは待たれなければならない」、すなわち「子らを待つべきである」の意。
  2. §37.11.2.1quasi scripto bonorum possessionem — quasi(あたかも〜であるかのように)は副詞的にscripto(指定された〔相続人〕に対して)に係る。条件の成否に関わらず、指定相続人(heres scriptus)であるかのように遺産占有を請求できるという仮定的な法的擬制を表している。
  3. §37.11.2.3si intra decem — 未成年予備相続(substitutio pupillaris)を前提とする極めて省略の多い表現。intra decem および post decem の後には annos(年齢の「歳」)が、さらに条件節全体として decesserit pupillus(被相続人たる未成年者が死亡したならば)のような動詞句が省略されている。
  4. §37.11.2.8omittente Secundo bonorum possessionem — 現在分詞を用いた奪格絶対(ablative absolute)。ここでは時間的、または原因的な条件(「セクンドゥスが遺産占有を受け入れることを辞退したときに / 放棄したため」)を表し、主節の動詞 succedit(テルティウスが承継する)に対する前提事由を示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §37.11.2.pr-37.11.2.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:37.11.2.pr-37.11.2.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。