[ULPIANUS libro trigensimo nono ad edictum. ] §37.11.1.prTabulas testamenti accipere debemus omnem materiae figuram: siue igitur tabulae sint ligneae siue cuiuscumque alterius materiae, siue chartae siue membranae sint uel si corio alicuius animalis, tabulae recte dicentur.
[ULPIANUS libro trigensimo nono ad edictum.] 遺言板として、我々はあらゆる素材の形状を(そうであると)受け入れるべきである。 したがって、板が木製であろうと、あるいは他のいかなる素材であろうと、あるいは紙であろうと、羊皮紙であろうと、あるいは何らかの動物の皮であろうと、正しく「板」と呼ばれるであろう。
§37.11.1.1Non autem omnes tabulas praetor sequitur hac parte edicti, sed supremas, hoc est cas, quae nouissimae ita factae sunt, post quas nullae factae sunt: supremae enim hac sunt non quae sub ipso mortis tempore factae sunt, sed post quas nullae factae sunt, licet hae ueteres sint.
しかし、政務官は告示のこの部分において、すべての板に従うのではなく、最後の板、すなわち、その後にいかなるものも作成されなかった、最も新しくそのように作成されたものに従う。 というのも、ここで「最後の」とは、死の直前に作成されたものではなく、それ以降に作成されたものが何もないものを指し、たとえこれらが古いものであっても同様だからである。
§37.11.1.2Sufficit autem extare tabulas, etsi non proferantur, si certum sit eas exstare.
しかし、板が存在していれば十分であり、たとえそれが提出されなくても、それらが存在していることが確実であるならば(十分である)。
igitur etsi apud furem sint uel apud eum, apud quem depositae sunt, dubitari non oportet admitti posse bonorum possessionem: nec enim opus est aperire eas, ut bonorum possessio secundum tabulas agnoscatur.
したがって、たとえ盗人のもとにあろうと、あるいはそれらが寄託された人のもとにあろうと、遺産占有が認められうることに疑問の余地はない。 というのも、遺言板に基づく遺産占有が承認されるために、それらを開封する必要はないからである。
§37.11.1.3Semel autem exstitisse tabulas mortuo testatore desideratur, tametsi exstare desierint: quare et si postea interciderunt, bonorum possessio peti poterit.
しかし、遺言者が死亡した時点で、一度は板が存在していたことが求められる。 たとえその後、存在しなくなったとしても。 したがって、もしその後に(板が)滅失したとしても、遺産占有を請求することができる。
§37.11.1.4Scientiam tamen exigemus, ut sciat heres extare tabulas certusque sit delatam sibi bonorum possessionem.
しかし、我々は(相続人の)覚知を要求する。 すなわち、相続人が板の存在を知っており、かつ遺産占有が自分に与えられたことを確信していることである。
§37.11.1.5Si quis in duobus exemplaribus fecerit testamentum et aliud exstet, aliud non exstet, tabulae extare uidentur petique potest bonorum possessio.
もし誰かが二通の写しで遺言を作成し、一方が現存し、他方が現存しない場合、板は現存しているとみなされ、遺産占有を請求することができる。
§37.11.1.6Sed et si in duobus codicibus simul signatis alios atque alios heredes scripserit et utrumque extet, ex utroque quasi ex uno competit bonorum possessio, quia pro unis tabulis habendum est et supremum utrumque accipiemus.
しかし、もし同時に封印された二つの冊子において、それぞれ異なる相続人を記載し、かつその双方が現存する場合、あたかも一つのものからであるかのように、その双方から遺産占有が認められる。 なぜなら、それらは一つの板とみなされるべきであり、我々は双方を最後のものとして受け入れるからである。
§37.11.1.7Sed si unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum, si quidem id extat quod uoluit esse testamentum, bonorum possessio petetur, si uero id quod exemplum erat, bonorum possessio peti non poterit, ut Pomponius scripsit.
しかし、もし遺言者がある一方を遺言書として作成し、他方を写しとして作成した場合、もし遺言書とすることを望んだ方が現存しているならば、遺産占有は請求されるであろうが、もし写しであった方が現存しているにすぎないならば、ポンポニウスが書いているように、遺産占有を請求することはできない。
§37.11.1.8Exigit praetor, ut is, cuius bonorum possessio datur, utroque tempore ius testamenti faciendi habuerit, et cum facit testamentum et cum moritur.
政務官は、その遺産占有が与えられる者が、両方の時点、すなわち遺言を作成した時と死亡した時の双方において、遺言作成権を有していたことを要求する。
proinde si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui testamentum facere non possunt testamentum fecerit, deinde habens testamenti factionem decesserit, peti bonorum possessio non poterit.
したがって、もし未成年者や狂気の人、あるいはその他、遺言を作成することができない人々のうちの誰かが遺言を作成し、その後に遺言能力を有した状態で死亡したとしても、遺産占有を請求することはできない。
sed et si filius familias putans se patrem familias testamentum fecerit, deinde mortis tempore pater familias inueniatur, non potest bonorum possessio secundum tabulas peti.
しかしまた、もし家子が、自らを家父であると信じて遺言を作成し、その後に死亡の時点で家父であることが判明したとしても、板に基づく遺産占有を請求することはできない。
sed si filius familias ueteranus de castrensi faciat, deinde emancipatus uel alias pater familias factus decedat, potest eius bonorum possessio peti.
これに対し、退役軍人である家子が軍人財産について遺言を作成し、その後に解放され、あるいは他の方法で家父となって死亡した場合には、その遺産占有を請求することができる。
sed si quis utroque tempore testamenti factionem habuerit, medio tempore non habuerit, bonorum possessio secundum tabulas peti poterit.
しかし、もしある人が両方の時点で遺言能力を有しており、その中間の時点において有していなかったとしても、板に基づく遺産占有を請求することができる。
§37.11.1.9Si quis autem testamentum fecerit, deinde amiserit testamenti factionem uel furore uel quod ei bonis interdictum est, potest eius peti bonorum possessio, quia iure testamentum eius ualet: et hoc generaliter de omnibus huiusmodi dicitur, qui amittant mortis tempore testamenti factionem, sed ante factum eorum testamentum ualet.
しかし、もし誰かが遺言を作成し、その後に狂気によって、あるいは財産管理を禁じられたことによって遺言能力を失ったとしても、市民法上その遺言は有効であるため、その遺産占有を請求することができる。 そしてこのことは、死亡の時点で遺言能力を失うが、それより前に作成された遺言が有効であるような、この種の人々すべてについて一般的に言われることである。
§37.11.1.10Si linum, quo ligatae sunt tabulae, incisum sit, si quidem alius contra uoluntatem testatoris inciderit, bonorum possessio peti potest: quod si ipse testator id fecerit, non uidentur signatae et ideo bonorum possessio peti non potest.
もし、板が縛られていた糸が切断された場合、もし他人が遺言者の意志に反してそれを切断したのであるならば、遺産占有を請求することができる。 しかし、もし遺言者自身がこれを行ったのであるならば、封印されているとはみなされず、したがって遺産占有を請求することはできない。
§37.11.1.11Si rosae sint a muribus tabulae uel linum aliter ruptum uel uetustate putrefactum uel situ uel casu, et sic uidentur tabulae signatae, maxime si proponas uel unum linum tenere.
もし板がネズミにかじられたか、あるいは糸が他の方法で切れたり、老朽化によって朽ちたり、あるいは湿気や偶然によってそうなった場合でも、なお板は封印されているとみなされる。 特に、たとえ一本の糸だけでも留めていると仮定するならばなおさらである。
si ter forte uel quater linum esset circumductum, dicendum est signatas tabulas eius extare, quamuis uel incisa uel rosa sit pars uni.
もし糸が偶然三度、あるいは四度巻き付けられていたならば、たとえその一部が切断されたりかじられたりしていても、その封印された板が現存していると言うべきである。