Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.3.18.pr-36.3.18.2

担保免除の信託遺贈や後見人の担保提供の効力

5691 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

スケーウォラは、信託遺贈の減殺を恐れた担保要求の可否、寄託された財産の帰属、および後見人が単独で行った担保提供が成人後の被後見人に及ぼす効果について回答している。

[Scaeuola libro uicensimo nono digestorum. ] §36.3.18.prQuae filium legitimum relinquebat, patrem eundemque collibertum ex asse scripsit heredem fideique eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditate eius peruenisset, cum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et haec uerba adiecit: 'satis a Seio patre meo exigi ueto'.
[スケーウォラ、学説彙纂第29巻] 適出の息子を残して死亡したある女性が、自分の父親であり、かつ同じく共同解放自由人でもある者を単独相続人に指定し、彼の信託に次のように委ねた。 すなわち、彼女の相続財産から彼のもとに至ったいかなるものも、彼が死ぬときに、被相続人の息子であり彼の孫である者に返還するように、と。 そして彼女は次の言葉を付け加えた。 「私の父セイウスから担保が要求されることを私は禁じる」。
quaesitum est, cum iste Seius substantiam suam dissipat et ueretur pater fideicommissarii, ne inane fideicommissum constituatur, an ad satisdationem fideicommissi nomine patrem defunctae compellere possit.
このセイウスが自己の財産を浪費しており、かつ信託受取人の父親が、信託遺贈が空虚なものになってしまうのではないかと恐れているとき、信託遺贈の名において死亡した女性の父親に担保提供を強制することができるか、と問われた。
respondit secundum ea quae proponerentur non compellendum cauere.
提示された事実によれば、担保を提供するよう強制されるべきではない、と答えた。
§36.3.18.1Idem quaesiit: testatricem apud maritum suum, ex quo filium reliquerat, res deposuisse non exacta cautione depositionis: an ea res patri heredi restitui debeat? an uero quoniam emolumentum totius hereditatis ad filium defunctae reuerti deberet, apud maritum remaneret, apud quem dos remansisset? respondit, quod mulieris mansisset nec in dote fuisset, restituendum esse heredi.
同じ者が問うた。 被相続人の女性が、彼女が息子をもうけた夫のもとに、寄託の担保を要求することなく、物品を寄託していた。 その物品は、相続人である父親に返還されるべきであるか。 それとも、相続財産全体の便益が死亡した女性の息子に帰属することになっているのであるから、持参金が留まっていた夫のもとに、それも留まるべきであるか。 女性の所有として留まっており、持参金に含まれていなかったものは、相続人に返還されなければならない、と答えた。
§36.3.18.2Tutor, qui et coheres pupilli erat, absente pupillo, cum admonuerunt eum legatarii, fideicommissi nomine in solidum ipse cauit.
後見人であり、かつ被後見人の共同相続人であった者が、被後見人の不在中に、遺贈受取人たちが彼に催告した際、信託遺贈の名において彼自身が単独で担保を提供した。
quaesitum est, an in pupillum adultum factum danda sit utilis actio.
成人した被後見人に対して、有用訴権が与えられるべきであるか、と問われた。
respondit dandam.
与えられるべきである、と答えた。

語釈・文法注

  1. 36.3.18.prQuae — 文頭の関係代名詞であるが、ここでは直後に先行詞を含む形で「〜した女性が」という独立関係節を構成し、主節の動詞 `scripsit` の主語となっている。
  2. 36.3.18.prnepoti suo — 再帰所有形容詞 `suo` は、従属節 `restitueret` の主語である `patrem` (Seius) を指す。したがって、被相続人(女性)の視点での「息子(filio)」が、父親セイウスの視点から見て「自分の孫(nepoti suo)」であることを同格で示している。
  3. 36.3.18.prnon compellendum cauere — 動名詞(受動未来分詞)の対格不定法 `compellendum [esse]` に、補足不定詞 `cauere`(担保を提供する)が係っている。非人称的な表現(または `patrem` を主語とする対格不定法)として、「担保を提供するよう強制されるべきではない」という意味を表す。
  4. 36.3.18.1Idem quaesiit — 主語である `Idem` は「同一の(質問者)」または「同一の(スケーウォラ)」を意味し、学説彙纂における同一フラグメント内の連続する相談案件を導入する定型表現である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.3.18.pr-36.3.18.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.3.18.pr-36.3.18.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。