Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.2.26.pr-36.2.26.2

所領収益からの遺贈と年次信託遺贈の性質

5667 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

所領の収益からの遺贈、信託遺贈の預託先からの履行請求、および年金信託遺贈が単一の遺贈に帰属するかどうかに関して、パピニアヌスが解答した事例。

[IDEM libro nono responsorum. ] §36.2.26.pr'Firmio Heliodoro fratri meo dari uolo quinquaginta ex reditu praediorum meorum futuri anni postea'.
[同著者『答申集』第9巻] 「私の兄弟フィルミウス・ヘリオドルスに、翌年の私の所領の収益から、後で50が与えられることを望む。
non uideri condicionem additam, sed tempus soluendae pecuniae prolatum uideri respondi: fructibus fini relictae pecuniae non perceptis ubertatem esse necessariam anni secundi.
」私は、条件が付加されたのではなく、金銭が支払われるべき時期が延期されたのだと見なされるべきであると回答した。 遺贈された金銭の限度(額)に達するまでの果実が(その年に)収穫されなかった場合には、2年目の豊かな実りが必要となる(=2年目の収益から残額が支払われるべきである)。
§36.2.26.1Cum ab heredibus alumno centum dari uoluisset testator et eam pecuniam ad alium transferri, ut in annum uicensimum quintum trientes usuras eius summae perciperet alumnus ac post eam aetatem sortem ipsam: intra uicensimum quintum annum eo defuncto transmissum ad heredem pueri fideicommissum respondi: nam certam aetatem sorti soluendae praestitutam uideri, non pure fideicommisso relicto condicionem insertam.
遺言者が、相続人たちによって被養育子に100が与えられること、およびその金銭が他者に移管され、その被養育子が25歳に達するまでその金額の3分の1の利息(年4分)を受け取り、その年齢の後に元本自体を受け取ることを望んだ場合において、その子が25歳未満で死亡したとき、信託遺贈はその少年の相続人に移転したと私は回答した。 なぜなら、特定の年齢は元本が支払われるべき時期としてあらかじめ定められたと見なされ、無条件に遺贈された信託遺贈に条件が挿入されたのではないと見なされるからである。
cum autem fideicommissum ab eo peti non posset, penes quem uoluit pecuniam collocari, propter haec uerba 'eamque alumno meo post aetatem supra scriptam curabis reddere' fideicommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit.
しかしながら、金銭を預けることを彼が望んだその者から信託遺贈を請求することはできなかったため、「そしてあなたは私の被養育子に、上記の年齢の後にそれを引き渡すよう手配すべし」という言葉のゆえに、信託遺贈は相続人たちに請求されるべきである。 相続人たちは金銭が与えられるようあらかじめ約束させておくべきだったからである。 ただし、故人がその信用を頼ることを選んだその者に対して、保証人を求めるべきではない。
§36.2.26.2Pater annua tot ex fructu bonorum, quem uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque matri mandauit, ad annum aetatis eius. uicensimum quintum ab uxore praestari uoluit.
父は、妻に遺贈した財産の収益から、毎年これだけの額が、母に同様に委託した養育費とは別に息子の財産に加算されること、そしてそれが息子の25歳まで妻によって提供されることを望んだ。
non plura, sed unum esse fideicommissum certis pensionibus diuisum apparuit et ideo filio intra aetatem supra scriptam diem functo residui temporis ad heredem fideicommissum eius transmitti, sed non initio cuiusque anni peti pecuniam oportere, quod ex fructibus uxori datis pater filio praeberi uoluit.
(この場合)複数の信託遺贈ではなく、特定の分割払いに分割された単一の信託遺贈が存在することが明らかになった。 したがって、息子が上記の年齢に達する前に死亡した場合、残りの期間の信託遺贈は彼の相続人に移転する。 ただし、金銭は毎年の初めに請求されるべきではない。 なぜなら、父は、妻に与えられた収益からそれが息子に提供されることを望んだからである。
ceterum si pecuniam annuam pater alimentis filii destinasset, non dubie persona deficiente causa praestandi uidetur extincta.
もっとも、もし父が毎年の金銭を息子の扶養のために充てていたのであれば、疑いなく、(受遺者の)人格が失われることによって、支払いの根拠は消滅したと見なされる。

語釈・文法注

  1. 36.2.26.prfini — 名詞 finis(限界、目標額)の与格。「遺贈された金銭(50)の額を満たすという限度(目的)のために」を意味する。もし1年目の収穫だけではこの目標額に達しなかった場合、その支払いを完了するために、2年目の収益からも補填されるべきであると判断される。
  2. 36.2.26.1sorti soluendae — 目的を示す動形容詞を伴う与格(「元本を支払うために」)。25歳という特定の年齢が、権利の発生(dies cedit)を阻む条件(condicio)ではなく、単に支払時期(dies uenit)を延期する「期限(dies)」であることを示す役割を果たしている。
  3. 36.2.26.2non plura, sed unum esse fideicommissum — 毎年支払われる金額が、毎年新しく権利の発生する「独立した複数の信託遺贈」なのか、それとも「単一の信託遺贈の分割払い」なのかという法解釈の問題において、後者(単一)と判定している。これにより、25歳に達する前に受遺者が死亡した場合でも、残りの全期間分の権利がすでに発生(dies cedit)していたものとして、相続人に一括して移転することになる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.2.26.pr-36.2.26.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.2.26.pr-36.2.26.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。