[IDEM libro septuagensimo digestorum. ] §36.2.19.prCum sine praefinitione temporis legatum ita datum fuerit: 'uxori meae penum heres dato: si non dederit, centum dato', unum legatum intellegitur centum et statim peti potest, penoris autem causa eo tantum pertinet, ut ante litem contestatam tradita peno heres liberetur.
[同著者、同『学説彙纂』第70巻] 期限の定めなしに、「相続人は私の妻に食糧を引き渡すべし。 もし引き渡さなかったときは、100を支払うべし」というように遺贈が与えられた場合、100という単一の遺贈であると理解され、直ちに請求することができる。 しかし、食糧の件は、訴訟係属の前に食糧が引き渡されることによって相続人が(100の支払いから)免れるという効果しか持たない。
§36.2.19.1Quod si ita scriptum sit 'si penum intra kalendas non dederit, centum dato', non efficitur, ut duo legata sint, sed ut centum legata sub condicione uideantur: idcirco si uxor ante kalendas decesserit, heredi suo neque penum relinquet, quia legata non est, neque centum, quia dies legati cesserit necesse est legataria uiua.
しかし、もし「もし朔日までに食糧を引き渡さなかったならば、100を支払うべし」と書かれているならば、二つの遺贈があるということにはならず、100が条件付きで遺贈されたとみなされる。 それゆえ、もし妻が朔日より前に死亡したならば、彼女は自分の相続人に食糧を残さないであろう。 なぜならそれは遺贈されていないからである。 また100も残さない。 なぜなら、遺贈受取人が生存している間に遺贈の権利が発生することが必要だからである。
§36.2.19.2Statim dies mihi cedit, cum ab eo mihi fideicommissum datum est, cui sub condicione legatum est, quemadmodum si herede instituto sub condicione pure mihi legetur.
条件付きで遺贈を受けた者から、私に信託遺贈が与えられたとき、私には直ちに権利が発生する。 これは、条件付きで指定された相続人から、私に無条件で遺贈がなされる場合と全く同様である。
§36.2.19.3Si debitori quod sub condicione debet legatum est, praesens legatum est agique ex testamento statim potest, ut liberatio praestetur, et, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem.
もし債務者に対して、彼が条件付きで負っている債務が遺贈されたならば、それは即時の遺贈であり、免除が果たされるよう、直ちに遺言に基づく訴えを提起することができる。 そして、彼が遺言者の死後に死亡したならば、その訴権は彼の相続人に移転する。
§36.2.19.4Haec dicenda erunt et si non ipsi debitori, sed alii cuilibet similiter legatum esse proponatur.
これらのことは、債務者自身に対してではなく、他の誰かに対して同様の遺贈がなされたと想定される場合にも言われるべきである。