[IDEM libro septuagensimo digestorum. ] §36.2.19.prCum sine praefinitione temporis legatum ita datum fuerit: 'uxori meae penum heres dato: si non dederit, centum dato', unum legatum intellegitur centum et statim peti potest, penoris autem causa eo tantum pertinet, ut ante litem contestatam tradita peno heres liberetur.
[같은 저자, 『학설휘찬』 제70권] 기한의 정함이 없이 '상속인은 내 아내에게 식료를 인도할지어다. 만약 인도하지 않았다면, 100을 지급할지어다'라고 유증이 주어진 경우, 이는 100이라는 단일한 유증으로 이해되며 즉시 청구할 수 있다. 그러나 식료의 건은, 소송계속 전에 식료가 인도됨으로써 상속인이 면책된다는 것에만 관계할 뿐이다.
§36.2.19.1Quod si ita scriptum sit 'si penum intra kalendas non dederit, centum dato', non efficitur, ut duo legata sint, sed ut centum legata sub condicione uideantur: idcirco si uxor ante kalendas decesserit, heredi suo neque penum relinquet, quia legata non est, neque centum, quia dies legati cesserit necesse est legataria uiua.
그러나 만약 '만약 초하루까지 식료를 인도하지 않았다면, 100을 지급할지어다'라고 기재되어 있다면, 두 개의 유증이 있다는 결과가 되는 것이 아니라, 100이 조건부로 유증된 것으로 간주된다. 그러므로 만약 아내가 초하루 전에 사망한다면, 그녀는 자신의 상속인에게 식료를 남기지 않을 것인데, 왜냐하면 그것은 유증되지 않았기 때문이다. 또한 100도 남기지 않을 것인데, 왜냐하면 유언 수혜자가 생존해 있는 동안에 유증의 권리가 발생하는 것이 필수적이기 때문이다.
§36.2.19.2Statim dies mihi cedit, cum ab eo mihi fideicommissum datum est, cui sub condicione legatum est, quemadmodum si herede instituto sub condicione pure mihi legetur.
조건부로 유증을 받은 자로부터 나에게 신탁유증이 주어졌을 때, 나에게는 즉시 권리가 발생한다. 이는 조건부로 지정된 상속인으로부터 나에게 조건 없이 유증이 이루어지는 경우와 완전히 마찬가지이다.
§36.2.19.3Si debitori quod sub condicione debet legatum est, praesens legatum est agique ex testamento statim potest, ut liberatio praestetur, et, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem.
만약 채무자에게 그가 조건부로 지고 있는 채무가 유증된 경우, 그것은 즉시 효력이 발생하는 유증이며, 채무 면제가 이행되도록 즉시 유언에 기한 소를 제기할 수 있다. 그리고 만약 그가 유언자의 사망 후에 사망한다면, 그는 상속인에게 그 소권을 승계한다.
§36.2.19.4Haec dicenda erunt et si non ipsi debitori, sed alii cuilibet similiter legatum esse proponatur.
이러한 원칙은 채무자 본인이 아니라 다른 어떤 사람에게도 유사하게 유증이 이루어진 것으로 상정되는 경우에도 적용되어야 할 것이다.