[ULPIANUS libro uicesimo quarto ad Sabinum. ] §36.2.14.prSi usus fructus aut decem, utrum legatarius uoluerit, sint legata, utrumque spectandum et mortem testatoris et aditionem hereditatis, mortem propter decem, aditionem propter usum fructum: quamuis enim electio sit legatarii, tamen nondum electioni locus esse potest, cum proponatur aut nondum testatorem decessisse aut eo mortuo hereditas nondum adita.
[ウルピアヌス、『サビヌス註釈』第24巻] 用益権、あるいは十(の金銭)のいずれか受遺者が欲する方が遺贈される場合、遺言者の死亡と相続の承認との両方が考慮されるべきであり、十のためには死亡が、用益権のためには承認が考慮される。 なぜなら、選択権は受遺者にあるとはいえ、遺言者がまだ死亡していないか、あるいは彼が死亡していても相続がまだ承認されていないと想定されるときには、未だ選択の余地はあり得ないからである。
§36.2.14.1Inde quaerit Iulianus, si post mortem testatoris legatarius decedat, an ad heredem transferat decem legatum, et libro trigensimo septimo digestorum scribit posse dici decem transtulisse, quia mortuo legatario dies legati cedit.
そこからユリアヌスは、もし遺言者の死亡後に受遺者が死亡する場合、その相続人に十(の金銭)の遺贈を移行させるかどうかを問い、『学説彙纂』第37巻において、受遺者が死亡したことで遺贈の権利が発生する(dies cedit)ため、十を移行させたと解することができると書いている。
argumentum Iulianus pro sententia sua adfert tale: 'Seiae decem aut, si pepererit, fundum heres meus dato': nam si, antequam pariat, inquit, decesserit, ad heredem suum decem transmittet.
ユリアヌスは自らの見解を支持するために、次のような論拠を挙げている。 「セイアに十を、あるいは、もし彼女が出産したならば、土地を私の相続人は与えよ。 」なぜなら、もし彼女が出産する前に死亡するならば、彼女は自らの相続人に十を伝達する(移行させる)ことになるからである、と彼は言う。
§36.2.14.2Si ita quis legauerit filio familias, ut ipsi soluatur, potest procedere legatum nec imputari heredi, cur non patri, sed potius filio soluat: finge enim hoc nominatim expressum ita ut filio || soluat': certe si pater petat, exceptione erit repellendus.
もし誰かが家子に対して、彼自身に支払われるようにと遺贈したならば、遺贈は有効に成立し得るのであり、なぜ父親にではなく、むしろ息子に支払うのかと相続人が非難されることもない。 なぜなら、このことが「息子に支払うように」と名指しで明記されていたと仮定してみよ。 確かに、もし父親が請求するなら、彼は抗弁によって退けられるべきだからである。
§36.2.14.3Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum peruenit, ipsi potius debetur legatum, in cuius ipse ius peruenit: transeunt enim cum eo, quae ei debebantur.
もし遺贈の権利が発生し(dies cesserit)、その後に受遺者が他人の権利の下に入る(他人の権力に服する)ことになるなら、その遺贈は、彼がその権利の下に入ることになったその人に対して、むしろ支払われるべき義務となる。 なぜなら、彼に対して支払われるべきであったものは、彼とともに移行するからである。
sed si sub condicione fuerit legatum, non transit, sed exspectabit condicionem eique adquiretur, cuius iuris erit condicionis existentis tempore: quod si sui iuris fuerit eo tempore, sibi potius adquiret.
しかし、もし遺贈が条件付きであったなら、移行せず、むしろ条件が成就するのを待ち、条件が成就した時点で、彼がその権利の下にあることになるその人に取得される。 しかし、もしその時点で彼が自権者であるならば、彼自身がむしろ取得する。