[IDEM libro uicensimo primo digestorum. ] §36.1.80.6Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Macuiae rogata restituerat: fundum a testatore obligatum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae teneatur.
全財産の相続人に指定されたティティアは、遺産の半分をマエウィアに、返還するよう求められて返還していた。 彼女は遺言者によって抵当に入れられていた土地を請け出すことを望まず、債権者がそれを売りに出した際、それを買い戻すことをセイアに委託した。 信託に基づきティティアがマエウィアに対して義務を負うかどうかが問われた。
respondit, cum rogata hereditatem restituere proponatur, nihil proponi, cur non teneatur.
答弁した。 遺産を返還するよう求められていると提示されている以上、彼女が義務を負わないとされる理由は何も提示されていない。
CLAUDIUS: subest enim praestari oportere id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit.
クラウディウス:というのも、土地が債権者に支払われるべきであった額よりもどれだけ高値であったか、その差額が支払われるべきであるという趣旨が含まれているからである。
§36.1.80.7Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam uobis dedi'.
ガイウス・セイウスが2分の1、ティティアが4分の1、他の者たちが残りの持分で相続人に指定された際、遺言者は以下のように定めた。 「また、ガイウス・セイウスよ、そしてルキア・ティティアよ、あなたがたの信義に委ねる。 あなたがたの死後、私があなたがたに与えた遺産および持分の2分の1を、ティティウスとセンプローニウスに返還・譲渡するように。
quaesitum est, cum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinus debeat? an uero post suam demum mortem uniuersum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum restituere debeat? respondit Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat.
」両者が相続を承認し、その後にガイウス・セイウスがルキア・ティティアを相続人に指定して死亡した場合、このルキア・ティティアは、ガイウス・セイウスが返還するよう求められていた半分の2分の1を、直ちに支払うべきか、それとも、自身の死後に初めて、彼女自身の身から出たものもガイウス・セイウスの身から出たものも含めて、信託全体を返還すべきか。 答弁した。 ルキア・ティティアは、セイウスの身から出た半分の2分の1を直ちに返還する義務を負う。
§36.1.80.8Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio fratris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo.
彼は自分の娘を相続人に指定し、彼女との間に生まれた孫を彼女の代替人とし、以下のように定めた。 「私の兄弟の息子であり私の娘婿であるルキウス・ティティウスに、200アウレウスを遺贈する。
quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum heredes scripsi, uniuersam substantiam eis communicasse'.
この遺贈に彼が満足することを私は知っている。 なぜなら、私が全財産を、娘と孫を相続人に指定したことによって、全財産を彼らに共有させたからである。
quos inuicem commendo'.
私は彼らを相互に推薦する。
filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi possit uiua quondam uxore sua uel post mortem eius.
」娘は父親の相続を承認したのち、夫と離婚した。 かつての夫ティティウスは、かつての妻が生存している間、またはその死後に、自己の名において、あるいは自分の息子の名において、信託に基づき財産の共有を取得できるかどうかが問われた。
respondit nihil fideicommissi datum genero proponi praeter ducentos aureos.
答弁した。 娘婿に対しては、200アウレウス以外には何らの信託も与えられていないと提示されている。
§36.1.80.9Idem quaesiit eandem uxorem marito herede scripto fideicommisisse, ut, cum moreretur, filio communi omne, quod ad eum ex hereditate sua peruenisset, restitueret: an illae quoque res et possessiones, quae in dotem datae et post diuortium restitutae mulieri fuerant, fideicommisso contineantur.
同じ者が問うた。 同じ妻が、夫を相続人に指定した上で、夫が死ぬときに共通の息子に彼女の遺産から夫に帰属したすべてのものを返還するよう信託していたとして、持参金として与えられ、離婚後に妻に返還されていたそれらの物品や所有物も、信託に含まれるか。
respondit, quod mulier in bonis suis reliquisset, id fideicommisso contineri.
答弁した。 妻が自己の財産の中に残していたものが、信託に含まれる。
CLAUDIUS: et alias de eodem facto consultus ita respondit, siue restitutae sint res, secundum id quod supra responsum est in bonis mulieris computari, siue non sint restitutae, quia ex stipulatione de dote reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari.
クラウディウス:別の機会に同じ事実について諮問された際、彼は以下のように答弁した。 財産が返還されていた場合は、上記の答弁に従って妻の財産の中に計算され、もし返還されていなかったとしても、持参金返還のための約定が交わされており、それに基づいて返還されるべきものであるため、その分だけ遺産が増額されたものとして計算される。
§36.1.80.10Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heredem eiusque fidei commisit in haec uerba: 'si Titius maritus meus mihi heres erit, peto fideique eius committo, quidquid ex hereditate mea ad eum peruenerit, cum mori coeperit, det restituat Gaio filio nostro, ita tamen, ut decem quidem uncias Gaius habeat, duas autem uncias Seius nepos habeat: quod ut fiat, fidei eius Titi heredis mei committo'.
ある女は、息子と、その息子から生まれた孫を有し、いずれも夫の権力下に置いていたが、夫を全財産の相続人に指定し、彼の信義に次の言葉で委ねた。 「もし私の夫ティティウスが私の相続人となるならば、彼が死に臨むとき、私の遺産から彼に帰属したすべてのものを、私たちの息子ガイウスに与え、返還するよう求め、かつ彼の信義にゆだねる。 ただし、ガイウスが10を、孫セイウスが2を有するように。 これが実行されるよう、私の相続人であるティティウスの信義にゆだねる。
pater emancipauit filium, nepotem amisit et superstite filio decessit.
」父親は息子を解放し、孫を失い、息子が生存している状態で死亡した。
quaesitum est, an priore parte scripturae uniuersa hereditas patris ex causa fideicommissi filio debeatur et illa sequentia uerba 'ita tamen, ut decem uncias filius, duas autem nepos habeat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum in natura essent, cum autem non superuixit ad diem fideicommissi nepos, sequens scriptura cesset.
書面の前の部分によって、父親の全遺産が信託に基づいて息子に支払われるべきであり、そして、その後に続く「ただし、息子が10、孫が2を」という言葉は、被相続人の意思により、信託の効力発生日において、彼らのうち息子と孫がともに現存している場合にのみ適用されるはずであって、孫が信託の効力発生日まで生き残らなかった以上、後続の記述は失効するのか、どうかが問われた。
respondit ea quae proponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas.
答弁した。 提示された事実は、息子には10のみが与えられたことを示している。