Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §36.1.80.6-36.1.80.10

담보 재산 및 지참금을 둘러싼 유산신탁의 반환

9271개 구절 중 5635번째 · 라틴어

요약

이 청크는 유산 반환을 둘러싼 신탁유증에 관하여, 담보 부동산의 처리, 공동상속인 사망 시의 반환 시기, 사위 또는 이혼한 처의 지참금 취급, 그리고 복수로 지정된 수혜자 중 한 명이 사망한 경우의 귀속 비율 등 다양한 구체적 법적 해석을 논한다.

[IDEM libro uicensimo primo digestorum. ] §36.1.80.6Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Macuiae rogata restituerat: fundum a testatore obligatum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae teneatur.
전부상속인으로 지정된 티티아는 유산의 절반을 매비아에게 반환하도록 청구받아 반환했었다. 그녀는 유언자에 의해 담보로 잡혀 있던 토지를 청산하여 되찾기를 원하지 않았으나, 채권자가 이를 매각할 때 세이아에게 이를 매수할 것을 위임했다. 신탁유증에 따라 티티아가 매비아에 대해 의무를 부담하는지가 문의되었다.
respondit, cum rogata hereditatem restituere proponatur, nihil proponi, cur non teneatur.
답변하였다. 그녀가 유산을 반환하도록 청구받았다고 제시되어 있는 이상, 그녀가 의무를 부담하지 않을 이유는 아무것도 제시되어 있지 않다.
CLAUDIUS: subest enim praestari oportere id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem peruenire oportuit.
클라우디우스: 왜냐하면 그 토지가 채권자에게 귀속되어야 했던 금액보다 얼마나 더 가치가 있었는지, 그 초과 액수만큼이 지급되어야 마땅하다는 취지가 내포되어 있기 때문이다.
§36.1.80.7Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cauit: 'fidei autem uestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum uestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam uobis dedi'. quaesitum est, cum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinus debeat? an uero post suam demum mortem uniuersum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum restituere debeat? respondit Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat.
가이우스 세이우스가 2분의 1 지분으로, 티티아가 4분의 1 지분으로, 다른 이들이 나머지 지분으로 상속인 지정되었을 때 유언자는 다음과 같이 규정하였다. "가이우스 세이우스와 루키아 티티아여, 그대들의 신의에 기탁하노니, 그대들의 사후에 내가 그대들에게 준 재산 및 지분의 절반을 티티우스와 셈프로니우스에게 반환하고 인도하라." 양자가 상속을 승인하고 그 후 가이우스 세이우스가 루키아 티티아를 상속인으로 지정한 채 사망했을 때, 이 루키아 티티아는 가이우스 세이우스가 반환하도록 청구받았던 2분의 1의 절반을 즉시 지급해야 하는가? 아니면 그녀 자신의 사후에야 비로소 그녀 자신으로부터 나오는 부분과 가이우스 세이우스로부터 나오는 부분 모두를 포함한 신탁유증 전체를 반환해야 하는가? 답변하였다. 루키아 티티아는 세이우스의 인격으로부터 나오는 2분의 1의 절반을 즉시 반환할 의무를 진다.
§36.1.80.8Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio fratris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo.
그는 자신의 딸을 상속인으로 지정하고 그녀와의 사이에 둔 손자를 그녀의 대체인으로 지정하며 다음과 같이 규정하였다. "나의 형제의 아들이자 나의 사위인 루키우스 티티우스에게 200아우레우스를 유증한다.
quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum heredes scripsi, uniuersam substantiam eis communicasse'.
이 유증에 그가 만족하리라 아는데, 내가 나의 딸과 손자를 상속인으로 지정함으로써 나의 전 재산을 그들에게 공유하도록 하였기 때문이다.
quos inuicem commendo'. filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi possit uiua quondam uxore sua uel post mortem eius.
그들을 상호 추천하노라." 딸은 아버지의 상속을 승인한 뒤 남편과 이혼했다. 그녀의 전 남편인 티티우스가 전 아내의 생전 또는 사후에 자기 명의로 혹은 자기 아들의 명의로 신탁유증에 따른 재산의 공유를 취득할 수 있는지가 문의되었다.
respondit nihil fideicommissi datum genero proponi praeter ducentos aureos.
답변하였다. 사위에게는 200아우레우스 외에 어떠한 신탁유증도 주어지지 않았다고 제시되어 있다.
§36.1.80.9Idem quaesiit eandem uxorem marito herede scripto fideicommisisse, ut, cum moreretur, filio communi omne, quod ad eum ex hereditate sua peruenisset, restitueret: an illae quoque res et possessiones, quae in dotem datae et post diuortium restitutae mulieri fuerant, fideicommisso contineantur.
같은 이가 문의하였다. 동일한 처가 남편을 상속인으로 지정하고, 그가 사망할 때 공동의 아들에게 그녀의 유산으로부터 그에게 귀속된 모든 것을 반환하도록 신탁하였을 때, 지참금으로 주어졌다가 이혼 후 처에게 반환되었던 물건과 소유권들 역시 신탁유증에 포함되는가.
respondit, quod mulier in bonis suis reliquisset, id fideicommisso contineri.
답변하였다. 처가 자신의 재산 속에 남긴 것이 신탁유증에 포함된다.
CLAUDIUS: et alias de eodem facto consultus ita respondit, siue restitutae sint res, secundum id quod supra responsum est in bonis mulieris computari, siue non sint restitutae, quia ex stipulatione de dote reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari.
클라우디우스: 그리고 다른 기회에 동일한 사실에 대해 자문을 받았을 때 그는 다음과 같이 답변하였다. 물건들이 반환된 경우에는 상기 답변에 따라 처의 재산 속에서 계산되며, 반환되지 않은 경우라 하더라도 반환되어야 할 지참금에 대한 약정에 기하여 반환되어야 하므로 그만큼 유산이 증가한 것으로 계산된다.
§36.1.80.10Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heredem eiusque fidei commisit in haec uerba: 'si Titius maritus meus mihi heres erit, peto fideique eius committo, quidquid ex hereditate mea ad eum peruenerit, cum mori coeperit, det restituat Gaio filio nostro, ita tamen, ut decem quidem uncias Gaius habeat, duas autem uncias Seius nepos habeat: quod ut fiat, fidei eius Titi heredis mei committo'. pater emancipauit filium, nepotem amisit et superstite filio decessit.
아들과 그로부터 얻은 손자를 두고 둘 다 남편의 권력하에 있게 한 여자가 남편을 전부상속인으로 지정하고 그의 신의에 다음과 같은 문구로 위탁하였다. "만일 나의 남편 티티우스가 나의 상속인이 된다면, 그가 죽기 시작할 때 나의 유산으로부터 그에게 귀속된 모든 것을 우리의 아들 가이우스에게 주고 반환할 것을 청하며 그의 신의에 기탁하노라. 다만 가이우스가 10지분을 갖고, 손자 세이우스가 2지분을 갖도록 하라. 이것이 이루어지도록 나의 상속인인 티티우스의 신의에 기탁하노라." 아버지는 아들을 해방하고 손자를 잃었으며 아들이 생존한 상태에서 사망했다.
quaesitum est, an priore parte scripturae uniuersa hereditas patris ex causa fideicommissi filio debeatur et illa sequentia uerba 'ita tamen, ut decem uncias filius, duas autem nepos habeat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum in natura essent, cum autem non superuixit ad diem fideicommissi nepos, sequens scriptura cesset.
서면의 앞부분에 의하여 아버지의 전 유산이 신탁유증을 원인으로 아들에게 지급되어야 하는지, 그리고 뒤이은 문구인 "다만 아들이 10지분, 손자가 2지분을 갖도록 하라"는 유언자의 의사에 따라 신탁유증의 효력이 발생하는 날에 아들과 손자가 실재하는 경우에만 적용되는 것인데, 손자가 신탁유증의 발생일까지 생존하지 못했으므로 뒤이은 서면은 실효되는 것인지가 문의되었다.
respondit ea quae proponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas.
답변하였다. 제시된 사실들은 아들에게 오직 10지분만이 주어졌음을 보여준다.

어휘·문법 주석

  1. §36.1.80.6Macuiae — 사본의 `Macuiae`는 문맥상 분명히 다른 구절들과 마찬가지로 `Maeuiae`(매비아에게, 여격)를 지칭한다.
  2. §36.1.80.6quanto pluris fundus fuit — 가치 속격의 비교급 `pluris`와 차이의 탈격 `quanto`를 사용한 표현이다. 토지의 평가액이 채권자에게 귀속되어야 했던 채무액을 초과한 차액(잉여 가치)을 의미한다.
  3. §36.1.80.7partem dimidiam semissis — 유언자는 두 사람에게 그들에게 준 지분의 절반(semissem portionis)을 반환하도록 요구했다. 세이우스는 2분의 1(semis)을 상속받았으므로 그 절반(4분의 1)을 반환해야 할 처지였는데, 그가 사망하고 티티아가 그의 상속인이 되었기 때문에 그 4분의 1(즉 2분의 1의 다시 절반)을 티티아가 즉시 반환해야 하는지가 문의되었다.
  4. §36.1.80.8quo legato scio illum contentum esse — 관계대명사의 연결 `quo legato`가 대격 부정사구의 술어인 `contentum esse`에 걸린다. 나아가 `quoniam`절 내부에는 `eo quod...`(~라는 사실에 의해)가 삽입되어 있으며, `communicasse`가 `scio`의 대격 부정사로 이어지고 있는 복잡한 구문이다.
  5. §36.1.80.10die fideicommissi cedente — 권리가 확정되는 날(die cedente)을 가리키는 법학상의 전문 표현이다. 신탁유증(fideicommissum)에서 수탁자의 사망 시에 수혜자의 권리가 확정·발생함을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §36.1.80.6-36.1.80.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.80.6-36.1.80.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.