Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.77.pr-36.1.77.1

復権者の持分と信託返還および義理の娘の死後返還

5631 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

被相続人が手紙で相続人に信託を課した際、回復された他者の持分の取扱い、および義理の娘に課された孫への信託の返還時期(義理の娘の死後)について判示されている。

[SCAEUOLA libro octauo decimo digestorum. ]
[スカエウォラ著『学説彙纂』第18巻] 彼は自身の相続人に対して次のような文言で手紙を書いた。
§36.1.77.prEpistulam ad heredem suum in haec uerba scripsit: 'Titius Cornelio heredi suo salutem.
「ティティウスは、自身の相続人コルネリウスに挨拶を送る。
a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris meae, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio uncias quattuor'.
コルネリウスよ、私はお前に求める。 私の母の持分が、そして、かつて私の財産管理人であり逆境に見舞われたセンプロニウスの持分も同様にお前に移ったので、そしてこれによって私の全遺産がお前のもとに集まることが期待されるので、お前がガイウス・セイウスに4ウンキアを返還・譲渡することを。
quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutus sit ab imperatore, a quo fuerat deportatus et adicrit hereditatem, an is quoque rogatus sit, ex sua portione restituat hereditatem.
」センプロニウスが、かつて自分を配流した皇帝によって原状回復され、相続を承認した場合、彼もまた、自らの持分から相続財産を返還するよう求められているかどうかが問われた。
respondit Sempronium quidem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere.
答弁:センプロニウスについては(信託を)求められているとは想定されないが、相続人コルネリウスは、被相続人の母方の財産について、自身の持分の割合に応じてセイウスに返還を行うべきである。
§36.1.77.1Mulier heredis instituti fidei commisit, ut refenta parte quarta reliquam partem restitueret nurui quondam suae, cuius fidei commisit in haec uerba: 'rogo te, ut id, quod ad te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem suam an iam nunc.
ある女性が、指定された相続人の信託に託し、4分の1を留保して残りの部分を、かつての自身の義理の娘に返還するように求めた。 そして彼女の信託にも、次の言葉で託した。 「私はお前に求める。 私の財産からお前に届くものが、お前の息子に届くように計らうことを。 」この信託をいつ返還すべきか、彼女の死後であるべきか、それともただちにであるかが問われた。
respondit ad tempus, quo nurus moreretur, fideicommissum aptandum esse.
答弁:信託は、義理の娘が死亡する時点に合わされるべきである。

語釈・文法注

  1. §36.1.77.prusi — 形式受動動詞 utor の完了分詞。奪格をとる動詞であるため、contraria fortuna(奪格)を目的語のように伴い、先行する属格 Sempronii(および curatoris quondam mei)を修飾している。
  2. §36.1.77.prrestituat — 間接疑問節 an is quoque rogatus sit に続く接続法現在。信託による要請内容(「返還するように」)を表す名詞節(ut が省略されたもの)を形成している。
  3. §36.1.77.1refenta parte — 写本の誤植(あるいは転写ミス)と考えられ、通常は retenta parte(「四分の一を留保して」を意味する独立奪格)と読まれる。
  4. §36.1.77.1fidei commisit — fidei は与格。fidei committere(~の信託に委ねる、~を信じて託す)という表現であり、これが名詞 fideicommissum の語源となった。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.77.pr-36.1.77.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.77.pr-36.1.77.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。