Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.69.pr-36.1.69.3

受領拒否時の訴権と債権者詐害目的の遺産返還

5623 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウァレンスは、信託遺言受領者が遺産の受け取りを拒否した場合の訴権の帰属、および相続人が自身の債権者を害する目的で(あるいは贈与目的で)疑わしい遺産の承認・返還を行った場合の法的効果と詐害行為取消告令の適用可能性について論じている。

[UALENS libro tertio fideicommissorum. ] §36.1.69.prSi postulante me suspectam hereditatem ex decreto praetoris adieris nec ego postea eam mihi restitui uelim nec bonis me immiscere, hoc fieri debet, ut (quod Octaueno non ineleganter uidebatur) a praetore perinde actiones in me dentur, ac si hereditatem recepissem, quod est iustius.
[ウァレンス著『信託遺贈に関する書』第3巻] 私(信託遺言受領者)の請求により、あなたが法務官の告示に基づき疑わしい遺産を承認したものの、その後、私がその遺産を自分に返還されることを望まず、遺産財産に介入することも望まない場合、(オクタウェヌスにとっても不適切ではないと思われていたことであるが)あたかも私が遺産を受け取ったかのように、法務官から私に対して同様に訴権が与えられるべきであり、これがより正当である。
§36.1.69.1Etiam eo tempore, quo creditorum fraudandorum consilium inieris, citra periculum interdicti fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditores compellere te ut adires non potuerint.
たとえあなたが自身の債権者を詐害する意図を抱いたときであっても、詐害行為取消告令の危険を被ることなく、あなたは疑わしい遺産を承認して私に返還するであろう。 なぜなら、信託遺贈が考慮されないとしても、遺産の承認を望まないことによって、あなたの債権者からそのような(遺産取得という)利益を奪うことはあなたの自由であったからであり、また私も、その遺産を受け取ることにおいて不当なことを何もしていないからである。 私の請求が除外されていたならば、債権者たちはあなたに承認するように強制することはできなかったであろうからである。
§36.1.69.2Sed et filius suus heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex ea hereditate ferre potuerint: nisi forte proprii creditores filii audiri debeant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permittatur.
しかし、父の家督相続人である子が、父から私に遺産を返還するよう求められており、自身の債権者を詐害する意図を抱いていたときに、法務官の告示に基づき疑わしいものとして私に返還したとしても、詐害行為取消告令の適用余地はほとんどないであろう。 なぜなら、父の財産が売却されたとしても、子の債権者たちはその遺産から自身の固有の回収分を何も得ることができなかったであろうからである。 ただし、父の債権者たちが決済された後に、財産を売却することが自分たちに許されるよう請求するならば、子自身の固有の債権者たちの主張が聴取されるべきかもしれない。
§36.1.69.3Si donationis causa suspectam hereditatem sibi heres dixerit et restituerit ei, qui solidum capere non possit, auferetur ei id quod capere non potest.
もし相続人が贈与の目的で、遺産を自分にとって疑わしいものと主張し、全部を受け取ることができない者にそれを返還したならば、その者が受け取ることのできない部分は彼から剥奪されるであろう。
idem dicendum est et si citra consilium donandi fiduciarius heres id fecerit.
受託相続人が贈与の意図なしにそれを行った場合であっても、同様のことが言われるべきである。

語釈・文法注

  1. 36.1.69.practiones in me dentur — ここでの `in me` は「私に対して(訴訟を起こすための)」方向を示し、訴権自体は(信託遺言受領者である)私を被告とするために債権者たちに与えられることを意味する。
  2. 36.1.69.1nolenti adire hereditatem — `nolenti` は与格 `tibi` に一致する現在分詞であり、「(遺産を)承認することを望まないあなた」を意味する。不定詞 `fraudare` が主語として機能し、「承認を望まないことによって(債権者から利益を)奪うこと」という因果関係を含んだ解釈がなされる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.69.pr-36.1.69.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.69.pr-36.1.69.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。