Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.64.pr-36.1.64.1

信託返還における持参金と養育子信託の期限

5617 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

第一部では、特定の返還義務を負う娘が死亡した際、持参金が返還対象の遺産に含まれるか否かが論じられ、第二部では、養育子が成人前に子供なく死亡した場合の信託遺贈の期限について論じられる。

[SCAEUOLA libro quarto responsorum. ] §36.1.64.prA filia petit, ut, si liberis superstitibus moreretur, partem eius quod ad eam ex bonis patris peruenisset, quod si sine liberis, uniuersum fratri restitueret: quaeritur, defuncta ea in matrimonio superstite filia, an heres eius cum parte hereditatis eius quoque quod dotis nomine datum erat partem restituere debeat.
[スプロ、答申録第4巻] [遺言者は]娘に対し、もし彼女が子供たちを生存させて死亡するならば、父親の財産から彼女にいたったもののうちの一部を、しかしもし子供なし[で死亡するならば]、そのすべてを兄弟に返還することを求めた。 婚姻中に彼女が死亡し、娘が生存しているときに、彼女の相続人は、遺産の一部とともに、持参金の名目で与えられていたものの[一部]をもまた、返還すべきであるかどうかが問われている。
respondit id, quod in dotem fuisset, non contineri in partem hereditatis quae restituenda est: sed et si ex promissione dotis aliquid debitum fuit, aeris alieni loco habendum.
[スプロは]持参金となっていたものは、返還されるべき遺産の一部には含まれない、と答えた。 しかしまた、もし持参金の約束から何らかの債務が生じていたなら、それは負債(債務)と見なされるべきである[と答えた]。
§36.1.64.1Alumno certam pecuniam legauit et eam recipi a Sempronio mandauit et certas usuras alumno praestari, donec ad uicensimum annum peruenerit: deinde alumni fidei commisit, ut, si sine liberis decederet, partem restitueret Sempronio, partem Septiciae.
彼は養育子に一定の金額を遺贈し、それをセンプローニウスによって回収(管理)されるよう委託し、また、彼が20歳に達するまで、一定の利息が養育子に支払われるように[委託した]。 次いで、養育子の信託に、もし彼が子供なしに死亡するならば、一部をセンプローニウスに、一部をセプティキアに返還することを委ねた(信託遺贈した)。
quaesitum est defuncto alumno intra annum uicensimum, an substituti fideicommissum petere possint an uero in id tempus sustinere, quo, si uiueret, alumnus uicensimum annum impleret.
養育子が20歳未満で死亡したときに、代替指定人(信託受取人)たちが信託遺贈の履行を請求できるのか、それとも、もし彼が生きていたなら20歳に達したであろう時まで待たねばならないのか、が問われた。
respondi secundum ea quae proponerentur posse.
私は、提示された事実によれば、[直ちに請求することが]できる、と答えた。

語釈・文法注

  1. §36.1.64.prA filia petit — petit(求める)は現在形であるが、ここでは過去の事実(遺言者の行為)を表す歴史的現在として用いられている。petit の主語は明示されていないが、遺言を遺した父親を指す。
  2. §36.1.64.prdefuncta ea in matrimonio superstite filia — 二つの独立した奪格絶対(ablative absolute)が連続している。前者の 'defuncta ea in matrimonio'(婚姻中に彼女が死亡したこと)と、後者の 'superstite filia'(娘が生存していること)は、それぞれ異なる主語を持つ。'superstite' は形容詞 'superstes'(生存している)の奪格単数形。
  3. §36.1.64.preius quoque quod dotis nomine datum erat partem — 全体の構文は 'heres ... cum parte hereditatis [et] eius quoque quod... partem restituere debeat' と整理される。partem(対格)は関係節 'quod...' を伴う先行詞 'eius' を属格修飾語(eius... partem)として持ち、主動詞 'restituere' の直接目的語となっている。
  4. §36.1.64.1an uero in id tempus sustinere — sustinere(待つ、延期する)は不定詞。an で導かれる二者択一の間接疑問節において、前半の 'an substituti ... possint'(〜できるか)に対して、後半で '[an] ... sustinere [debeant]'(〜待つべきか)のように当為を示す助動詞 debeant が省略されたものと解される。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.64.pr-36.1.64.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.64.pr-36.1.64.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。