Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.59.pr-36.1.59.2

祖国や親族への遺託返還と受遺者の選択権

5612 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

相続人の死後に遺産を祖国へ返還する遺託における果実の帰属、複数息子の死亡に伴う孫娘への遺託の有効性、および妻に委ねられた返還対象者の選択権と親族内の優先順位について判断が下される。

[IDEM libro octauo responsorum. ]
[同[著者]、『回答録』第8巻] 「私の相続人たちは、私の遺産または財産から彼らに到達するいかなるものも、そのすべてを彼らの死後、私の祖国であるベネウェントゥムの植民市に返還せよ。
§36.1.59.pr'Heredes mei quidquid ad eos ex hereditate bonisue meis peruenerit, id omne post mortem suam restituant patriae meae coloniae Beneuentanorum': nihil de fructibus pendente condicione perceptis petitum uideri constitit.
」条件が係属している間に収取された果実については、何も請求されたとは見なされないことが確定した。
§36.1.59.1Cum ita fuerat scriptum: 'fidei filiorum meorum committo, ut, si quis eorum sine liberis prior diem suum obierit, partem suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie propter condicionis uerba non admitti uidebatur: sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, quam totum habere uoluit auus, si nouissimus fratris quoque portionem suscepisset.
このように書かれていたとき。 「私は息子たちの信託に委ねる。 もし彼らのうちの誰かが子供なくして先に死去したならば、自己の持分を生存している兄弟に返還することを。 しかし、もし両者ともに子供なくして死去したならば、全遺産が私の孫娘クラウディアに帰属することを私は望む。 」一方の生存していた息子が亡くなり、最後(に生存していた息子)も子供なくして亡くなったとき、孫娘は、一見したところ条件の文言のゆえに、(遺産への受け入れを)認められないように思われた。 しかし、遺託においては遺言者の意思が考慮されるべきであるから、持分に関する第一の代替が効力を失っている場合であっても、孫娘に対する請求権を拒絶することは不条理であると私は回答した。 なぜなら、祖父は、もし最後に生存していた者が兄弟の持分をも引き受けていたならば、彼女(孫娘)が全体を受け取ることを望んでいたからである。
§36.1.59.2'Peto de te, uxor carissima, uti cum morieris hereditatem meam restituas filiis meis uel uni eorum uel nepotibus meis uel cui uolueris uel cognatis meis si cui uoles ex tota cognatione mea'.
「最愛の妻よ、あなたに求めます、あなたが亡くなるときに、私の遺産を私の子供たちに、または彼らのうちの一人に、または私の孫たちに、またはあなたが望む誰かに、あるいは私の親族のうち、私の全親族からあなたが望む誰かに返還することを。
inter filios respondi substitutionem fideicommissi factam uideri, circa nepotes autem et ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse.
」子供たちの間においては遺託の代替がなされたと見なされ、他方、孫たちおよびその他の親族に関しては選択の権能が与えられたと私は回答した。 しかし、もし孫たちが生存しているならば、遺託に定められた順位のゆえに、妻がその他の親族から(還元の対象を)選択するのは正しくない。 ただし、孫たちの順位が欠けている場合には、親族の中から彼女が望む人物を選択することができる。

語釈・文法注

  1. §36.1.59.prpendente condicione — 「条件が係属している間」を意味する絶対奪格。名詞 condicio と現在分詞 pendere の奪格形からなり、ここでは遺託がまだ実行されていない(相続人たちが生存している)状態を指す。この句は完了分詞 perceptis(収取された)を修飾している。
  2. §36.1.59.1defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis — 連続する死の状況を示す絶対奪格の並置。nouissimo(最後の一人)の後に defuncto が省略されている。「一人の生存していた息子が死亡し、かつ、最後の者も子供なくして死亡したとき」という多段階の条件成就の場面を記述している。
  3. §36.1.59.1absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari — 主動詞 respondi に対する対格不定詞構文。主節の述語形容詞文 absurdum esse の主語として、不活性な状況を表す絶対奪格 cessante prima substitutione... を伴いながら、受動不定詞句 nepti petitionem denegari(孫娘への請求権が拒絶されること)が置かれている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.59.pr-36.1.59.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.59.pr-36.1.59.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。