Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.52.pr

遺託潜脱を試みた父に対する即時返還命令

5605 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ハドリアヌス帝が、遺託の潜脱を企てた父親に対し、条件未成就の段階で直ちに遺産を子へ返還するよう命じた判決と、その後の子の法的地位および父親への扶養について。

[IDEM libro undecimo quaestionum. ] §36.1.52.prImperator Hadrianus, cum Uinius Cerealis filio suo Uiuio Simonidi, si in potestate sua esse desisset, hereditatem restituere rogatus esset ac multa in fraudem fideicommissi fieri probaretur, restitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet.
[同[著者]、『質問録』第11巻] ハドリアヌス帝は、ヴィニウス・ケレアリスが、その子ヴィヴィウス・シモニデスに対し、もし彼が自分の権力下から脱したならば、遺産を返還するよう求められており、かつ、遺託を免れるために多くのことが行われていると証明されたとき、遺産をその子に返還することを命じたが、ただし、その子が生存している間は、彼(父)がその財産に対して何らの権利も持たないという条件を付した。
nam quia cautiones non poterant interponi conseruata patria potestate, damnum condicionis propter fraudem inflixit.
というのも、父権が維持されている間は(父子の間で)保証を提供することができなかったため、帝は(父の)詐欺的行為を理由として、(父に)条件の不利益を科したのである。
post decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si res a possessoribus peti uel etiam cum debitoribus agi oporteret.
しかし、この裁定の権威のもとでは、その遺産に関して、もし占有者から財産を請求すること、あるいは債務者に対して提訴することが必要とされるならば、子は軍人の地位にある者に準じて扱われるべきであった。
sed paternae reuerentiae congruum est egenti forte patri officio iudicis ex accessionibus hereditariis emolumentum praestari.
しかし、もし父親が困窮しているならば、裁判官の職権によって、遺産の付加物から父親に対して利益が給付されることが、父親への敬意にかなうものである。

語釈・文法注

  1. §36.1.52.prUinius Cerealis filio suo Uiuio Simonidi, si in potestate sua esse desisset, hereditatem restituere rogatus esset — 条件節 si in potestate sua esse desisset(もし彼が自分の権力下から脱したならば)は、遺託の返還を求める文 restituere rogatus esset にかかっており、条件付き遺託(fideicommissum sub condicione)の性質を示す。
  2. §36.1.52.prrestitui hereditatem filio iussit ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet. — ita, ne... は制限的・条件的な副詞節(「〜という条件で」「〜とならないように」)を導く。quid... iuris は部分属格であり、ea pecunia は関係を表す奪格(その金に関して)である。
  3. §36.1.52.prfilio militi comparari debuit — filio と militi はともに与格。動詞 comparari(準じられる)の対象を示す。家子であっても、兵役特有財産(peculium castrense)を認められていた軍人の子(filiusfamilias miles)と同様に、単独での訴訟追行権などが認められるべきであることを意味する。
  4. §36.1.52.pregenti forte patri officio iudicis ex accessionibus hereditariis emolumentum praestari — 対格 emolumentum と受動不定詞 praestari からなる対格不定詞句で、非人称表現 congruum est(ふさわしい、かなっている)の実質的な主語として機能している。egenti... patri は与格で、praestari の間接目的語である。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.52.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.52.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。