Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §36.1.34.pr

信託遺贈における相続財産の損失と中間果実の相殺

5587 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

マルキアヌスは、信託遺贈において相続財産の減少(損失)と中間期間に生じた果実(増加分)の相殺計算に関するケルススの議論を引用し、信託受益者の利益保護の観点から、遺贈額を上限とする相殺計算を認める見解を支持している。

[MARCIANUS libro octauo institutionum. ]
[マルキアヌス『法学提要』第8巻] ケルススは『学説彙纂』第20巻において次のように書いている。
§36.1.34.prScribit Celsus libro uicensimo digestorum, si qui quadringenta in bonis habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretur, quanta pecunia ex hereditate sua ad eum peruenisset, Maenio restitueretur:, si ex fructibus medio tempore quadringenta perceperit, et sine liberis decesserit, heredem eius Maeuio quadringenta debiturum.
もし財産の中に400を所有していた者が、自分の相続人に対して、もし彼が子なしに死ぬならば、彼の相続財産から彼にいたった額の金銭がメニウスに返還されることを求めたとして、もし彼が中間の期間に果実から400を収受し、そして子なしに死亡したならば、彼の相続人はメウィウスに対して400を支払う義務を負う。
et cum diu multumque tractauit, an, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium, nouissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad supplendum, inquit, quodcumque ex quadringentis defuerit, etiam augmentum ad eum pertinebit, hoc est ut usque ad summam quadringentorum damni et fructus computentur: quod uerius esse arbitror.
そして、相続人が増加分を享受するとき、危険をも負担すべきか、それともその逆かについて、彼が長く深く論じたのちに、最後に彼は、増加分が帰属しない信託受益者に損失が帰属することは不公平であると言っている。 そして、400から欠けているいかなるものであれ、それを補填するために、増加分もまた彼に帰属するであろうか、と彼は言う。 すなわち、400の総額に達するまで損失と果実が計算されるべきであるというものであり、私はこれがより正しいと考える。

語釈・文法注

  1. §36.1.34.prsi qui quadringenta in bonis habebat — si qui(= si quis)は「もしある人が〜なら」という仮定。habebat(直説法未完了過去)および petit(直説法現在)が用いられているが、これらは一般的な事例提示(casum proponere)の文脈で用いられている。
  2. §36.1.34.prheredem eius Maeuio quadringenta debiturum — debiturum [esse] は対格不定詞句であり、文頭の Scribit Celsus によって導かれている。条件節 si ex fructibus... に対する帰結節(主節)の役割を果たしている。
  3. §36.1.34.pran, cum augmentum heres sensit, et periculum sustineat an per contrarium — an ... sustineat an per contrarium は、先行する tractauit の目的語となる間接疑問節を形成している。cum ... sensit は「相続人が増加分(利益)を享受したとき」という時間的・状況的副詞節。et は periculum に係り、「危険をもまた」を意味する。
  4. §36.1.34.prquod uerius esse arbitror — arbitror の主語は、本断片の執筆者であるマルキアヌス(Marcianus)であり、引用されているケルスス(Celsus)ではない。関係代名詞 quod は直前の内容(損失と果実を400を上限として相殺すること)を先行詞とし、対格不定詞句 quod uerius esse の主語となっている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §36.1.34.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:36.1.34.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。