[ULPIANUS libro tertio fideicommissorum. ] §36.1.3.prMarcellus autem apud Iulianum in hac specie ita scribit: si ad heredis onus esse testator legata dixerit et heres sponte adiit hereditatem, ita debere computationem Falcidiae iniri, ac si quadringenta per fideicommissum essent relicta, trecenta uero legata, ut in septem partes trecenta diuidantur et ferat quattuor partes fideicommissarius, tres partes legatarius.
[ウルピアヌス執筆、『信託遺贈論』第3巻] しかし、マルケッルスはユリアヌスの著作においてこの事例について次のように書いている。 もし遺言者が遺贈は相続人の負担であると述べており、相続人が自発的に相続を承認したならば、ファルキディア法の計算は、あたかも400が信託遺贈によって残され、300が遺贈されたかのように開始されるべきである。 その結果、300は7つの部分に分割され、信託受取人が4つの部分を、受遺者が3つの部分を受け取る。
quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, centum quidem de quadringentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset.
しかし、もし相続財産が疑わしいと言われ、相続人が自発的にではなく相続を承認して返還したならば、相続人が手にするはずであった400のうちの100は信託受取人のもとに留まり、残りの300において同様の分配が行われ、その結果、この300のうち4つの部分を信託受取人が持ち、残りの3つの部分を受遺者が持つことになる。 なぜなら、相続財産が疑わしいと言われたという理由だけで、もし自発的に承認されていた場合に受け取ったであろう額よりも多くを受遺者が受け取るのは極めて不当だからである。
§36.1.3.1Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in militis dico et si qui sunt alii.
ところで、疑わしい相続財産について述べられたこの同じことは、ファルキディア法が適用されない遺言においても言われ得る。 私の言うのは軍人の遺言や、もし他にそのようなものがあるならばそれらのことである。
§36.1.3.2Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an uero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et refert Aristonem respondisse ex omnibus detrahendam, hoc est ex legatis et fideicommisso.
同様にポンポニウスは書いている。 もし遺贈を差し引いた上で誰かが相続財産を返還するように求められた場合、遺贈の全額が給付されるべきであって、信託財産のみから四分の一を差し引くことができるのか、それとも遺贈からも信託財産からも四分の一を差し引くことができるのか、が問われた。 そして彼は、アリストがすべてのもの、すなわち遺贈からも信託財産からも差し引かれるべきだと回答したことを伝えている。
§36.1.3.3Res, quae ab herede alienatae sunt, in quartam imputantur heredi.
相続人によって処分された物は、相続人のための四分の一に算入される。
§36.1.3.4Quidam liberis suis, ex disparibus partibus institutis, datis praeceptionibus, ut ipse maximam partem patrimonii inter liberos ita diuisisset, rogauit eum, qui sine liberis decederet, portionem suam fratribus restituere.
ある人が、不均等な割合で指定された自分の子供たちに対し、先取遺贈を与えた上で(それによって彼自身が子供たちの間で遺産の最大部分をそのように分割したのであるが)、子供を持たずに死亡する者に対して、その持ち分を兄弟たちに返還するように求めた。
imperator noster rescripsit praeceptiones quoque fideicommisso contineri, quia non portionem hereditariam testator commemorauit, sed simpliciter portionem: in portionem autem et praeceptiones uideri cecidisse.
我らの皇帝は、先取遺贈も信託遺贈に含まれると勅答した。 なぜなら、遺言者は「相続上の持ち分」と言及したのではなく、単に「持ち分」と言及したからであり、「持ち分」には先取遺贈も含まれると見なされるからである。
§36.1.3.5Si is, qui rogatus fuerit hereditatem restituere, ante quaestionem de familia habitam uel tabulas aperuerit uel hereditatem adierit uel quid eorum quae senatus consulto prohibentur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditas, fiscus cum suis oneribus hereditatem adquirit.
もし相続財産を返還するように求められた者が、家族(奴隷)に対する尋問が行われる前に、遺言書を開封したか、相続財産を承認したか、あるいは元老院決議によって禁止されている事柄のいずれかを行い、これによって相続財産が没収された場合、国庫はその負担を伴って相続財産を取得する。
quare commodum quartae, quod erat habiturus heres institutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones transeunt.
したがって、指定相続人が手にするはずであった四分の一の利益は国庫に帰属し、トレベッリアヌス決議に基づく訴権が移行する。
sed et si prohibuerit testamentarium introducere uel testes conuenire uel mortem testatoris non defendit uel ex alia causa hereditas fisco uindicata est, acque quartae quidem commodum ad fiscum pertinebit, dodrans uero fideicommissario restitueretur.
しかし、遺言提示を妨げた場合、あるいは証人を集めることを妨げた場合、あるいは遺言者の死に対する弁護を行わなかった場合、あるいはその他の原因によって相続財産が国庫に回収された場合にも、同様に四分の一の利益は国庫に帰属するが、4分の3は信託受取人に返還されるべきである。