[CELSUS libro uicesimo primo digestorum. ]
[ケルスス執筆、『学説彙纂』第21巻] 400を遺産として残した者が、ティティウスに300を遺贈し、あなたに相続財産を返還するように相続人の信託に委ねた。
§36.1.2.prQui quadringenta reliquit, Titio trecenta legauit, heredis fidei commisit, ut tibi hereditatem restitueret, isque suspectam iussu praetoris adiit et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberes.
そして、その相続人は疑わしい相続財産を法務官の命令によって承認し、返還した。 このとき、あなたが受遺者にいくら支払うべきかが問われた。
dicendum est, quia praesumptum est uoluisse testatorem cum onere legatorum fideicommissum restitui, tota trecenta te dare Titio debere: nam heres hoc rogatus intellegi debet, ut te suo loco constituat et quod heres perfunctus omnibus hereditariis muneribus, id est post legatorum dationem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus et tibi restitueret hereditatem, id tibi restituat.
次のように言われるべきである。 遺言者は、信託財産が遺贈の負担を伴って返還されることを望んだと推定されるため、あなたはティティウスに300すべてを支払わなければならない。 なぜなら、相続人は、あなたを自分の地位に就かせるよう、そして、もし彼が返還を求められておらず、あなたに相続財産を返還するのであれば、すべての相続上の義務を果たした後、すなわち遺贈の給付の後に残されるであろうもの、それをあなたに返還するように求められていると理解されるべきだからである。
quantum ergo haberet? nempe centum: haec ut tibi daret rogatus est.
では、彼はいくら持っていたであろうか。 言うまでもなく100である。 これをあなたに与えるよう、彼は求められたのである。
itaque sic ineunda est legis Falcidiae ratio, quasi heres trecenta Titio dare damnatus, tibi centum dare damnatus sit: quo euenit, ut, si hereditatem sua sponte adisset, daret Titio ducenta uiginti quinque, tibi septuaginta quinque.
したがって、ファルキディア法の計算は、あたかも相続人がティティウスに300を与えるよう命じられ、あなたに100を与えるよう命じられたかのように開始されるべきである。 その結果、もし相続人が自発的に相続を承認していたなら、ティティウスに225を、あなたに75を与えることになったであろう。
non ergo plus Titio debetur, quam si iniussu praetoris adita hereditas foret.
したがって、ティティウスに対しては、法務官の命令なしに相続が承認されていた場合よりも多く支払われるべきではない。