[ULPIANUS libro quarto fideicommissorum. ] §36.1.17.8Maecianus scribit: cum quis ex fideicommissariis abesset et praesentes desiderent suo periculo adire hereditatem translatisque in solidum actionibus in eum qui coegit absentes, si uelint fideicommissum suscipere, a praesente petent: consequenter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit.
マエキアヌスは次のように書いている。 遺託信託受取人のうちの何人かが不在であり、在席している者たちが自己の危険において相続が引き受けられることを望み、引き受けを強制した者に訴権が連帯して移転した場合、不在の者たちは、もし遺託信託を引き受けたいと望むなら、在席している者に対して請求することになる。 結果として、在席している者は自分の共同受託者たちに対して四分の一を留保することもない、となぜなら相続人も留保できなかったからである、と彼は述べている。
§36.1.17.9Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire possit et in horum, qui id non desiderauerunt, portionibus Falcidiae beneficio uti, siue ipsi quoque desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit.
同じマエキアヌスは、二人以上の者に相続財産を引き渡すよう委託された者が、誰かの強制によって引き受けるに際して、それを望まなかった者たちの持分においてファルキディウス法の特典を利用できるか、彼ら自身もまた自分に引き渡されることを望むにせよ、あるいは他の者が彼らの地位を承継したにせよ、という問いを立てている。
et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequeus erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui coegit.
そして今日、私たちは、全部が強制した者に移転するという法を用いているため、強制された者は四分の一の留保権を失ったと言うべきである、なぜなら訴権が連帯して強制した者に移転したからである。
plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia cum uti posse.
明らかに、もし遺託信託受取人が、相続財産全体が自分に移転するような形では強制しなかったと仮定するなら、他の者たちが自分たちに相続財産が引き渡されることを望み始めたとき、彼はファルキディウス法を利用できると言うべきである。
recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius desiderauerit an suam tantummodo partem.
したがって、マエキアヌスが、遺託信託受取人が相続財産全体を自分に引き渡すことを望んだのか、あるいは自分の部分だけを望んだのかによって大きな違いがあると述べているのは正しい。
nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium.
なぜなら、一部だけが移転されるなら、残余の部分においてファルキディウス法の適用余地があるが、相続財産全体が移転されたなら、この法律の特典は停止するからである。
§36.1.17.10Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter restituere sibi recuset, hoc erit dicendum, quod in duobus, quorum alter suscipere uoluit hereditatem, alter non.
もし誰かが二人の共有する奴隷に相続財産を引き渡すよう委託され、一方の主人が、相続人が相続を忌避すべきものと言うときに強制することを望み、他方の主人が自分に引き渡されることを拒絶する場合、二人のうち一人が相続を引き受けることを望み、他方が望まなかった場合について言われるべきことと同じことが言われるべきである。
§36.1.17.11Si pater filio, quem in potestate habet, rogetur restituere hereditatem, an filius patrem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse.
もし父親が、自分の権力下にある息子に相続財産を引き渡すよう委託された場合、息子は父親が相続財産を忌避すべきものと言うときに強制できるだろうか。 息子によって政務官を通じて父親が強制され得ることに疑いはない。
§36.1.17.12Sed et si id fideicommissum ad castrense peculium spectaturum est et filius familias is fuit, qui munus militiae sustinebat alioue quo officio praeerat, multo magis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituere hereditatem, quamuis contra obsequium patri debitum uidetur id desideraturus.
しかし、もしその遺託信託が兵営特有財産に属すべきものであり、かつ家子が軍務を遂行しているか、あるいは他の公職を司っている者であった場合、たとえ彼が父親に対して払うべき敬意に反してこれを要求するように見えるとしても、父親が相続を引き受けて引き渡すよう強制されることを彼が請求できると言うべきことは、なおさらである。
§36.1.17.13Sed si seruo suo rogatus sit cum libertate quis hereditatem restituere, siue directa data sit libertas siue fideicommissaria, dici poterit eum a seruo suo non posse cogi adire hereditatem, quamuis, si sponte adisset, cogeretur praestare fideicommissariam libertatem et hereditatem: idque Maecianus libro septimo de fideicommissis scribit.
しかし、もし誰かが、自分の奴隷に対して自由の解放とともに相続財産を引き渡すよう委託された場合、直接的に自由が与えられたにせよ、遺託信託によって与えられたにせよ、彼は自分の奴隷によって相続を引き受けるよう強制され得ないと言うことができる。 ただし、もし彼が自発的に引き受けていたならば、遺託信託による自由と相続財産を提供することを強制されたであろう。 そしてこのことをマエキアヌスは遺託信託について第七巻に書いている。
§36.1.17.14Idem quaerit, si quis paratus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi adire hereditatem, maxime et si pretium serui offeratur.
同じマエキアヌスは、もし誰かが主人に対して損害補償の保証を提供する用意がある場合、特に奴隷の価格が提示される場合であっても、相続を引き受けるよう強制され得るかを問うている。
et recte ait non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis.
そして、保証の不確実性の下で相続の引き受けに身を委ねるべきではない、と彼は正しく述べている。
§36.1.17.15Hi qui solidum capere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos remansurum.
全部を受け取ることができない者たちが、全財産の相続人に指定され、全部を引き渡すよう委託された場合、彼らのもとには何の負担も残らないため、相続を引き受けて引き渡すよう強制される。
§36.1.17.16Si ego heres institutus et rogatus sim Stichum manumittere uel alius legatarius, fidei autem meae commissum sit, ut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem.
もし指定相続人である私、あるいは他の遺贈受取人が、スティクスを解放するよう委託され、かつ私の信託に、ティティウスに相続財産を引き渡すよう委託されており、その後に遺言者がティティウスの信託に、スティクスに同じものを返すよう委託した場合、スティクスは私に相続を引き受けて引き渡すよう強制することができる。
§36.1.17.17Talis quoque casus a diuo Pio terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero hereditas.
このような事件も、神君ピウスによって解決された。 すなわち、共同相続人の一人に遺贈された奴隷に対し、彼からは遺託信託によって自由が与えられ、もう一方からは相続財産が与えられていた。
diuus etenim Pius rescripsit Cassio Dextro in haec uerba: 'Hermias si Mosco Theodoto ex parte heredi instituto a Pamphilo testatore legatus est eumque Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legauit intestatus esse non possit, Hermia postulante mihi id Euarestus compellendus est periculo eius adire et ex causa fideicommissi hereditatem restituere'.
神君ピウスはカッシウス・デクステルに次のような言葉で回答した。 もしヘルミアスが、遺言者パンピルスによって、一部の相続人に指定されたモスクス・テオドトゥスに遺贈されており、テオドトゥスが、相続を引き受けた後、同じパンピルスに共同相続人が相続を引き受ける前に、彼を正当な自由に導き、これによって、遺贈した者が無遺言になり得ないような事態に立ち至った場合、ヘルミアスが私にこれを請求するにあたり、エウアレストゥスは、ヘルミアスの危険において相続を引き受け、遺託信託の趣旨に基づき相続財産を引き渡すよう強制されなければならない。