Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.2.95.pr-35.2.95.2

財産管理の清算債務と信託返還における控除

5540 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

妻の財産を管理していた夫への信託遺贈における管理残余債務の取り扱い、未成年で死亡した受託者の法定相続人が求める養育費元本の控除、および後見管理の清算未了を理由とするファルキディウス法の抗辯と帳簿等へのアクセス権について論じている。

[IDEM libro uicesimo primo digestorum. ] §35.2.95.prMaritus uxoris res extra dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti.
[同著者、同『学説集』第21巻] 夫は、妻の持参金以外に設定された財産を管理していたが、妻は、その管理についての清算がなされる前に死亡し、夫を全財産の相続人に指定した。 そして、夫が死亡したときには、共同の息子に12分の10を、孫に12分の2を返還することを夫の信託に委ねた。
quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restitui debeat.
夫の手元に財産の管理から残っていることが確定した分についても、他の財産とともに、12分の10の割合に応じて息子に返還されなければならないか、という問いが立てられた。
respondit id, quod debuisset hereditati, in rationem uenire debere.
(スカエウォラは)回答した。 彼が遺産に対して負っていた債務は、計算に含められるべきである。
§35.2.95.1Filiae, quam mater rogauerat, si impubes decessisset, restituere hereditatem Titio, patruus legitimus heres exstitit: in ratione legis Falcidiae ponenda desiderat deduci sortes, ex quarum usuris alimenta impubes defuncta ex persona testatricis suae pluribus debita praestitit: quaesitum est, an, si eas deduxerit, cauere debeat defunctorum alimentariorum portiones pro modo sortium se restituturum.
母から、もし未成年で死亡した場合には遺産をティティウスに返還するように求められていた娘に対して、叔父が法定の相続人となった。 彼は、ファルキディウス法に基づく計算を行うにあたり、元本の控除を求めている。 その元本の利息から、未成年で死亡した娘は、被相続人(母)の立場から、複数人に対して負っていた養育費を支払っていたのである。 もし彼がそれらの元本を控除した場合、死亡した養育費受給者たちの取り分を、元本の割合に応じて自身が返還することを保証しなければならないか、という問いが立てられた。
respondit debere cauere.
(スカエウォラは)保証しなければならない、と回答した。
§35.2.95.2Post aditam hereditatem triennio exacto legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirco, quod administrauit tutelas testator, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est.
相続の承認から3年が経過した後、相続人は受遺者たちに対し、被相続人が後見を管理しておりその会計報告がまだなされていないこと、および、保証書において控除されたほどの額を債権から回収することはできないと主張していることを理由として、ファルキディウス法を対抗させている。
quaesitum est, an rationes defuncti et omnium instrumentorum hereditariorum et pupillarium rationum legatariis desiderantibus heres describendi potestatem facere debeat, ne in potestate cius sit proferre quod uelit et per hoc in fraudem legatarii inducantur.
被相続人の帳簿、およびすべての遺産の文書、ならびに被後見人たちの帳簿について、受遺者たちが求めた場合、相続人は彼らに書き写す権限を与えるべきであるか。 これは、相続人が自分の望むものだけを提示し、それによって受遺者たちが欺かれることのないようにするためである。
respondit ad iudicis officium pertinere explorare ea, per quae probetur, quanti sit in bonis.
(スカエウォラは)回答した。 遺産のなかに実際にどれだけの価値があるかを証明するに足りる事柄を調査することは、裁判官の職務に属する。

語釈・文法注

  1. 35.2.95.preiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret — 接続法従属節内の副詞節 `cum moreretur`(彼が死亡するとき)の主語は、主節の `maritum`(夫)を指す間接再帰的な文脈であり、夫が死亡した時に信託遺贈(fideicommissum)が実行されることを意味する。`restitueret` の主語も同様に夫である。
  2. 35.2.95.1Filiae, quam mater rogauerat... patruus legitimus heres exstitit — 文頭の与格 `Filiae` は、文末の `patruus legitimus heres exstitit` にかかる関係の与格(「娘に対して、叔父が法定相続人として現れた」)、あるいは `rogauerat` の間接目的語(「母が娘に求めた」)の役割を兼ねており、構文的に離隔(hyperbaton)が生じている。娘が未成年で死亡したため、その娘の遺産について叔父が法定相続人となった状況を示す。
  3. 35.2.95.2neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est — 接続法 `neget`(...でないと主張する)に導かれる対格不定詞構文。`tantum... quantum...` は相関関係を示し、「保証書において控除された(価値があるものとして見積もられた)のと同額が、債権(nomina)から回収されうる」という可能性を否定している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.2.95.pr-35.2.95.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.2.95.pr-35.2.95.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。