[IDEM libro octauo decimo ad edictum prouinciale. ]
[同じ著者(ガイウス)、地方告示註釈第18巻] 遺産の額を調査するにあたっては、死亡時が考慮されるべきであると合意されている。
§35.2.73.prIn quantitate patrimonii exquirenda uisum est mortis tempus spectari. qua de causa si quis centum in bonis habuerit et tota ea legauerit, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem per seruos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum tantum accesserit hereditati, ut centum legatorum nomine erogatis habiturus sit heres quartam partem, sed necesse est, ut nihilo minus quarta pars legatis detrahatur.
この理由から、もしある人が財産の中に100を所有しており、そのすべてを遺贈したとすれば、相続人が相続を承認する前に、遺産に属する奴隷を通じて、あるいは遺産に属する女奴隷の出産によって、あるいは家畜の出生によって、遺産にこれほど多くの増加が生じ、遺贈の名目で100が支払われたとしても、なお相続人が4分の1を保持することになるとしても、それは受遺者たちには何ら有益ではない。 そうではなく、それにもかかわらず遺贈から4分の1が差し引かれることが必要である。
et ex diuerso, si ex centum septuaginta quinque legauerit et ante aditam hereditatem in tantum decreuerint bona, incendiis forte aut naufragiis aut morte seruorum, ut non plus quam septuaginta quinque uel etiam minus relinquatur, solida legata debentur.
逆に、もし100のうち75を遺贈し、相続承認前に、例えば火災や難破、あるいは奴隷の死亡によって、財産が75以下またはそれ未満しか残らないほど減少した場合、遺贈は全額支払われる義務がある。
nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, ne destituto testamento nihil consequantur, cum herede in portionem legatorum pacisci.
そしてこのことは相続人にとって損害とはならない。 なぜなら相続人には相続を承認しない自由があるからである。 この事情によって、受遺者たちは、遺言が遺棄されて何も得られないという事態を防ぐために、相続人と遺贈の割合について合意せざるを得なくなる。
§35.2.73.1Magna dubitatio fuit de his, quorum condicio mortis tempore pendet, id est an quod sub condicione debetur in stipulatoris bonis adnumeretur et promissoris bonis detrahatur.
死亡時にその条件が未定であるものについて、大きな疑問があった。 すなわち、条件付きで債務があるものが、約束受け手の財産に算入され、約束者の財産から差し引かれるべきか否か。
sed hoc iure utimur, ut, quanti. ea spes obligationis uenire possit, tantum stipulatoris quidem bonis accedere uideatur, promissoris uero decedere.
しかし、我々が用いている法によれば、その債務の期待がどれほどで売却されうるか、その額だけが約束受け手の財産に加算され、約束者の財産から減少すると見なされる。
aut cautionibus res explicari potest, ut duorum alterum fiat, aut ita ratio habeatur, tamquam pure debeatur, aut ita, tamquam nihil debeatur, deinde heredes et legatarii inter se caueant, ut exsistente condicione aut heres reddat, quanto minus soluerit, aut legatarii restituant, quanto plus consecuti sint.
あるいは、この件は保証によって解決することができ、二つのうちのいずれかが行われる。 すなわち、無条件で債務があるものとして計算されるか、あるいは何ら債務がないものとして計算され、その後、相続人と受遺者が互いに保証を提供し合い、条件が成就したときに、相続人は支払いが少なすぎた分を払い戻すか、あるいは受遺者が受け取りすぎた分を返還するようにする。
§35.2.73.2Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, pure legata cum cautione redduntur.
しかしまた、一部の遺贈が無条件で、一部が条件付きで残されており、条件が成就した場合にはファルキディウス法が適用されることになる場合、無条件の遺贈は保証付きで引き渡される。
quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuissent, cauere autem legatarios debere ex euentu condicionis quod amplius accepissent redditu iri.
この場合、無条件の遺贈は、あたかも他に条件付きの遺贈が全く存在しなかったかのように支払われ、他方で受遺者たちは、条件の成就の結果として過剰に受け取ることになる額が返還されるべきことを保証しなければならない、というのがより一般的である。
§35.2.73.3Cuius generis cautio necessaria uidetur et si quibusdam seruis eodem testamento sub condicione libertas data sit, quorum pretia condicione exsistente bonis detrahuntur.
この種の保証は、同じ遺言において一部の奴隷に条件付きで自由が与えられている場合にも必要であると見なされる。 それらの価格は、条件が成就したときには財産から差し引かれるからである。
§35.2.73.4In diem relicta legata alterius esse iuris palam est, cum ea omnimodo tam ipsi legatario quam heredibus eius deberi certum est: sed tanto minus erogari ex bonis intellegendum est, quantum interea, donec dies optingit, heres lucraturus est ex fructibus uel usuris.
期限付きで残された遺贈が、異なる法的ルールに属することは明らかである。 なぜなら、それらは受遺者自身にもその相続人にも、いかなる場合でも支払われるべきことが確実だからである。 しかし、期限が到来するまでの間、相続人が果実や利息から得るであろう利益の分だけ、財産からの支出は少なくなると理解されるべきである。
§35.2.73.5Ergo optimum quidem est statim ab initio ita testatorem distribuere legata, ne ultra dodrantem relinquatur.
それゆえ、遺言者があらかじめ最初から、4分の3を超えて残されないように遺贈を配分することが最善である。
quod si excesserit quis dodrantem, pro rata portione per legem ipso iure minuuntur: uerbi gratia si is, qui quadringenta in bonis habuit, tota ea quadringenta erogauerit, quarta pars legatariis detrahitur: si trecenta quinquaginta legauerit, octaua.
もし誰かが4分の3を超えた場合、法律によって当然に、比例的な割合で減少する。 例えば、財産の中に400を所有していた者が、その400のすべてを遺贈したとすれば、受遺者から4分の1が差し引かれる。 350を遺贈した場合は、8分の1である。
quod si quingenta legauerit habens quadringenta, initio quinta, deinde quarta pars debet: ante enim detrahendum est, quod extra bonorum quantitatem est, deinde quod ex bonis apud heredem remanere oportet.
しかし、もし400を所有しているのに500を遺贈したとすれば、最初は5分の1、次に4分の1が差し引かれるべきである。 なぜなら、財産の額を超えている部分がまず差し引かれ、その後に、財産の中から相続人の手元に残るべき部分が差し引かれなければならないからである。