[PAULUS libro secundo ad legem Iuliam et Papiam. ] §35.2.63.prPretia rerum non ex affectu nec utilitate singulorum, sed communiter funguntur.
[パウルス、ユリウス・パピウス法註釈第2巻] 物(財産)の価格は、個人の主観的な愛着や便宜に基づくのではなく、共通して機能する。
nec enim qui filium naturalem possidet tanto locupletior est, quod eum, si alius possideret, plurimo redempturus fuisset.
なぜなら、実の息子を占有している者は、もし他人が彼を占有していたならば非常に高額で買い戻したであろうということによって、その分だけより富んでいるわけではないからである。
sed nec ille, qui filium alienum possidet, tantum habet, quanti eum patri uendere potest, nec exspectandum est, dum uendat, sed in praesentia, non qua filius alicuius, sed qua homo aestimatur.
しかし、他人の息子を占有している者も、その者をその父親に売却できるであろう金額と同等額を所有しているわけではないし、彼が売却するまで待つべきでもなく、現時点において、誰かの息子としてではなく、一人の人間として評価される。
eadem causa est eius serui, qui noxam nocuit: nec enim delinquendo quisque pretiosior fit.
不法行為を犯した奴隷についても同様の理がある。 なぜなら、不法行為をなすことによって誰もより高価になるわけではないからである。
sed nec heredem post mortem testatoris institutum seruum tanto pluris esse, quo pluris uenire potest, Pedius scribit: est enim absurdum ipsum me heredem institutum non esse locupletiorem, antequam adeam, si autem seruus heres institutus sit, statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, ne iussu nostro adeat: adquirit nobis certe cum adierit, esse autem praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus.
しかし、遺言者の死後に相続人に指定された奴隷について、彼が売却され得るより高い価格の分だけ、より高価になるわけではない、とペディウスは書いている。 なぜなら、私自身が相続人に指定された場合には、私が相続を承認する前には、私はより富んでいるわけではないのに、もし奴隷が相続人に指定された場合には、私が直ちにより富んだ状態にされるというのは不条理だからである。 というのも、我々の命令によって彼が相続を承認しないということは、多くの原因から起こり得るからである。 確かに、彼が相続を承認したときには彼は我々のために取得するが、我々が取得する前に、我々が富んでいると言われることは本末転倒である。
§35.2.63.1Cuius debitor soluendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potests.
支払能力のない債務者を持つ者は、その者が取り立てることができる限度の額だけを財産の中に有する。
§35.2.63.2Nonnullam tamen pretio uarietatem loca temporaque adferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec continuis sterilitatibus tantidem, quanti secundis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec ex ea quae raro accidat caritate pretia constituantur.
しかしながら、場所や時期は価格にいくらかの変動をもたらす。 なぜなら、オリーブ油はローマとイスパニアで同等には評価されないし、不作が続くときにも、豊作のときと同等には評価されないからである。 ただし、この場合においても、一時的な時期や、稀にしか起こらない高騰から価格が定められるのではないという条件の下でのことである。