Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.2.49.pr-35.2.49.1

奴隷と土地の遺贈および地役権への留保分適用

5494 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

奴隷とその奴隷に対する土地の遺贈においてファルキディア法が適用される場合の解釈を論じ、またファルキディア法の計算により一部が相続財産に留まることで不可分な地役権(通行権)の遺贈が消滅する例を示す。

[IDEM libro duodecimo ad Plautium. ] §35.2.49.prPLAUTIUS. Seruo, quem tibi legaueram, fundum legaui.
[同上、プラウティウス註釈第12巻]プラウティウス:「私があなたに遺贈した奴隷に対して、私は土地を遺贈した。
Atilicinus Nerua Sabinus primum in seruo rationem legis Falcidiae habendam et quota pars ex eo decederet, eam partem in fundo legato inutilem futuram, deinde ex reliquis partibus fundi legis Falcidiae portionem decessuram, sicut ex omnibus legatis.
」アティリキヌス、ネルヴァ、サビヌスは、第一に、奴隷においてファルキディア法の計算が行われなければならず、彼から差し引かれる割合の分だけ、遺贈された土地におけるその割合が無効になること、第二に、土地の残りの部分から、すべての遺贈におけるのと同様に、ファルキディア法の分け前が差し引かれることになる[と考えた]。
Cassius, quod seruo pars lege Falcidia decedat, incipere seruum fieri communem heredis et legatarii, communi autem seruo cum legatum sit, totum pertinere ad socium, quia in so eam personam legatum consistere possit: qua ratione semel ex fundo partem legis Falcidiae decessuram.
カッシウスは、ファルキディア法によって奴隷の一部が差し引かれるため、奴隷は相続人と受遺者の共有になり始めること、しかし共有の奴隷に対して遺贈がなされたときには、全体がパートナーに帰属すること、なぜならその人において遺贈が成立しうるからであるとし、この理由により、土地からはファルキディア法の部分が1回だけ差し引かれることになる[と考えた]。
PAULUS. Cassii sententia utimur: nam et diuus Pius rescribsit seruo communi fideicommissum datum totum ad socium pertinere.
パウルス:私たちはカッシウスの意見を採用する。 なぜなら、神君ピウスも、共有の奴隷に与えられた信託遺贈は全体がパートナーに帰属すると勅答したからである。
§35.2.49.1Interdum euenit, ut propter rationem legis Falcidiae sequens legatum exstinguatur, ueluti si fundus et ad eum uia legata sit per alium fundum: nam si pars fundi remanserit in hereditate, non potest procedere uiae legatum, quia per partem seruitus adquiri non potest.
時として、ファルキディア法の計算のために、後続の遺贈が消滅することが起こる。 例えば、土地と、それへの道路が別の土地を通る形で遺贈された場合がそうである。 なぜなら、もし土地の一部が相続財産の中に残った場合、道路の遺贈は効力を生じることができないからである。 なぜなら、一部について地役権を取得することはできないからである。

語釈・文法注

  1. §35.2.49.prAtilicinus Nerua Sabinus primum — 主動詞(*putaverunt* や *senserunt* など「考えた」を意味する動詞)が省略されており、主語(Atilicinus, Nerva, Sabinus)に対して間接話法の対格不定詞構文(habendam, futuram, decessuram)が続いている。
  2. §35.2.49.prin so eam personam — 写本の混乱が見られる箇所。一般に *in sola ea persona*(その人においてのみ)あるいは *in eo eam personam*(彼[共有者]において、[受遺者たる]その人格が)の誤記とされる。いずれの解釈でも、ファルキディア法による制限を受けない共有者(もう一方の共同所有者)において遺贈が有効に存続できることを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.2.49.pr-35.2.49.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.2.49.pr-35.2.49.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。