Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.2.36.pr-35.2.36.4

信託遺贈による奴隷解放とファルキディウス法の計算

5481 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

信託遺贈による奴隷解放における、ファルキディウス法(四分の一留保)の適用関係、および奴隷への自由付与の有無が一時的に不確定な場合の法計算について論じている。

[PAULUS libro tertio fideicommissorum. ] §35.2.36.prSed si non seruus ipse legatus sit, sed pecunia rogatusque sit legatarius seruum suum manumittere, Falcidiam patietur et nihilo minus cogetur manumittere, quia tanti aestimasse uidebitur seruum suum.
[パウルス『信託遺贈論』第3巻] しかし、もし奴隷自身が遺贈されたのではなく、金銭が遺贈され、かつ受遺者が自身の奴隷を解放するよう求められたならば、彼はファルキディウス法の適用を甘受し、それにもかかわらず解放することを強制される。 なぜなら、彼は自身の奴隷をその金額で評価したとみなされるからである。
§35.2.36.1Quid si alienus seruus fuerit? in eo non plus quam accepit ad redimendum cogitur impendere.
もし他人の奴隷である場合はどうなるか。 その事例においては、彼は買い取るために自分が受け取った額を超えて支出することを強制されない。
§35.2.36.2Sin uero heres seruum rogatus sit manumittere, placet pretium eius, ut aes alienum, deducendum esse.
しかし、もし相続人が奴隷を解放するよう求められた場合は、その奴隷の価格が、債務のように控除されるべきである、というのが承認されている。
§35.2.36.3Si solus seruus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest.
もし奴隷だけが遺贈され、かつ信託遺贈による自由を与えられたならば、たとえファルキディウス法が介入するとしても、彼は全体として対物または対人の訴権によって請求されうる。
sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertas.
しかし、受遺者がさらにそれ以外のものを別に受け取るとしても、やはり奴隷は全体として請求されうる。 ただし、自由が妨げられないように、双方の遺贈から四分の一が留保されるべきである。
§35.2.36.4Si incertum sit, an libertas praestari debeat, ueluti quod sub condicione uel post tempus data sit, numquid incerto eo an praestetur, cum possit aut seruus mori aut condicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere uel deberi coeperit, tum legatarius illam partem recipiat, quam Falcidia detraxit? Caecilio placebat, si quid ex operis eius medio tempore consecutus fuerit heres, id in pretium eius erogare eum debere propter legis Falcidiae rationem.
もし自由が提供されるべきかどうかが不確定であるならば(たとえば、それが条件付きで、または期限の後に与えられたという理由によって)、それが提供されるかどうかが不確定である間に(奴隷が死亡するか、または条件が不成就に終わる可能性があるため)、差し当たりファルキディウス法が適用されるべきであり、その後、自由が効力を生じるか、または提供される義務が生じ始めたときに、そのとき受遺者は、ファルキディウス法が差し引いた部分を受け取るべきだろうか。 カエキリウスは、もしその間の期間に相続人が奴隷の役務から何らかの利益を得ていたならば、相続人はファルキディウス法の計算のために、それを奴隷の価格に支出(充当)しなければならない、と考えていた。

語釈・文法注

  1. §35.2.36.prtanti aestimasse uidebitur — tantiは「価格の属格(性質・評価の属格)」であり、受遺者が金銭の遺贈を受けるにあたり、自身の奴隷をその遺贈額と同等の価値があるものと評価したとみなされることを意味する。
  2. §35.2.36.3licet Falcidia interueniente — licetは譲歩の接続詞(たとえ〜であっても)として機能しており、絶対的奪格 Falcidia interueniente を伴って「たとえファルキディウス法が介入するとしても」という意味をなす。主節の動詞 potest と組み合わされている。
  3. §35.2.36.4incerto eo an praestetur — incerto eo は絶対的奪格構造。中性代名詞の eo は、後続の間接疑問節 an praestetur(提供されるかどうか)の内容を先取り(先言法:prolepsis)している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.2.36.pr-35.2.36.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.2.36.pr-35.2.36.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。