[PAULUS libro tertio fideicommissorum. ] §35.2.36.prSed si non seruus ipse legatus sit, sed pecunia rogatusque sit legatarius seruum suum manumittere, Falcidiam patietur et nihilo minus cogetur manumittere, quia tanti aestimasse uidebitur seruum suum.
[파울루스 『신탁유증론』 제3권] 그러나 만일 노예 자신이 유증된 것이 아니라 금전이 유증되고, 수증자가 자신의 노예를 해방하도록 요청받았다면, 그는 팔키디우스법의 차감을 감수해야 하며 그럼에도 불구하고 해방할 것을 강제당한다. 왜냐하면 그는 자신의 노예를 그 금액만큼으로 평가한 것으로 간주될 것이기 때문이다.
§35.2.36.1Quid si alienus seruus fuerit? in eo non plus quam accepit ad redimendum cogitur impendere.
만일 타인의 노예인 경우는 어떠한가? 그 점에 관하여 그는 속량하기 위해 자신이 수령한 금액을 초과하여 지출하도록 강제되지 않는다.
§35.2.36.2Sin uero heres seruum rogatus sit manumittere, placet pretium eius, ut aes alienum, deducendum esse.
그러나 만일 상속인이 노예를 해방하도록 요청받았다면, 그 노예의 가격이 채무와 같이 차감되어야 한다는 것이 승인된다.
§35.2.36.3Si solus seruus legatus et fideicommissa libertate donatus fuerit, licet Falcidia interueniente totus uindicari petiue potest.
만일 오직 노예만이 유증되고 신탁유증에 의한 자유를 부여받았다면, 비록 팔키디우스법이 개입하더라도 그는 전체로서 대물 또는 대인 소송으로 청구될 수 있다.
sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc seruus totus peti potest: quartam autem utriusque ex legato retinendam, ne impediatur libertas.
그러나 수증자가 그 밖에 다른 것을 추가로 받더라도, 여전히 노예는 전체로서 청구될 수 있다. 다만 자유가 방해받지 않도록, 양 유증으로부터의 4분의 1이 유보되어야 한다.
§35.2.36.4Si incertum sit, an libertas praestari debeat, ueluti quod sub condicione uel post tempus data sit, numquid incerto eo an praestetur, cum possit aut seruus mori aut condicio deficere, interim Falcidia admittenda est, deinde cum libertas competere uel deberi coeperit, tum legatarius illam partem recipiat, quam Falcidia detraxit? Caecilio placebat, si quid ex operis eius medio tempore consecutus fuerit heres, id in pretium eius erogare eum debere propter legis Falcidiae rationem.
만일 자유가 제공되어야 하는지가 불확실하다면(예컨대 조건부로 또는 기한 후에 그것이 부여되었다는 이유로), 그것이 제공될지 여부가 불확실한 동안에(노예가 사망하거나 조건이 불성취될 수 있으므로) 임시로 팔키디우스법이 적용되어야 하고, 그 후 자유가 효력을 발생하거나 청구할 수 있게 되었을 때, 그때 수증자는 팔키디우스법이 공제했던 부분을 돌려받아야 하는가? 카에킬리우스는 만일 그 중간 기간 동안 상속인이 노예의 역무로부터 어떤 이익을 얻었다면, 상속인은 팔키디우스법의 계산을 위해 그것을 노예의 가격에 충당해야 한다고 생각했다.