[MAECIANUS libro nono fideicommissorum.
[マエキアヌス、信託遺贈集第9巻。
] §35.2.32.prPoenales actiones siue legitimae siue honorariae exceptis popularibus in bonis actoris non ideo minus computandae sunt, quia morte reorum intercidere possunt.
] 制定法上のものであれ政務官法上のものであれ、民衆訴権を除いた罰金訴権は、被告らの死亡によって消滅しうるからといって、原告の財産においてそれだけ少なく計算されるべきではない。
e contrario autem eaedem actiones nihil bonis rei defuncto eo detrahunt.
これとは逆に、同じ訴権は、被告が死亡したときに、被告の財産から何ら差し引くものではない。
sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa simul cum eo intercidit, ut usus fructus et id quod in dies menses annosue singulos alicui quoad uiuat debeatur.
しかし、原告が死亡したときには、原告の財産において侮辱訴権さえも計算されることはできない。 なぜなら、それ自体も原告の死と同時に消滅するからであり、これは用益権や、あるいは生存する限りにおいて日ごと、月ごと、年ごとに誰かに対して支払われるべきものと同様である。
etenim ea demum obligatio rei bonis deminutionem praestat, quae in heredem transit.
実に、相続人に承継される債務こそが、被告の財産の減少をもたらすのである。
nec contrarium est, quod uiuente reo eo minus in bonis eius intellegebatur: nam et si ita stipulatus esset, ut cum moreretur debere inciperet, tamen augerentur bona eius, quemadmodum, si ipse sub cadem condicione promississet, defuncto eo minuerentur.
また、被告の生存中にはその分だけ彼の財産が少ないと理解されていたということは、これと矛盾しない。 なぜなら、たとえ彼が、自分が死ぬ時に債務が開始するという形で約束させていたとしても、やはり彼の財産は増加したであろうし、同様に、もし彼自身が同じ条件のもとで約束していたならば、彼が死亡したときに減少したであろうからである。
§35.2.32.1Honorariae quoque actiones, quae intra certum tempus a praetore promittuntur, cum bonis actoris defuncto eo augmentum rei decessionemue, si tales erunt, ut in heredem quoque transeant, praestabunt.
政務官法上の訴権もまた、プラエトルによって一定の期間内に約束されているものであるが、原告の死亡時に原告の財産に増加を、あるいは減少をもたらすであろう。 ただし、それらが相続人にも承継されるような性質のものである場合に限る。
§35.2.32.2Iulianus scribit, si utriusque heredis pars exhausta est legatis et alter ex heredibus cautionem praetoriam accepit a legatariis, non aequaliter, sed pro suo modo legis Falcidiae rationem et actionem ex stipulatu habiturum.
ユリアヌスは次のように書いている。 もし双方の相続人の分け前が遺贈によって使い尽くされており、かつ、相続人の一方が遺贈受取人たちからプラエトル上の保証を受け取った場合、等しくではなく、自身の割合に応じて、ファルキディウス法の計算および約束に基づく訴権を持つことになる。
omnes enim praetorias stipulationes eiusdem interpretationis esse: nam constare ex iudicatum solui stipulatione, siue a parte actoris siue a rei plures heredes exstitissent, non omnibus nec aduersus omnes actionem contingere, sed dumtaxat his qui uicissent et aduersus uictos, hisque, aduersus quos res defensa non esset, aduersus eos, qui rem non defendissent.
なぜなら、すべてのプラエトル上の約束は同じ解釈に服するからである。 すなわち、判決金支払保証の約束から明らかなように、原告側であれ被告側であれ複数の相続人が現れた場合、すべての相続人に、あるいはすべての相続人に対して訴権が生じるのではなく、ただ勝訴した者たちに、かつ敗訴した者たちに対してのみ、また、弁護がなされなかった者たちについて、弁護をしなかった者たちに対してのみ生じるのである。
§35.2.32.3Annua bima trima die aureis centenis legatis ex omnibus summis non tantum ex posterioribus portionem legis Falcidiae detrahi placuit.
1年、2年、3年の期限でそれぞれ100アウレウスが遺贈された場合、後期の金額からだけでなく、すべての金額からファルキディウス法の割合が差し引かれるべきであると決定された。
§35.2.32.4Si Titio uiginti legatis portio per legem Falcidiam detracta esset, cum ipse quoque quinque Seio rogatus esset restituere, Uindius noster tantum Seio pro portione ex quinque detrahendum ait, quantum Titio ex uiginti detractum esset.
もしティティウスに20が遺贈され、ファルキディウス法によって割合が差し引かれており、彼自身もセイウスに5を返還するよう求められていた場合、我らのウィンディウスは、ティティウスが20から差し引かれたのと同等の割合だけ、セイウスに対しても5から差し引かれるべきであると言っている。
quae sententia et aequitatem et rationem magis habet, quia exemplo heredis legatarius ad fideicommissa praestanda obligabitur: nec quia ex sua persona legatarius inducere legem Falcidiam non possit, idcirco quod passus esset non imputaturum: nisi forte testator ita fidei eius commississet, ut totum, quidquid ex testamento cepisset, restitueret.
この意見は、公平さと道理の双方をより備えている。 なぜなら、遺贈受取人は相続人の例に倣って信託遺贈を履行する義務を負うからである。 また、遺贈受取人が自分自身の立場からはファルキディウス法を適用することができないからといって、自らが被った損失を考慮に入れないということにはならない。 ただし、遺言者が、彼が遺言から受け取るものは何であれ、そのすべてを返還するようにと、彼の信託に委ねていた場合は別である。
§35.2.32.5Si autem manumittere seruum uel suum uel alienum rogatus sit, omnimodo praestare debebit libertatem, nec hoc contrarium est superiori, quia fauor libertatis saepe et alias benigniores sententias exprimit.
しかし、もし自己の奴隷であれ他人の奴隷であれ、奴隷を解放するよう求められている場合は、いかなる場合でも自由を与えなければならず、このことは上記の原則と矛盾しない。 なぜなら、自由への好意は、しばしば他の場面でもより寛大な判断を導き出すからである。