Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.2.14.pr-35.2.14.3

持参金信託と共同予備相続における留保分の計算

5459 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

離婚した娘に対する遺言信託と持参金の相殺問題、および未成年者の共同の予備相続人が存在する場合におけるファルキディウス法の控除額の算出と適用について、パピニアヌスがいくつかの具体的事例を挙げて解説する。

[IDEM libro nono responsorum.
[同じ著者、答申集第9巻。
] §35.2.14.prPater filiam, quae a uiro diuerterat, heredem pro parte instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione.
] 夫と離婚した娘を、父親が一部の共同相続人に指定し、彼女が受け取った相続分から6分の1を差し引いたうえで、彼女の兄弟であり共同相続人である者に返還することを、ファルキディウス法の計算における持参金の相殺を許容しつつ、彼女に求めた。
si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam habituram respondi, quia dos in hereditate patris non inueniretur.
もし父親が、娘の同意を得て持参金を請求していなかったならば、娘は相続権に基づいてファルキディウス法の控除分を、固有の権利に基づいて持参金を得るべきである、と私は答答した。 なぜなら、持参金は父親の相続財産の中には見出されないからである。
§35.2.14.1Auia nepotibus heredibus institutis fideicommissit, ut omissa retentione, quae per legem Falcidiam ex alio testamento competebat, solida legata fratribus et coheredibus soluerent.
祖母が、相続人に指定された孫たちに対し、別の遺言からファルキディウス法によって認められていた留保を放棄して、兄弟であり共同相続人である者たちに遺贈の全額を支払うよう遺言信託した。
recte datum fideicommissum respondi, sed huius quoque onus in contributionem uenire.
この遺言信託は有効に与えられているが、この負担もまた按分に算入される、と私は答答した。
§35.2.14.2Duobus impuberibus substitutum utrique heredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti conuenit, si de bonis alterius impuberis quartam partem hereditatis patris, quae ad filios peruenerit, retineat.
二人の未成年者双方に対する予備相続人であって、一方の相続において相続人となっている者が、もう一方の相続においてファルキディウス法を主張しないことが妥当であるとされるのは、もし彼が、もう一方の未成年者の財産から、子らに至った父親の相続財産の4分の1を留保する場合である。
§35.2.14.3Quod si frater fratri legitimus heres exstitit et impuberi supremo substitutus, portio quidem paternorum bonorum, quam intestatus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qui substitutum habuit.
しかし、もし兄弟が兄弟にとっての法律上の相続人であり、かつ最後に亡くなった未成年者の予備相続人として現れたならば、無遺言のまま死んだ児童が受け取った父親の財産の持ち分はファルキディウス法の計算において混同されず、予備相続人は、予備相続人の指定を受けていた未成年者が受け取った持ち分の4分の1だけを留保することになる。

語釈・文法注

  1. §35.2.14.pradmissa compensatione — 「持参金の相殺が認められたうえで」を意味する絶対的奪格。主節の動詞 `petit` にかかる付帯状況を表す。
  2. §35.2.14.1sed huius quoque onus in contributionem uenire — 対格不定詞構文(AcI)であり、主文の `respondi`(私は答答した)に依存している。`huius` は直前の `fideicommissum`(遺言信託)を指す属格。
  3. §35.2.14.2Falcidia non uti conuenit — 非人称動詞 `conuenit`(適している、合意される)に対して、不定詞句 `Falcidia non uti`(ファルキディウス法を用いないこと)が主語として機能している。`Falcidia` は奪格で、脱格支配の動詞 `uti` の目的語。
  4. §35.2.14.3quam inpubes accepit qui substitutum habuit — 関係節 `qui substitutum habuit` は先行詞 `inpubes` を修飾する。全体として、予備相続人が指定されていた未成年者が相続した部分を指し、この部分のみがファルキディウス法の控除対象となることを意味する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.2.14.pr-35.2.14.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.2.14.pr-35.2.14.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。