[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum. ] §35.1.92.prSi cui legatum fuerit relictum isque rogatus sit liberos suos emancipare, an cogi debeat manumittere? et retineo me dixisse defici eos a petitione fideicommissi: neque enim praetor fideicommissarius eos ad libertatem tuetur ut seruos.
[ULPIANUS libro quinto fideicommissorum.] もしある人に遺贈が残され、その者が自己の子らを解放するよう要請された場合、彼は解放することを強制されるべきであろうか。 そして、私は彼らが信託遺贈の請求から除外されると述べたことを記憶している。 なぜなら、信託担当法務官は、彼らを奴隷のように自由へと保護するわけではないからである。
Papinianum quoque libro nono responsorum scribere referebam non esse cogendum emancipare filios suos.
パピニアヌスもまた、答弁録第九巻において、自己の息子らを解放することを強制されるべきではないと書いていることを、私は言及していた。
arbitror tamen extra ordinem debere constitui eum qui adgnouit id, quod sibi relictum est hac contemplatione, ut liberos suos emanciparet, cogendum emancipare: neque enim debet circumueniri testantium uoluntas: sic deinde hoc accipiendum, quemadmodum si sub condicione liberorum emancipandorum ei fuisset legatum uel ita relictum, ut eos emanciparet.
しかしながら、自己の子らを解放するという意図のもとで、自己に残されたものを承認した者は、非常手続において、解放することを強制されるべきであると決定されるべきだと私は考える。 なぜなら、遺言者の意思が欺かれるべきではないからである。 したがって、このことは、あたかも子らを解放すべきという条件のもとで彼に遺贈がなされたか、あるいは彼らを解放するようにという形で残されたかのように受け取られるべきである。
cui rei consequens est, quod diuus Seuerus rescripsit.
このことに合致するのが、神君セウェルスが下した勅答である。
nam cum quaedam mulier nepotes suos heredes instituisset et ipsum filium coheredem filiis suis dedisset eosque inuicem substituisset rogassetque filium, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem.
すなわち、ある女性が彼女の孫たちを相続人に指定し、その父親である息子自身を彼らの共同相続人とし、かつ彼らを相互に予備的相続人に指定し、そして息子に対して、子らを解放するように要請したが、遺産を彼らに返還するようには要請しなかったとき、神君セウェルスの権威により、彼は彼らを解放することを強制され、かつ彼らに遺産を返還することを強制された。
et adiectum est, ut, si tardius id faceret, quasi ex mora usuras praestaturum: uideri enim eum, qui moram faceret emancipationi, moram restitutioni fideicommissi eam facere.
そして、もし彼がこれを行うのが遅れたならば、いわば遅滞による利息を支払うべきであるということが付け加えられた。 なぜなら、解放を遅滞させる者は、信託遺贈の返還を遅滞させているとみなされるからである。