Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §35.1.62.pr-35.1.62.2

条件履行費用の控除と再婚禁止条件の効力

5393 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

遺言者の特有の指定による遺贈の受給権、受給制限のある遺贈者が条件履行のために支払った額の控除計算、および子供の養育を目的とする再婚禁止条件の法的適用について論じる。

[TERENTIUS CLEMENS libro quarto ad legem Iuliam et Papiam. ] §35.1.62.prSed si hoc specialiter expressit testator, etiamsi ex alio post mortem suam liberos procreauerit, nihilo minus eam ad legatum admitti.
[テレンティウス・クレメンス、第4巻『ユリウス・パピウス法注解』より] しかし、もし遺言者がこのことを特に明示していたならば、たとえ彼女が彼の死後に他の男との間に子供をもうけたとしても、それにもかかわらず彼女が遺贈を受けることが認められる。
§35.1.62.1Cuidam non solidum capienti amplius lege concessae portionis relictas est, si heredi aliquid dedisset: quaeritur, an id, quod condicionis implendae causa dederat, consequi ex causa legati possit (quasi non capiat id quod eroget) an uero id extra sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset, si sine condicione legatum esset.
法律によって認められた取り分をすべては受け取れないある者に対して、もし彼が相続人に何かを与えるならば、という条件で、法律上認められた取り分以上のものが遺贈された。 そこで、条件を履行するために彼が与えたものを、遺贈を原因として受け取ることができるのか(あたかも彼が支出したものを自分で受け取らないかのように)、それともその支払いは計算外であり、もし無条件で遺贈されていた場合に受け取るはずであった額を超えて、遺言者の財産から多くを受け取ることはないのかが問われる。
et Iulianus rectissime scribit tanto amplius eum capturum, quantum condicionis implendae causa dare eum oportet, nec interesse, heredi an extraneo dare iussus sit, quia computatione facta, quae semper in persona eius introduceretur, non amplius lege concessae portionis ad eum subsideret.
そしてユリアヌスは極めて正しく次のように書いている。 すなわち、彼は条件を履行するために支払うべき額と同じだけ多くを受け取ることになり、支払うよう命じられた相手が相続人であるか第三者であるかは関係ない。 なぜなら、彼の身元において常に導入されるべき計算を行った場合、法律によって認められた取り分以上のものが彼の手元に残るわけではないからである。
§35.1.62.2Cum uir uxori 'si a liberis ne nubserit' in annos singulos aliquid legauit, quid iuris sit? Iulianus respondit posse mulierem nubere et legatum capere.
夫が妻に「もし子供たちのために再婚しないならば」という条件で、毎年一定のものを遺贈した場合、どのような法的効果が生じるか。 ユリアヌスは、その女性は再婚しても遺贈を受け取ることができると回答した。
quod si ita scriptum esset 'si a liberis impuberibus ne nubserit', legem locum non habere, quia magis cura liberorum quam uiduitas iniungeretur.
しかし、もし「もし未成年の子供たちのために再婚しないならば」と書かれていたならば、法律は適用されない。 なぜなら、寡婦でいることよりも、むしろ子供たちのケアが課されているからである。

語釈・文法注

  1. §35.1.62.prnihilo minus eam ad legatum admitti — 受動態不定詞 admitti は、先行する文脈(あるいは省略された宣言動詞)に基づき、「〜と認められるべきである」という法的判断を示す。対格 eam はその意味上の主語である。
  2. §35.1.62.1Cuidam non solidum capienti amplius lege concessae portionis relictas est — cuidam non solidum capienti は、法の制限により全額を受け取れない受贈者を示す与格。relictas est は relictum est(あるいは aliquid relictum est)の誤写と考えられる。portionis は比較級 amplius に伴う属格。
  3. §35.1.62.2si a liberis ne nubserit — 前置詞 a/ab +奪格 liberis は原因・起点を示し、「子供たちを理由として」「子供たちのために」を意味する。これは後述の cura liberorum(子供たちへの配慮)により裏付けられる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §35.1.62.pr-35.1.62.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:35.1.62.pr-35.1.62.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。