Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §34.8.1.pr

自己のために記載した相続指定の無効と予備相続人

5301 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

自分自身に相続や遺贈を書き加えた場合の法的効力について、予備相続人が指定されている場合を含めて論じ、元老院の決定に基づき、そのような指定は遺言書に初めから存在しなかったものとして扱われ、予備相続人に権利が帰属すると回答している。

[IULIANUS libro septuagesimo octauo digestorum. ] §34.8.1.prSi quis hereditatem uel legatum sibi adscripserit, quaeritur, an hereditas uel legatum pro non scripto habeatur.
[ユリアヌス、『学説彙纂』第七十八巻] もし誰かが自分自身のために相続または遺贈を書き加えた場合、その相続または遺贈が書かれざるものとみなされるかどうかが問われる。
et quid, si substitutum habeat huiusmodi institutio? respondit: pars hereditatis, de qua me consuluisti, ad substitutum pertinet: nam senatus cum poenas legis Corneliae constitueret aduersus eum, qui sibi hereditatem uel legatum scripsisset, eodem modo improbasse uidetur, quo improbatae sunt illae: 'qua ex parte me Titius heredem scriptum in tabulis suis recitauerit, ex ea parte heres esto', ut perinde haberentur, ac si insertae testamento non fuissent.
そして、もしこのような指定が予備相続人を伴っている場合はどうなるか。 彼は答えた。 あなたが私に相談した相続の持分は、予備相続人に帰属する。 なぜなら、元老院は、自分自身のために相続または遺贈を書いた者に対してコルネリウス法の刑罰を定めた際、次の記述が否認されたのと同様の方法で否認したとみなされるからである。 すなわち、「ティティウスがその遺言書において私を相続人に指定したと読み上げたその割合において、相続人たれ」という記述である。 その結果、それらは、あたかも遺言書に挿入されなかったかのように扱われる。

語釈・文法注

  1. §34.8.1.prpro non scripto — 「書かれざるものとして」。前置詞 `pro` は奪格を伴って「〜とみなして」「〜に等しいものとして」という判断や擬制を表す。
  2. §34.8.1.pret quid, si — 「そして、もし〜ならばどうなるか」。`quid` の後には `fiat` や `iuris sit`(どのような法関係になるか)などの動詞の省略が想定される、法学文献で一般的な省略表現。
  3. §34.8.1.primprobasse uidetur — 「否認したとみなされる」。`uidetur` は非人称構文ではなく個人称(主格補語を伴う不定詞構文)であり、その主語は主節の `senatus` である。
  4. §34.8.1.prqua ex parte me Titius heredem scriptum in tabulis suis recitauerit, ex ea parte heres esto — 関係詞 `qua` の先行詞 `pars` が、関係節内の名詞 `parte` として先取り(prolepsis)され、後続の指示文 `ex ea parte` で受ける構造。これによって前後の格関係が明確にされている。
  5. §34.8.1.prut perinde haberentur, ac si ... non fuissent — `ut` は結果を表す接続詞。比較副詞句 `perinde ac si`(あたかも〜であるかのように)は反実仮想の仮定を表すため、時制の一致(主節の過去時制)に基づき、接続法過去完了の `fuissent` が用いられている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §34.8.1.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.8.1.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。