[ULPIANUS libro uicesimo tertio ad Sabinum. ]
[サビヌス注解第23巻のウルピアーヌス] 債務の免除が債務者に遺贈され得ることは、すでに確実である。
§34.3.3.prLiberationem debitori posse legari iam certum est.
しかしまた、人が死に際して債務証書をその債務者に与えた場合にも、このような交付がまるで遺託として効力を有するかのように、債務者に抗弁権が認められると私は考える。
§34.3.3.1Sed et si chirographum quis decedens debitori suo dederit, exceptionem ei competere puto, quasi pro fideicommisso huiusmodi datione ualitura.
ユリアヌスもまた『学説彙纂』第40巻にこう書いている。
§34.3.3.2Iulianus etiam libro quadragesimo digestorum scripsit: si quis decedens chirographum Seii Titio dederit, ut post mortem suam Seio det aut, si conualuisset, sibi redderet, deinde Titius defuncto donatore Seio dederit et heres eius petat debitum, Seius doli exceptionem habet.
ある人が死に際して、セイウスの債務証書をティティウスに与え、自分の死後にセイウスに渡すように、あるいはもし病気が回復したなら自分に返還するようにと命じ、その後、贈与者が死亡した後にティティウスがセイウスにそれを与え、贈与者の相続人が債務を請求する場合、セイウスは悪意の抗弁権を有する。
§34.3.3.3Nunc de effectu legati uideamus.
次に遺贈の効力について見よう。
et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum solus sim debitor, sine a me petatur, exceptione uti possum, siue non petatur, possum agere, ut liberer per acceptilationem.
そして、もし私に対して免除が遺贈されており、私が唯一の債務者であるならば、私に対して請求がなされようとも、私は抗弁権を用いることができるし、あるいは請求がなされなくとも、弁済受領言明によって私が免除されるよう請求することができる。
sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, ne etiam conreus meus liberetur contra testatoris uoluntatem, sed pacto liberabor.
しかしまた、もし私が他の者とともに債務者であり、例えば私たちが二人の連帯債務者であって、遺言者が私一人のためだけを配慮しようと望んだ場合、私は訴えを提起することによって、弁済受領言明によって免除されるのではなく(共同債務者までもが遺言者の意思に反して免除されることがないようにするためである)、合意によって免除されることになる。
sed quid si socii fuimus? uideamus, ne per acceptilationem debeam liberari: alioquin, dum a conreo meo petitur, ego inquietor.
しかし、もし私たちが組合員であったならどうだろうか。 私は弁済受領言明によって免除されるべきではないかと考えよう。 さもなければ、共同債務者に対して請求がなされている間、私が煩わされることになるからである。
et ita Iulianus libro trigesimo secundo digestorum scripsit, si quidem socii non simus, pacto me debere liberari, si socii, per acceptilationem.
そしてユリアヌスも『学説彙纂』第32巻にこのように書いている。 もし私たちが組合員でないならば、私は合意によって免除されるべきであり、もし組合員であるならば、弁済受領言明によって(免除されるべきである)と。
§34.3.3.4Consequenter quaeritur, an et ille socius pro legatario habeatur, cuius nomen in testamento scriptum non est, licet commodum ex testamento ad utrumque pertineat, si socii sunt.
したがって、もし組合員であるならば、遺言による利益が双方に帰属するとしても、遺言書にその名が書かれていないあの組合員もまた、受遺者とみなされるか、という問いが生じる。
et est uerum non solum eum, cuius nomen in testamento scriptum est, legatarium habendum, uerum eum quoque, qui non est scriptus, si et eius contemplatione liberatio relicta esset.
そして、遺言書にその名が書かれている者だけでなく、書かれていない者もまた、もしその者をも考慮して免除が遺贈されていたのであれば、受遺者とみなされるべきであるというのは真実である。
§34.3.3.5Utrique autem legatarii habentur et in hoc casu.
しかし、この場合においても、両者が受遺者とみなされる。
nam et si quod ego debeo Titio sit ei legatum mei gratia, ut ego liberer, nemo me negabit legatarium, ut et Iulianus eodem libro scribit.
なぜなら、私がティティウスに対して負っている債務が、私を免除させるために私の利益として彼に遺贈された場合にも、私が受遺者であることを否定する者は誰もいないからであり、ユリアヌスも同書にそう書いている。
et Marcellus notat utriusque legatum esse tam meum quam creditoris mei, etsi soluendo fuero: interesse enim creditoris duos reos habere.
そしてマルケルスは、たとえ私に支払能力があるとしても、それが私のものであり、また私の債権者のものでもある両者の遺贈であると指摘している。 なぜなら、二人の債務者を有することは債権者にとって利益だからである。