[SCAEUOLA libro sexto decimo digestorum. ] §34.3.28.6Legatum est testamento hoc modo: 'Seio concedi uolo, quidquid mihi ab eo debitum est uel fidem meam pro eo obligaui': quaero, utrum id solum, quod testamenti facti tempore debebatur, legatum sit, an etiam, si quid ex ca summa usurarum nomine postea accessit, legato cedat.
遺言で次のように遺贈された。 「セイウスに対し、彼から私に負っているすべてのもの、あるいは私が彼のために保証したすべてのものを、譲渡されることを私は望む。 」私は問う。 遺言作成の時に負っていたもののみが遺贈されたのか、それとも、その後その額から利息の名目で何かが加わった場合も、遺贈に含まれるのか。
respondit uideri omnem obligationem eius debiti per fideicommissum solui uoluisse.
回答:その債務のすべての義務が信託遺贈によって免除されることを、遺言者は望んだものとみなされる。
§34.3.28.7Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia legauit et haec uerba adiecit: 'quem rationem reddere ueto, quia instrumenta penes se habet': quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuerat, reddere debuerit.
遺言によって解放された奴隷スティクスに、設備付きの土地とその他のものを遺贈し、さらに次の言葉を付け加えた。 「彼が帳簿を手元に持っているのであるから、彼が会計報告をすることを私は禁じる。 」スティクスは、業務の管理から負うことになっていた残余金を返還しなければならないか、という問いがなされた。
respondit Stichum eo nomine non teneri.
回答:スティクスはその名目では義務を負わない。
§34.3.28.8CLAUDIUS: nemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est.
クラウディウス:なぜなら、自由を得た後には、奴隷時代の業務から法的義務を負う者は誰もいないからであり、また諮問は債務の権利に関してなされたからである。 したがって、残余金は、特有財産(ペクリウム)とともに留保されるか、あるいは特有財産が遺贈されている場合はそこから差し引かれることができる。
'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius meus ad annos uiginti peruenerit, eiusque pecuniae usuram exigi ueto'.
「私がアプロニアヌスのもとに預けている100について、私の息子が20歳に達するまで彼のもとにあることを私は望み、その金銭の利息を請求することを禁じる。
quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante tempus a testatore praescriptum ea summa ab eo exigatur.
」信託遺贈に基づき、遺言者が規定した期限の前にその額が彼から請求されないことを、アプロニアヌスが獲得できるかという問いがなされた。
respondit secundum ea quae proponerentur consequi posse.
回答:提示された事実によれば、獲得できる。
§34.3.28.9Filias heredes scripserat, quarum fidei commisit in haec uerba: 'ne a Gaio Seio rationes actus rei meae, quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigatis eoque nomine eum liberetis'.
娘たちを相続人に指定し、彼女らの信託に次の言葉で委ねた。 「ガイウス・セイウスから、私の死の日まで、彼の銀行を通じて、あるいは銀行を介さずに行われた私の財産の業務の会計を、あなたがたが請求しないようにし、その名目で彼を免除しなさい。
quaesitum est, cum uniuersas rationes in diem mortis iste administrauerit et per mensam suam et quae extra administrabantur, an ad rationes reddendas heredibus teneatur.
」彼が死の日までの全会計を、自らの銀行を通じたものも、そうでないものも管理していた場合、相続人たちに対して会計報告をする義務を負うかという問いがなされた。
respondit liberationem quidem secundum ea quae proponerentur legatam esse, sed quatenus praestanda sit, ex qualitate disceptationis iudicem aestimaturum.
回答:提示された事実によれば免除が遺贈されたのではあるが、それがどこまで提供されるべきかは、争いの性質から裁判官が評価するであろう。
§34.3.28.10Eum, qui tutelam ipsius administrauerat, et fratrem suum et alios quosdam scripsit heredes et tutori legauit, quae impenderat in se et fratrem ipsius, decem: quaesitum est, an utile esset in persona eius fideicommissum.
自らの後見を管理していた者と、自らの兄弟、および他の特定の者たちを相続人に指定し、後見人に対し、彼が自分と自分の兄弟のために支出した額、すなわち10を遺贈した。 彼に関して信託遺贈が有効であるかという問いがなされた。
respondit, si id dederit per fideicommissum quod debebatur, peti non posse.
回答:もし債務があるものを信託遺贈によって与えたのであれば、請求することはできない。
§34.3.28.11Idem quaesiit, si in tutoris persona inutile esset, an in persona fratris utile uideretur, quoniam illi proficeret, cuius et ipsius tutelam administrasset.
同一の者が問うた。 もし後見人自身において無効であるならば、兄弟自身においては有効とみなされるか。 なぜなら、その兄弟に利益をもたらすからである。
respondit fratri utiliter esse legatum, cum suo debito liberetur.
回答:兄弟に対しては、自らの債務から免除されるのであるから、有効に遺贈されている。
§34.3.28.12Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusdam stari uellet uerbis testamenti, in quibusdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogauerat, an audiri deberet.
同一の者が問うた。 もし後見人が信託遺贈を受け入れるにあたり、遺言の特定の文言には従うことを望むが、他のものからは従わないとする場合、すなわち自分が支出した費用よりも少ない額の費用が信託遺贈に含まれていると彼が言うため、彼の言うことは聞き入れられるべきか。
respondit non impediri eum scriptura testamenti, quo minus omne, quod sibi deberi probasset, petere posset.
回答:彼が、自分に債務があることを証明したすべてのものを請求することを、遺言の記述は妨げない。
§34.3.28.13Quidam ita legauit: 'Semproniae uxori meae reddi iubeo ab heredibus meis quinquaginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim in negotia mea': quaesitum est, an, si uere uxoris debitor fuerit, fideicommissum constiterit.
ある者が次のように遺贈した。 「私の妻センプロニアに対し、私が私の事業のために自筆証書によって分割して借用したあの50を、私の相続人たちから返還されることを命じる。 」もし彼が本当に妻の債務者であったなら、信託遺贈は成立したかという問いがなされた。
respondit, si debita fuissent, nullum esse fideicommissum.
回答:もし債務があったのであれば、信託遺贈は無効である。
§34.3.28.14Idem quaesiit, an, si hanc pecuniam ut debitam apud iudicem petierit et uicta fuerit, an fideicommissum peti possit.
同一の者が問うた。 もし彼女がこの金銭を債務として裁判官の前で請求し、敗訴した場合、信託遺贈を請求できるか。
respondit secundum ea quae proponuntur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum.
回答:提示された事実によれば、他の原因に基づく債務ではなかったことが明らかになったのであるから、信託遺贈に基づいて請求することができる。