Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §34.3.28.6-34.3.28.14

채무면제 및 회계보고 면제 유증에 관한 사례

9271개 구절 중 5229번째 · 라틴어

요약

유언에서의 채무면제, 회계 보고 의무의 면제, 그리고 채무 변제를 목적으로 하는 유증의 유효성에 관한 다양한 구체적 사례에 대해 법적 판단이 제시된다.

[SCAEUOLA libro sexto decimo digestorum. ] §34.3.28.6Legatum est testamento hoc modo: 'Seio concedi uolo, quidquid mihi ab eo debitum est uel fidem meam pro eo obligaui': quaero, utrum id solum, quod testamenti facti tempore debebatur, legatum sit, an etiam, si quid ex ca summa usurarum nomine postea accessit, legato cedat.
유언장에 다음과 같은 방식으로 유증되었다. "세이우스에게, 그가 나에게 부담하고 있던 모든 것 또는 내가 그를 위해 보증한 모든 것이 양도되기를 원하노라." 묻노니, 유언장이 작성된 시점에 부담하고 있던 것만 유증된 것인가, 아니면 그 이후에 그 액수로부터 이자 명목으로 무언가 추가된 경우에도 유증에 속하는가?
respondit uideri omnem obligationem eius debiti per fideicommissum solui uoluisse.
답변하기를, 그 채무의 모든 의무가 신탁유증을 통해 면제되기를 원했던 것으로 보인다고 하였다.
§34.3.28.7Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia legauit et haec uerba adiecit: 'quem rationem reddere ueto, quia instrumenta penes se habet': quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debuerat, reddere debuerit.
유언에 의해 해방된 노예 스티쿠스에게 설비를 갖춘 토지와 그 밖의 것들을 유증하고, 다음과 같은 말을 덧붙였다. "그가 장부를 스스로 가지고 있으므로, 그가 회계 보고하는 것을 금하노라." 스티쿠스가 업무 관리로부터 부담했어야 할 잔여금을 반환해야 하는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit Stichum eo nomine non teneri.
답변하기를, 스티쿠스는 그 명목으로 책임을 지지 않는다고 하였다.
§34.3.28.8CLAUDIUS: nemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo deduci, si legatum est.
클라우디우스: 왜냐하면 자유를 얻은 후에는 노예 시절의 업무로 인해 책임을 지는 자가 아무도 없으며, 질의는 채무의 권리에 관한 것이었기 때문이다. 따라서 잔여금은 특유재산(페쿨리움)과 함께 유보되거나, 만약 특유재산이 유증되었다면 그로부터 공제될 수 있다.
'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius meus ad annos uiginti peruenerit, eiusque pecuniae usuram exigi ueto'. quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante tempus a testatore praescriptum ea summa ab eo exigatur.
"내가 아프로니아누스에게 예치해 둔 100에 대하여, 내 아들이 20세가 될 때까지 그에게 남아 있기를 원하며, 그 돈의 이자를 청구하는 것을 금하노라." 신탁유증에 기하여, 아프로니아누스가 유언자가 규정한 기한 전에 그 액수가 자신에게 청구되지 않도록 할 수 있는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit secundum ea quae proponerentur consequi posse.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면 할 수 있다고 하였다.
§34.3.28.9Filias heredes scripserat, quarum fidei commisit in haec uerba: 'ne a Gaio Seio rationes actus rei meae, quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigatis eoque nomine eum liberetis'. quaesitum est, cum uniuersas rationes in diem mortis iste administrauerit et per mensam suam et quae extra administrabantur, an ad rationes reddendas heredibus teneatur.
딸들을 상속인으로 지정하고, 그녀들의 신임에 다음의 문언으로 위탁하였다. "내 죽음의 날까지 가이우스 세이우스의 은행을 통하거나 혹은 은행 밖에서 수행된 내 재산의 관리 회계를 그에게 청구하지 말고, 그 명목으로 그를 면제해 주어라." 그가 죽음의 날까지의 모든 회계를 자신의 은행을 통한 것과 밖에서 관리된 것 모두 관리한 경우, 상속인들에게 회계 보고를 해야 할 의무가 있는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit liberationem quidem secundum ea quae proponerentur legatam esse, sed quatenus praestanda sit, ex qualitate disceptationis iudicem aestimaturum.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면 면제가 유증된 것은 사실이나, 그것이 어디까지 제공되어야 하는지는 분쟁의 성격에 따라 판사가 평가할 것이라고 하였다.
§34.3.28.10Eum, qui tutelam ipsius administrauerat, et fratrem suum et alios quosdam scripsit heredes et tutori legauit, quae impenderat in se et fratrem ipsius, decem: quaesitum est, an utile esset in persona eius fideicommissum.
자신의 후견을 관리했던 자와, 자신의 형제 및 다른 특정인들을 상속인으로 지정하고, 후견인에게 그가 자신과 자신의 형제를 위해 지출한 금액인 10을 유증하였다. 그 사람에 대하여 신탁유증이 유효한지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit, si id dederit per fideicommissum quod debebatur, peti non posse.
답변하기를, 만약 채무가 있는 것을 신탁유증을 통해 주었다면 청구될 수 없다고 하였다.
§34.3.28.11Idem quaesiit, si in tutoris persona inutile esset, an in persona fratris utile uideretur, quoniam illi proficeret, cuius et ipsius tutelam administrasset.
동일인이 묻기를, 만약 후견인에 대해서는 무효라면, 형제에 대해서는 유효한 것으로 보는지 물었다. 왜냐하면 그가 후견을 관리했던 그 형제에게 이익이 되기 때문이다.
respondit fratri utiliter esse legatum, cum suo debito liberetur.
답변하기를, 형제에게는 자신의 채무로부터 면제되는 것이므로 유효하게 유증된 것이라고 하였다.
§34.3.28.12Idem quaesiit, si tutor amplecteretur fideicommissum ita, ut quibusdam stari uellet uerbis testamenti, in quibusdam autem recedat, quod minorem quantitatem sumptuum dicat fideicommisso contineri quam ipse erogauerat, an audiri deberet.
동일인이 묻기를, 만약 후견인이 신탁유증을 수락하되, 유언장의 특정 문언에는 따르고자 하지만 다른 문언에 대해서는 따르지 않고자 하는 경우(왜냐하면 자신이 지출한 비용보다 더 적은 액수의 비용이 신탁유증에 포함되어 있다고 그가 주장하기 때문이다), 그의 주장이 받아들여져야 하는인지 물었다.
respondit non impediri eum scriptura testamenti, quo minus omne, quod sibi deberi probasset, petere posset.
답변하기를, 유언장의 기록은 그가 자신에게 지급되어야 함을 증명한 모든 것을 청구하는 것을 막지 않는다고 하였다.
§34.3.28.13Quidam ita legauit: 'Semproniae uxori meae reddi iubeo ab heredibus meis quinquaginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim in negotia mea': quaesitum est, an, si uere uxoris debitor fuerit, fideicommissum constiterit.
어떤 사람이 다음과 같이 유증하였다. "내 아내 셈프로니아에게, 내가 내 사업을 위해 자필증서로 분할하여 빌렸던 그 50을 내 상속인들에 의해 반환되도록 명하노라." 만약 그가 실제로 아내의 채무자였다면, 신탁유증이 성립했는지에 대한 질문이 제기되었다.
respondit, si debita fuissent, nullum esse fideicommissum.
답변하기를, 만약 채무였던 것이라면 신탁유증은 존재하지 않는다고 하였다.
§34.3.28.14Idem quaesiit, an, si hanc pecuniam ut debitam apud iudicem petierit et uicta fuerit, an fideicommissum peti possit.
동일인이 묻기를, 만약 그녀가 이 돈을 채무로서 법관 앞에서 청구하였다가 패소한 경우, 신탁유증을 청구할 수 있는지 물었다.
respondit secundum ea quae proponuntur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum.
답변하기를, 제시된 사실에 따르면 다른 원인에 기한 채무가 아니었음이 밝혀진 것이므로 신탁유증에 기하여 청구할 수 있다고 하였다.

어휘·문법 주석

  1. §34.3.28.6legato cedat — 여격 legato와 함께 쓰인 cedere는 '~에 귀속되다', '~에 포함되다'라는 뜻이다. 여기서는 유언장 작성 이후에 발생한 이자가 주된 유증에 포함되는지 여부를 묻고 있다.
  2. §34.3.28.10utile esset — utile은 일반적인 '유익한'이라는 의미가 아니라, 로마법상 '법적으로 유효한', '효력을 가지는'이라는 기술적 의미로 사용되었다.
  3. §34.3.28.13nullum esse fideicommissum — 채권자에게 이미 존재하는 채무의 변제를 명하는 유증은, 그것이 원래의 채무 이행에 불과하여 수증자에게 새로운 이익을 부여하지 않는 한, 유증으로서는 무효(nullum)가 된다는 법리를 나타낸다.
  4. §34.3.28.14quod apparuisset — 접속법 과거완료인 apparuisset는 causal quod 절에서 사용되어, 소송 결과에 따라 사후적으로 "다른 원인에 기한 채무가 아니었음이 밝겨졌다"라는 객관적 사실의 확인을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §34.3.28.6-34.3.28.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.3.28.6-34.3.28.14

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.