[POMPONIUS libro quinto ad Quintum Mucium. ]
[ポンポニウス、『クイントゥス・ムキウス註釈』第5巻] クイントゥス・ムキウスは言う。
§34.2.10.prQuintus Mucius ait: si pater familias uxori uas aut uestimentum aut quippiam aliud ita legauit 'quod eius causa emptum paratumue esset', id uidetur legasse, quod magis illius quam communis usus causa paratum esset.
もし家父が妻に対し、容器、衣服、またはその他の何かを、「彼女のために購入され、あるいは用意されたもの」として遺贈したならば、共同の用途のためというよりは、むしろ彼女自身の用途のために用意されたものを遺贈したとみなされる。
POMPONIUS: sed hoc uerum est non solum, si ipsius uiri et uxoris communis usus, sed etiam si liberorum eius aut alterius alicuius communis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit.
ポンポニウス:しかし、これは夫自身と妻の共同の用途である場合だけでなく、夫の子らや他の誰かとの共同の用途であった場合にも正しい。 なぜなら、妻の固有の用途のために調達されたものを指定したとみなされるからである。
sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec.
しかし、クイントゥス・ムキウスが「容器、衣服、またはその他の何か」と表示していることは、我々が以下に付け加える事柄を誤りにしてしまう。 なぜなら、これらが一般的に遺贈されるか、あるいは個別的に遺贈されるかによって、大きな違いがあるからである。
nam si generaliter, ueluti ita 'quae uxoris causa comparata sunt', uera est illius definitio: si uero ita scriptum fuerit 'uestem illam purpuram', ut certa demonstraret, licet adiectum sit 'quae eius causa empta parataue essent', licet neque empta neque parata neque in usum ei data sints, legatum omnimodo ualet, quia certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum.
というのは、もし一般的に、例えば「妻のために調達されたもの」のように遺贈されるならば、彼の定義は正しい。 しかし、もし「あの紫の衣服」のように特定の物を表示するように書かれており、たとえ「彼女のために購入され、あるいは用意されたもの」と付け加えられていたとしても、それが購入されたものでも用意されたものでもなく、また彼女の用途に供されていなかったとしても、遺贈は如何なる場合にも有効である。 なぜなら、特定の物が遺贈される場合、誤った表示が置かれても、遺贈を台無しにしないからである。
ueluti si ita sit scriptum: 'Stichum, quem ex uenditione Titii emi': nam si neque emit aut ex alia uenditione emit, legatum nihilo minus ualet.
例えば、次のように書かれている場合である。 「私がティティウスからの売買によって購入したスティクス」。 なぜなら、もし購入していなかったか、あるいは別の売買によって購入していたとしても、遺贈はそれにもかかわらず有効だからである。
plane si ita legatum fuerit 'uas, aut uestimenta, aut quael uxoris causa parata sunt', tunc aeque erit uera Quinti Muci sententia: quo casu sciendum est, etiam si alienae res hae fuerint, quas putauit testater suas esse, heredem teneri, ut eas det.
明らかに、もし「容器、あるいは衣服、あるいは妻のために用意されたもの」のように遺贈されたならば、そのときには同じようにクイントゥス・ムキウスの意見が正しくなる。 この場合、遺言者が自分のものだと思っていたこれらの物が他人の物であったとしても、相続人はそれらを引き渡す義務を負う、ということを知っておくべきである。