Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §34.1.3.pr

複数相続人による解放奴隷への扶養料の分担と支払代表者

5139 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

複数の相続人がいる場合における解放奴隷への扶養料支払いの便のための裁判官による割り振りや代表者の選定、およびこれに関する皇帝の勅答について述べる。

[ULPIANUS libro secundo de officio consulis. ] §34.1.3.prSolent iudices ex causa alimentorum libertos diuidere, quotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minutatim alimenta petentes distringantur: quam diuisionem perinde tueri oportet atque si pater familias ipse libertos diuisisset.
[ウルピアーヌス『執政官の職務について』第2巻] 相続人が複数いる場合、裁判官は通常、扶養料(請求)を理由として解放奴隷たちを割り振る。 それは、彼らが個々の相続人から細々と扶養料を請求することによって煩わされないようにするためである。 この割り振りは、あたかも家父自身が解放奴隷たちを割り振ったかのように、全く同様に維持されなければならない。
solent et unum eligere, per quem alimenta praestentur, aut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'Exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam rem pertinere, quia multi testamentis suis praestari libertis iubent necessaria, quae quia minimi aeris sunt, ad nihilum perducuntur, cum plures heredes coeperunt per successiones existere.
また、裁判官たちは、以下に掲げる勅答が示すように、被相続人の遺志によるか、あるいは自らの裁量によって、その人を通じて扶養料が支払われるべき一人の者を選定することも通常行う。 「私は、シリウスの解放奴隷たちから私に提出された嘆願書の写しをあなたがたに送った。 この件が先例として重要であることを知っているからである。 なぜなら、多くの者がその遺言において、解放奴隷たちに必要なもの(扶養料)が支払われるよう命じているが、それらは極めて低額のものであるがゆえに、相続(継承)によって複数の相続人が存在し始めるようになると、無に帰してしまうからである。
qua de causa puto uos recte facturos, si conuocatis Fauillae heredibus procuratoribusue eorum constitueritis, cui a ceteris dari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur.
このため、あなたがたがファウィッラの相続人たち、または彼らの代理人たちを召集した上で、他の者たちから誰に対してお金が支払われるべきかを決定し、その(お金の)利息から扶養料が支払われるようにするならば、正しく行うことになるであろうと私は考える。
debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se, ut quisque ex libertis decesserit alioue quo modo in ciuitate esse desierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'.
また、その(お金を)受け取る者は、解放奴隷たちの各人が死亡するか、あるいは他の何らかの方法で市民共同体の中に存在することをやめる(生存しなくなる)たびに、その割合に応じた計算がもたらす額と同等の額を、元本から返還することを、支払う者たちに対して保証しなければならないだろう。
Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi constiterit, uel omnes ab uno uel facta pro rata distributione quis et¹ a quibus percipiatis, decernent.
」神君ピウスはあるルブリウス・テレスポルスに勅答した。 「執政官たちは、遺言信託の理由からあなたがたに扶養料が支払われるべきであることが明らかになった者たちを召集した上で、あなたがた全員が一人の者から(扶養料を)受け取るべきか、あるいは按分比例の分配がなされた上で、誰が誰から受け取るべきかを裁定するであろう。
fiscus enim, si eo nomine quid ab eo uobis deberetur, exemplum sequetur.
なぜなら、もし国庫からその名目であなたがたに何かが支払われるべきであるならば、国庫もこの例に従うからである。
iam nunc sciatis partes eorum, qui soluendo esse desierint, non pertinere ad onus reliquorum heredum'.
今やあなたがたは、支払能力を失った者たちの負担分(持分)が、残りの相続人たちの負担には帰属しないことを知るべきである。 」

語釈・文法注

  1. §34.1.3.prperinde tueri oportet atque si — perinde ... atque si は「あたかも〜であるかのように、全く同様に」を意味し、条件節に接続法過去完了(diuisisset)を伴って過去の反実仮想を表す。
  2. §34.1.3.prsciens ad exemplum istam rem pertinere — sciens は主節の主語(皇帝)に一致する現在分詞。pertinere を不定詞とする対格不定詞構文(主語は istam rem)を導く。ad exemplum pertinere は「先例(手本)となる、先例に関わる」の意。
  3. §34.1.3.prdebebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt redditurum se — cauere はここでは「(保証を立てて)保証する、約束する」を意味し、対格主語 se(受け取る者 is qui accipiet を指す)と未来不定詞 redditurum [esse] を伴う対格不定詞構文を従える。
  4. §34.1.3.prsoluendo esse desierint — soluendo は動形容詞(未来受動分詞)soluendus の与格であり、soluendo esse で「支払能力がある、資力がある」(直訳:支払うための状態にある)という法的な慣用表現を構成する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §34.1.3.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.1.3.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。