Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §34.1.15.pr-34.1.15.2

里子の扶養信託と奴隷や解放自由人への給付

5151 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

里子の養育信託遺贈における受任者と相続人の扶養義務の範囲、農耕奴隷への食糧提供における収穫期の適用除外、および解放自由人全員に対する生活必需品遺贈の対象者について審理する。

[SCAEUOLA libro septimo decimo digestorum.
[スカエウォラ、学説彙纂第17巻。
] §34.1.15.prA filio herede codicillis Seiae decem reliquit et alumno his uerbis: 'Maeuio infanti alumno meo quadringenta dari uolo, quae peto a te, Seia, suscipias et usuras ei quincunces in annum usque uicesimum aetatis praestes eumque suscipias et tuearis'.
] 遺言者は、相続人である息子から、補足遺言によってセイアに10を、また(彼女の)里子に次の言葉で遺贈した。 『私の幼い里子マエウィウスに400が与えられることを私は望む。 セイアよ、あなたがそれを受け取り、彼の20歳の年まで年5分の利息を彼に提供し、彼を引き取って保護することを私はあなたに求める。
quaesitum est, an Seia, postquam legatum suum acceperit, si nolit pecuniam alumno relictam suscipere uel in suscipienda ea cessauerit, onus alimentorum ex die mortis testatoris compellenda sit adgnoscere.
』諮問された。 セイアが自己の遺贈を受け取った後、里子に遺贈されたお金を受け取ることを拒むか、あるいはそれを受け取るのを怠った場合、遺言者の死亡の日から扶養の義務を負担するよう強制されるべきか。
respondit secundum ea quae proponerentur compellendam praestare, cum fideicommissum sit.
答えた。 提示された事実によれば、それは信託遺贈であるため、彼女は提供するよう強制されるべきである。
idem quaesiit, an heres quoque Seiae in annos uiginti alimenta praestare debeat.
同じ者が、セイアの相続人もまた20年間、扶養を提供する義務があるかを尋ねた。
respondit debere.
答えた。 義務がある。
§34.1.15.1Testator concubinae mancipia rustica numero octo legauit et his cibaria praestari iussit in haec uerba: 'eisque mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine ab heredibus meis praestari uolo, quae me uiuo accipiebant'.
遺言者が、妾に8人の農耕奴隷を遺贈し、彼らに食糧が以下の言葉で提供されるよう命じた。 『私が上に遺贈したそれらの奴隷たちに、私の生存中に彼らが受け取っていたものを、食糧名目で私の相続人たちから提供されることを私は望む。
quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegata fuerint et eo tempore cibaria ex ratione domini sui numquam acceperint excepto custode praedii, an heres eius quoque temporis, id est messis et arearum, et cibaria concubinae pro mancipiis rusticis praestare deberet.
』遺言者の生存中、農耕奴隷たちは常に収穫および脱穀の時期に(農作業に)割り当てられており、その時期には、農地の管理人を除いて、主人の会計から食糧を一切受け取っていなかったのであるが、相続人はその時期、すなわち収穫および脱穀の時期の食糧も、農耕奴隷のために妾に提供する義務があるか、が諮問された。
respondit eum, cuius notio est, aestimaturum.
答えた。 その管轄権を持つ者が判断すべきである。
CLAUDIUS: merito: nam si eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legauit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur.
クラウディウス:もっともである。 なぜなら、遺言者のもとにいたのと同じ状態で妾のもとに置かれるために彼らを遺贈したのであれば、諮問された時期の食糧は義務づけられなかったからである。 しかし、もし彼らが彼女によって都会の使用人へと転属されるのであれば、義務づけられるであろう。
§34.1.15.2Titia decedens testamento ita cauit: 'omnibus libertis libertabusque meis cibaria et uestiaria, quae uiua praestabam, dari praestarique uolo': quaesitum est, cum tribus solis eo tempore, quo ea uixit, sicut rationibus continebatur, cibaria et uestiaria praestiterit, an heres eius a ceteris quoque libertis conueniri possit, an uero tribus tantum sit obnoxius, qui rationibus ipsius cibaria et uestiaria accepisse reperiuntur? respondit ab omnibus.
ティティアは死亡するにあたり、遺言でこのように規定した。 『私のすべての解放自由人および解放自由人(女)に対し、私が生存中に提供していた食糧および衣服が与えられ、提供されることを私は望む。 』彼女が生存していた時期、帳簿に記載されていた通り、ただ3人に対してのみ食糧と衣服を提供していた場合、彼女の相続人は他の解放自由人からも(提供を求めて)訴えられる可能性があるか、それとも彼女自身の帳簿で食糧と衣服を受け取っていたと判明した3人に対してのみ義務を負うのか、が諮問された。 答えた。 すべての人から。

語釈・文法注

  1. §34.1.15.prA filio herede — 「相続人である息子から」の意。ローマ法の遺言において、遺贈や信託遺贈の義務(負担)を課される者を前置詞 `a/ab` +奪格で表示する慣行に基づく。
  2. §34.1.15.1aestimaturum — 未来能動分詞対格で、`esse` が省略された未来不定詞。対格不定詞構文(ACI)として機能しており、その意味上の主語は先行する対格 `eum`(「〜する者」)である。`cuius notio est` は「審理(管轄)権を持つ」を意味し、管轄官職や裁判官を指す。
  3. §34.1.15.2ab omnibus — 前文の `an heres eius a ceteris quoque libertis conueniri possit`(相続人が他のすべての解放自由人からも訴えられ得るか)という問に対する簡潔な回答。受動不定詞 `[conueniri posse]`(訴えられ得る、呼び出され得る)が省略されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §34.1.15.pr-34.1.15.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.1.15.pr-34.1.15.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。