Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §34.1.14.pr-34.1.14.3

扶養遺贈の存続期間と水利便等の信託遺贈

5150 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

未成年者への扶養遺贈の期間や、生前提供されていた扶養の額の基準について論じ、さらに、水を購入する必要のある地域における水や関連する利便の信託遺贈の有効性を判断している。

[ULPIANUS libro secundo fideicommissorum.
[ウルピアヌス、信託遺贈論第2巻。
] §34.1.14.prMela ait, si puero uel puellae alimenta relinquantur, usque ad pubertatem deberi.
] メラは、男児または女児に扶養が遺贈された場合、思春期に達するまで義務づけられると言う。
sed hoc uerum non est: tamdiu enim debebitur, donec testator uoluit, aut, si non paret quid sentiat, per totum tempus uitae debebuntur.
しかし、これは正しくない。 というのも、遺言者が望んだ期間にわたって義務づけられるのであり、あるいは、彼の意図が明らかでない場合には、生涯の全期間にわたって義務づけられるからである。
§34.1.14.1Certe si usque ad pubertatem alimenta relinquantur, si quis exemplum alimentorum, quae dudum pueris et puellis dabantur, uelit sequi, sciat Hadrianum constituisse, ut pueri usque ad decimum octauum, puellae usque ad quartum decimum annum alantur, et hanc formam ab Hadriano datam obseruandam esse imperator noster rescripsit.
確かに、もし思春期に達するまで扶養が遺贈された場合、かつて男児や女児に与えられていた扶養の例に従おうとする者があるならば、ハドリアヌスが、男児は18歳まで、女児は14歳まで扶養されるべきであると定めたこと、およびハドリアヌスによって与えられたこの基準が遵守されるべきであることを我々の皇帝が勅答したことを知るべきである。
sed etsi generaliter pubertas non sic definitur, tamen pietatis intuitu in sola specie alimentorum hoc tempus aetatis esse obseruandum non est inciuile.
しかし、一般的には思春期はそのように定義されないとしても、慈愛への配慮から、扶養という特定のケースにおいてのみ、この年齢基準が遵守されるべきであるとするのは不当ではない。
§34.1.14.2Sed si alimenta, quae uiuus praestabat, reliquerit, ea demum praestabuntur, quae mortis tempore praestare solitus erat: quare si forte uarie praestiterit, eius tamen temporis praestatio spectabitur, quod proximum mortis eius fuit.
しかし、もし生存中に提供していた扶養を遺贈した場合は、死亡の時に彼が提供するのが常であったもののみが提供される。 したがって、もし彼が様々に提供していたとしても、彼の死に最も近い時期の提供が考慮される。
quid ergo, si, cum testaretur, minus praestabat, plus mortis tempore, uel contra? adhuc erit dicendum eam praestationem sequendam, quae nouissima fuit.
では、遺言をした時には少なく提供しており、死亡の時には多く提供していた場合、あるいはその逆の場合はどうなるか。 この場合もやはり、最も新しい提供が従われるべきであると言うべきである。
§34.1.14.3Quidam libertis suis ut alimenta, ita aquam quoque per fideicommissum reliquerat: cousulebar de fideicommisso.
ある人が自分の解放奴隷たちに対し、扶養と同様に、水も信託遺贈によって遺贈していた。 私はこの信託遺贈について諮問を受けた。
cum in ea regione Africae uel forte Aegypti res agi proponebatur, ubi aqua uenalis est, dicebam igitur esse emolumentum fideicommissi, siue quis habens cisternas id relinquerit siue non, ut sit in fideicommisso, quanto quis aquam sibi esset comparaturus.
水が有料で販売されているアフリカ、あるいはあるいはエジプトの地域での出来事であると提示されたので、私は、遺言者が貯水槽を所有していてそれを遺贈したにせよ、そうでないにせよ、人が自分自身のために水を購入するであろう額が、信託遺贈の対象となるということで、この信託遺贈の実益が存在すると答えた。
nec uideri inutile esse fideicommissum quasi seruitute praedii non possessori uicinae possessionis relicta: nam et haustus aquae ut pecoris ad aquam adpulsus est seruitus personae, tamen ei, qui uicinus non est, inutiliter relinquitur: in eadem causa erunt gestandi uel in tuo uuas premendi uel areae tuae ad frumenta ceteraque legumina exprimenda utendi.
また、この信託遺贈は、隣接地の所有者でない者に対して地役権が遺贈されたかのように、無効であるとはみなされない。 なぜなら、水の汲み上げや、家畜を水飲み場へ連行することは、近隣でない者に対して遺贈された場合には無効となるからである。 (他人の土地で)散歩すること、あなたの土地でブドウを圧搾すること、あるいは穀物やその他の豆類を脱穀するためにあなたの脱穀場を使用することも、同様の状況にある。
haec enim aqua personae relinquitur.
なぜなら、この水は人に対して遺贈されているからである。

語釈・文法注

  1. §34.1.14.prdeberi — 動詞 ait に導かれる間接話法における対格不定法構文。主語となる対格は、先行する条件節の主語でもある alimenta(中性複数)であるが、ここでは省略されている。
  2. §34.1.14.1hoc tempus aetatis esse obseruandum — 非人称表現 non est inciuile(不当ではない)の主語となる不定法句。obseruandum は動形容詞(当得義)で、esse とともに受動の当然・義務を表す。
  3. §34.1.14.3quanto — 価格の脱格(ablative of price)。名詞 pretio が省略されており、「いかほどの価格で」を意味する。間接疑問節の中で、水を購入する価値の基準を示している。
  4. §34.1.14.3seruitute praedii non possessori uicinae possessionis relicta — 分詞 relicta を伴う独立脱格構文。接続詞 quasi(〜であるかのように)によって修飾され、無効とされる比喩的な状況(隣接地の所有者でない者への土地地役権の遺贈)を説明している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §34.1.14.pr-34.1.14.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:34.1.14.pr-34.1.14.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。