Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.9.4.pr-33.9.4.6

食糧の容器の従属性と用途や場所による範囲

5119 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

液体状の食糧における容器の従物としての性質や、販売目的の食糧と自己用の食糧の区別、および「ローマにある食糧」や「都会の食糧」の遺贈の地理的・用途的範囲について論じている。

[PAULUS libro quarto ad Sabinum. ] §33.9.4.prNam quod liquidae materiae sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur.
[パウルス『サビヌス註釈』第4巻] 液体状の物質であるものは、それ自体では存在できないため、それなしでは存在できないものを従物の位置へと自らに引きずり込む。 しかし、容器は遺贈された食糧の従物であり、遺贈されたものではない。 したがって、食糧が消費されてしまえば容器を引き渡す義務はない。
sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adempta.
しかし、たとえ特別に容器を伴う食糧が遺贈された場合であっても、食糧が消費されるか、あるいは[遺贈から]撤回されたならば、容器を引き渡す義務は生じない。
§33.9.4.1Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est.
もし誰かに貯蔵室にあるものが遺贈されたとしても、食糧のすべてが遺贈されたわけではない。
§33.9.4.2Item si quis solitus fructus suos uendere penum legauerit, non omnia, quae so et promercii causa habuit, legasse uidetur, sed ea sola, quae in penum sibi separabat.
同様に、もし自分の収穫物を販売する習慣のあった者が食糧を遺贈した場合、彼は販売目的で保有していたものすべてを遺贈したとはみなされず、自分自身の食糧として取り分けておいたものだけを遺贈したとみなされる。
quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, qui circa eum sunt, legato cedet: quod fere, inquit Sabinus, euenit in personis mercatorum aut quotiens cella est olei et uini, quae uenire solebant, in hereditate relicta.
しかし、もし彼が区別なく使用する習慣があったならば、その時には、彼、その家族、および彼の周囲にいるその他の者たちに1年間の使用のために十分な量が遺贈に帰属する。 サビヌスによれば、このことは商人の場合や、あるいは売却される習慣のあった油やワインの貯蔵庫が遺産の中に残されている場合に、ほぼ常に生じる、とのことである。
§33.9.4.3Nomen autem penus mihi traditum est omnibus generibus dictum.
ところで、penus(食糧)という単語は、すべての(文法上の)性で用いられると、私に伝えられている。
§33.9.4.4Si ita legetur 'penum, quae Romae sit', utrum quae est intra continentia, legata uidetur an uero ea sola, quae est intra murum? et quidem urbes fere omnes muro tenus finiri, Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus.
もし「ローマにある食糧」と遺贈された場合、連坦地の内部にあるものが遺贈されたとみなされるのか、それとも城壁の内側にあるものだけが遺贈されたとみなされるのか。 そして、他のほとんどすべての都市は城壁までで境界を画されるが、ローマは連坦地によって画され、ローマ市も同様に連坦地によって画される。
§33.9.4.5Quod si urbana penus sit legata, omnem, quae ubique est, legatam uideri Labeo ait, etiam si in uillis agrisue sit, si illa sit urbico usui destinata, sicuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueuerunt.
しかし、もし「都会の食糧」が遺贈された場合、ラベオーは、それがどこにあろうとも、たとえ別荘や農地にあっても、それが都会での使用に充てられているものであるならば、すべて遺贈されたとみなされると言う。 それは、私たちが「都会の召使たち」と言い、彼らが都市の外で私たちに仕える習慣がある場合と同様である。
si autem extra urbem, Romae tamen sit, sed et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendum.
しかし、それが都市の外であっても、ローマにあり、あるいは都市に隣接する庭園にある場合にも、同様のことが言われるべきである。
§33.9.4.6Si cui penus legata sit praeter uinum, omnis penus legata uidetur excepto uino: sed si ita scriptum sit 'omnem penum praeter uinum quod Romae erit', sola penus quae Romae est legata uidetur: et ita et Pomponius libro sexto ad Sabinum scribit.
もし誰かにワインを除く食糧が遺贈された場合、ワインを除いたすべての食糧が遺贈されたとみなされる。 しかし、もし「ローマにあるであろうワインを除くすべての食糧」と書かれている場合には、ローマにある食糧だけが遺贈されたとみなされる。 そしてポンポニウスも『サビヌス註釈』第6巻でそのように書いている。

語釈・文法注

  1. 33.9.4.prliquidae materiae — 性質の属格。主格の関係代名詞 `quod` を主語とする節において、「液体状の物質である(に属する)もの」という性質を表している。
  2. 33.9.4.pradempta — 奪格独立。過去分詞 `consumpta` と `adempta` は、女性名詞(第2/4変化)として扱われている `penus` の奪格 `penu` を共通の主語として並列にかかっており、「食糧が消費された、あるいは遺贈が撤回された場合」という条件を表す。
  3. 33.9.4.2quantum ad annuum usum ei sufficeret — 関係節における描写・制限の接続法。仮定的な、あるいは期待される数量を表し、「彼らにとって1年間の使用に十分な量」を意味する。
  4. 33.9.4.6omnem penum praeter uinum quod Romae erit — 関係節 `quod Romae erit` は、直前の `uinum`(ワイン)のみに係るようにも解釈できるが、遺言の文脈上、ローマに存在する食糧全体に対する地理的制限(ローマにあること)を導くものと解釈されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.9.4.pr-33.9.4.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.9.4.pr-33.9.4.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。