Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.7.12.pr-33.7.12.10

食糧や種子および各種奴隷の土地備品該当性

5069 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、土地の遺贈において「備品」(instrumentum)に何が含まれるかを、食糧や種子、奴隷、特定職種の奴隷やその家族、家畜や農具などの具体例を通じて論じている。

[ULPIANUS libro uicesimo ad Sabinum. ] §33.7.12.prQuaesitum est, an frumentum, quod cibariis cultorum paratum foret, instrumento cederet.
[ウルピアヌス:サビヌス注解第20巻] 耕作者たちの食糧として準備されていた穀物が、備品に含まれるかどうかが問われた。
et plurimis non placet, quia consumeretur: quippe instrumentum est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur.
そして多くの者は、それが消費されてしまうものであるがゆえに、含まれないと考えた。 実に、備品とは、それなしには占有が営み得ないような、より長く存続すべき事物の準備だからである。 さらに、食糧は耕作のためというよりは、むしろ生計のために準備されるという理由も加わる。
sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt.
しかし私は、食糧のために準備された穀物もワインも備品に含まれると考える。 そして、セルウィウスもそのように回答したと彼の弟子たちが伝えている。
item nonnullis uisum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento contineri, puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt.
同様に、一部の者は、播種のために取り置かれた穀物は備品に含まれると考えた。 私は、それが耕作と同様であり、また常に補充されるように消費されるからだと考える。 しかし、種子の理由は食糧のそれと何ら異ならない。
§33.7.12.1Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et ea, quae exportandorum fructuum causa parantur, instrumenti esse constat, ueluti iumenta et uehicula et naues et cuppae et culei.
収穫物を保存するためのもの、例えば穀物庫(なぜならその中に収穫物が保管されるからである)、またその中に収穫物が配置される瓶や小箱も(備品に含まれる)。 しかし、収穫物を搬出するために準備されるもの、例えば役獣、車両、船、樽、革袋が備品に属することは明らかである。
§33.7.12.2Alfenus autem, si quosdam ex hominibus aliis legauerit, ceteros, qui in fundo fuerunt, non contineri instrumento ait, quia nihil animalis instrumenti esse opinabatur: quod non est uerum: constat enim eos, qui agri gratia ibi sunt, instrumento contineri.
しかしアルフェーヌスは、もし誰かが奴隷たちのうちの何人かを別個に遺贈した場合、土地にいた残りの奴隷たちは備品に含まれないと言っている。 なぜなら、彼は生命あるものは何一つ備品にはなりえないと考えていたからである。 しかしこれは正しくない。 なぜなら、土地のためにそこにいる者たちは備品に含まれることが明らかだからである。
§33.7.12.3Quaeritur, an seruus, qui quasi colonus in agro erat, instrumento legato contineatur.
小作人のように土地にいた奴隷が、遺贈された備品に含まれるかどうかが問われる。
et Labeo et Pegasus recte negauerunt, quia non pro instrumento in fundo fuerat, etiamsi solitus fuerat et familiae imperare.
そして、ラベオとペガススは正しく否定した。 なぜなら、彼は、たとえ奴隷家族に命令することに慣れていたとしても、備品として土地にいたわけではないからである。
§33.7.12.4Saltuarium autem Labeo quidem putat eum demum contineri, qui fructuum seruandorum gratia paratus sit, eum non, qui finium custodiendorum causa: sed Neratius etiam hunc, et hoc iure utimur, ut omnes saltuarii contineantur.
しかし、林務官については、ラベオは、収穫物を保管するために準備された者だけが含まれ、境界を守るために準備された者は含まれないと考えている。 しかし、ネラティウスは後者も含めており、私たちはすべての林務官が含まれるというこの法を用いている。
§33.7.12.5Trebatius amplius etiam pistorem et tonsorem, qui familiae rusticae causa parati sunt, putat contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant.
トレバティウスはさらに、田舎の奴隷家族のために備えられたパン焼き職人や理髪師も含まれると考え、また別荘を修繕するために備えられた大工、パンを焼き別荘を番する女たちも含め、また田舎の用途のために備えられているならば製粉人も、さらに、何らかの職務で夫を助けているならば、火を焚く女や荘監の妻も、さらに、田舎の奴隷家族に着せる衣類を作る織手たち、田舎の人々のために副食を調理する女たちも含まれると考えている。
§33.7.12.6Sed an instrumenti instrumentum legato instrumento continetur, quaeritur: haec enim, quae rusticorum causa parantur, lanificae et lanae et tonsores et fullones et focariae non agri sunt instrumentum, sed instrumenti.
しかし、備品の備品が、遺贈された備品に含まれるかどうかが問われる。 なぜなら、田舎の人々のために準備されるこれらの者、すなわち織手、羊毛、理髪師、縮充工、火を焚く女は、土地の備品ではなく、備品の備品だからである。
puto igitur etiam focariam contineri: sed et lanificas et ceteros, qui supra enumerati sunt: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt.
したがって、私は火を焚く女も含まれると考える。 しかし、織手やその他上に列挙された者たちも同様である。 そして、セルウィウスもそのように回答したと彼の弟子たちが伝えている。
§33.7.12.7Uxores quoque et infantes eorum, qui supra enumerati sunt, credendum est in eadem uilla agentes uoluisse testatorem legato contineri: neque enim duram separationem iniunxisse credendus est.
上に列挙された者たちの妻や幼児たちについても、同じ別荘で生活している場合、遺言者は遺贈に含まれることを望んだと信じるべきである。 なぜなら、遺言者が過酷な離別を課したとは信じられないからである。
§33.7.12.8Si aliqua parte anni in fundo pascantur pecora, aliqua parte his pabulum conducitur, uel serui, si aliqua parte anni per eos ager colitur, aliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instrumento continentur.
もし一年のうちある期間は土地で家畜が放牧され、ある期間はそれらのために飼料が雇い入れられる場合、あるいは、奴隷たちが一年のうちある期間は彼らによって土地が耕作され、ある期間は賃労働に出される場合であっても、彼らはそれにもかかわらず備品に含まれる。
§33.7.12.9Cellararium quoque, id est ideo praepositum, ut rationes saluae sint, item ostiarium mulionemque instrumenti esse constat.
帳簿係、すなわち会計が安全であるようにそのために配置された者、また門番やラバ追いも備品に属することは明らかである。
§33.7.12.10Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad bibendum lauandamque familiam paratur, instrumenti esse, et cribra, et plaustra quibus stercus euehatur.
また、臼や機械、干し草、わら、機械を回すロバ、製粉機、サパが煮られデフルタムが作られ、また奴隷家族が飲んだり身体を洗ったりするための水が準備される銅製の器も備品に属し、また篩や、糞尿を運び出すための荷車も同様である。

語釈・文法注

  1. §33.7.12.1Conseruandi fructus causa — この節は動詞が欠落しており、前節の `instrumento contineri`(備品に含まれる)あるいは `instrumenti esse`(備品に属する)という判断を前提として、対格(`urceos capsellas`)を導く形で省略が生じている。
  2. §33.7.12.2nihil animalis — `animalis` は名詞 `animal`(動物、生命あるもの)の属格、あるいは形容詞 `animalis`(生命のある、息のある)の中性単数属格。ここでは部分属格(partitive genitive)として `nihil` を修飾し、「生命あるものは何一つ…ない」という意味を表す。
  3. §33.7.12.6instrumenti instrumentum — 「備品の備品」という表現は、土地そのものの維持・経営に直接使われる備品(instrumentum agri)ではなく、その備品として働く奴隷たちの生活や便益のために準備された二次的な道具(例えば織手の織り機や羊毛、調理人の器具など)を指す学説上の概念。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.7.12.pr-33.7.12.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.7.12.pr-33.7.12.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。