Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.7.12.11-33.7.12.24

結合物や狩猟具の帰属と家屋備品と装飾の区別

5070 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

土地に結合した植物や狩猟・鳥捕り用の道具、複数土地にまたがる備品の帰属関係、そして家屋の備品と装飾品、建物の一部(固定物など)との区別について、様々な法学者の見解を整理している。

[ULPIANUS libro uicesimo ad Sabinum. ] §33.7.12.11Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundi instrumentum esse non potest: sed si caesa sint, puto contineri, quia quaerendo fructui deseruiunt.
しかし、土地と一体となっているものは土地の備品には含まれない、とカッシウスは書いている。 例えば、伐採される前の葦原や柳原のようなものである。 なぜなら、土地が土地の備品であることはできないからである。 しかし、もしそれらが伐採されたならば、収穫物を生産するのに役立つがゆえに、備品に含まれると私は考える。
idem et in palis erit dicendum.
同じことが支柱についても言われるべきである。
§33.7.12.12Si in agro uenationes sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae ad uenationem sunt necessaria instrumento contineri, maxime si ager et ex hoc reditum habuit.
もし土地に狩猟があるならば、猟師たち、追跡者たち、猟犬たち、その他狩猟に必要なすべてのものも備品に含まれると私は考える。 とりわけ、土地がこれによっても収益を得ていた場合にはそうである。
§33.7.12.13Et si ab aucupio reditus fuit, aucupes et plagae et huius rei instrumentum agri instrumento continebitur: nec mirum, cum et aues instrumento exemplo apium contineri Sabinus et Cassius putauerunt.
そして、もし鳥捕りから収益があったならば、鳥捕りたち、鳥網、およびこの目的に必要な備品は、土地の備品に含まれるであろう。 サビヌスとカッシウスが、ミツバチの例に従って鳥もまた備品に含まれると考えたことを思えば、それも不思議ではない。
§33.7.12.14Si quis eodem instrumento in plurimis agris utatur, cuius agri sit instrumentum, quaeritur.
もし誰かが同じ備品を複数の土地で使用している場合、それがどちらの土地の備品になるのかが問われる。
et ego arbitror, si quidem apparet uoluntas patris familiae, cui potius agro destinauerat, eius esse instrumentum: ceteri enim agri ab hoc agro ueluti mutuantur: si non appareat, nullius instrumento cedet: neque enim pro parte diuidemus instrumentum.
そして私は、もし家父の意思、すなわち彼がその備品をどちらの土地に優先して割り当てていたかが明らかであるならば、その土地の備品であると判断する。 他の土地は、あたかもこの土地から借用しているかのようなものだからである。 もし意思が明らかでないならば、それはどの土地の備品にも帰属しない。 なぜなら、私たちは備品を割合に応じて分割するわけにはいかないからである。
§33.7.12.15Supellex ceteraque, si qua in agro fuerunt, quo instructior esset pater familias, instrumento fundi non continentur.
家父がより便利に生活できるように土地に置かれていた、その他の調度品などは、土地の備品には含まれない。
§33.7.12.16Si domus sit instrumentum legatum, uidendum quid contineatur.
もし家屋の備品が遺贈された場合、何が含まれるかを見るべきである。
et Pegasus ait instrumentum domus id esse, quod tempestatis arcendae aut incendii causa paratur, non quod uoluptatis gratia: itaque neque specularia neque uela quae frigoris causa uel umbrae in domo sunt deberi.
そしてペガススは、家屋の備品とは、嵐を防ぐため、または火災を防ぐために準備されたものであり、快楽のためのものではないと言う。 したがって、寒さを防ぐため、あるいは日よけのために家屋にある窓用石板や幕も引き渡されるべきではない。
quae sententia Cassii fuit, qui dicebat inter instrumentum et ornamentum multum interesse: instrumenti enim ea esse, quae ad tutelam domus pertinent, ornamenti, quae ad uoluptatem, sicuti tabulas pictas.
これはカッシウスの意見でもあった。 彼は、備品と装飾物の間には大きな違いがあると言っていた。 すなわち、備品に属するのは家屋の維持・防護に関するものであり、装饰物に属するのは快楽に関するもの、例えば絵画のようなものである、と。
§33.7.12.17Uela autem Cilicia instrumenti esse Cassius, quae ideo parantur, ne aedificia uento uel pluuia laborent.
しかしカッシウスは、建物が風や雨によって傷まないようにそのために準備されるキリキア製の幕は、備品に含まれると考えている。
§33.7.12.18Acetum quoque, quod exstinguendi incendii causa paratur, item centones sifones, perticae quoque et scalae, et formiones et spongias et amas et scopas contineri plerique et Pegasus aiunt.
消火のために準備された酢、同様に消火用毛布、消火用ポンプ、また竿や梯子、莚、海綿、消火用バケツ、箒も含まれると、多くの者やペガススは言っている。
§33.7.12.19Tegulam autem et tignum eius rei causa paratum instrumento contineri, si ad huiusmodi causam habeat tigna parata ad alios usus non deseruientia.
また、その目的のために準備された瓦や建築用木材も備品に含まれる(ただし、そのような目的のために準備され、他の用途には役立たない木材を彼が持っている場合に限る)。
proinde et fulcimenta si qua habebat huic rei necessaria, etiam ea instrumento domus continebuntur.
したがって、このために必要な支柱を彼が持っていたならば、それらも家屋の備品に含まれるであろう。
§33.7.12.20De uelis, quae in hypaethris extenduntur, item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare.
中庭に張られる幕や、また柱の周りにある幕について、ケルススはそれらはむしろ調度品に数えられるべきであり、サビヌスとカッシウスもそう考えている、と書いている。
§33.7.12.21Canales autem et harpagones et amas instrumento contineri constat.
しかし、樋や掛け鉤、消火バケツは備品に含まれることは明らかである。
§33.7.12.22Item perticae, quibus araneae detergantur, item spongiae, quibus columnae pauimenta podia extergantur, scalae, quae ad lacunaria admoueantur, instrumenti sunt, quia mundiorem domum reddunt.
同様に、蜘蛛の巣を払い落とすための竿、柱や床や台座を拭くための海綿、天井に届かせるための梯子も、家屋をより清潔にするがゆえに、備品に属する。
§33.7.12.23Papinianus quoque libro septimo responsorum ait: sigilla et statuae adfixae instrumento domus non continentur, sed domus portio sunt: quae uero non sunt adfixa, instrumento non continentur, inquit: suppellectili enim adnumerantur, excepto horologio aereo, quod non est adfixum: nam et hoc instrumento domus putat contineri, sicut prothyrum domus, si uelamen est, inquit, instrumento domus continetur.
パピニアヌスもその『回答集』第7巻で次のように言っている。 固定された小彫像や彫像は家屋の備品には含まれず、家屋の一部である。 しかし固定されていないものは、備品に含まれない、と彼は言う。 なぜなら、それらは調度品に数えられるからである。 ただし、固定されていないブロンズ製の日時計は例外である。 なぜなら、彼はこれをも家屋の備品に含まれると考えているからである。 また、家屋の玄関帷も、それが幕であるならば、家屋の備品に含まれる、と彼は言う。
§33.7.12.24Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt.
しかし、配水管や樋、水盤、その他噴水に必要なものはすべて、また錠や鍵も、家屋の備品というよりはむしろ家屋の一部である。

語釈・文法注

  1. 33.7.12.11quaerendo fructui — 動名詞(または動形容詞)`quaerendo` と名詞 `fructui` はともに与格であり、目的あるいは便益の与格(dative of purpose/advantage)として機能している。`deseruiunt`(役立つ、奉仕する)の補語であり、「収穫物を獲得することのために役立つ」という意味を表す。
  2. 33.7.12.14cui potius agro destinauerat — 先行詞 `agro` が関係節(あるいは間接疑問節)内に取り込まれた構造。副詞 `potius`(むしろ、優先して)を伴い、「彼がむしろどちらの土地にそれを割り当てていたか」という意味を表す。`cui` は `agro` にかかる疑問形容詞(または関係形容詞)。
  3. 33.7.12.18spongias et amas et scopas — 文の前半における主格形(あるいは写本上の混乱により生じた主格・対格同形のもの)と、後半における明らかな対格形(`spongias`, `amas`, `scopas`)が混在しているが、構文上はすべて不定法 `contineri` の意味上の主語(対格)として並列されている。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.7.12.11-33.7.12.24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.7.12.11-33.7.12.24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。