Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.7.12.25-33.7.12.37

装備された土地と備品付き土地の遺贈の差異

5071 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家屋の固定物や予備備品の扱いを論じた後、「備品付き土地」と「装備された土地」の遺贈の違いを分析し、後者には家父自身の私的生活のための調度品、衣類、図書、奴隷とその家族が含まれることを示す。

[ULPIANUS libro uicesimo ad Sabinum. ] §33.7.12.25Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta.
固定された窓用石板も、むしろ家屋の一部であると私は考える。 なぜなら、家屋の売買においても、窓用石板や棚は、建物に取り付けられている場合であれ、一時的に取り外されている場合であれ、譲渡されるからである。
sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleantur, si qua desint: instrumento potius continebuntur.
しかし、もしそれらが取り付けられておらず、それでも欠けているものを補うためにその目的で保管されているならば、むしろ備品に含まれるであろう。
§33.7.12.26Cancellos quoque instrumento contineri puto.
格子もまた備品に含まれると私は考える。
§33.7.12.27Sed si fundus non sit cum instrumento legatus, sed ita ut instructus sit, quaesitum est, an plus contineatur, quam si cum instrumento legatus esset.
しかし、もし土地が備品とともに遺贈されたのではなく、装備された状態で遺贈された場合、備品とともに遺贈された場合よりも多くのものが含まれるかどうかが問われた。
et Sabinus libris ad Uitellium scribit fatendum esse plus esse, cum instructus fundus legetur, quam si cum instrumento: quam sententiam cottidie increscere et inualescere uidemus.
そしてサビヌスはヴィテッリウス宛ての書で、装備された土地が遺贈される場合は、備品を伴う場合よりも多くのものが含まれると認めざるを得ない、と書いている。 この意見が日々増大し、勢力を得ていくのを私たちは目にしている。
quanto igitur hoc legatum uberius est, uidendum est.
したがって、この遺贈がどれほど豊かなものであるかを見極めなければならない。
et Sabinus definit et Cassius apud Uitellium notat: omnia quae eo collocata sunt, ut instructior esset pater familias, instructo, inquit, continebuntur, id est quae ibi habuit, ut instructior esset.
そしてサビヌスは定義し、カッシウスはヴィテッリウスの書に注釈を付して言う。 家父がよりよく装備されるようにそこに置かれたすべてのものは、装備された土地に含まれるであろう、すなわち、彼がよりよく装備されるためにそこに置いていたものである、と。
hoc ergo legato non agri instrumentum, sed proprium suum instrumentum reliquisse uidetur.
それゆえ、この遺贈によって、彼は土地の備品ではなく、彼自身の個人的な備品を遺したとみなされるのである。
§33.7.12.28Proinde si fundus sit instructus legatus, et suppellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et uestis non solum stragula, sed et qua ibi uti solebat: mensae quoque eboreae uel si quae aliae, item uitrea et aurum et argentum: uina quoque, si qua ibi fuerint usus ipsius causa, continentur, et si quid aliud utensilium.
したがって、もし装備された土地が遺贈されたならば、彼自身の使用のためにそこにあった調度品も含まれるであろうし、敷物としての被服だけでなく、彼がそこで着用していた衣類も含まれ、象牙製のテーブルやその他のテーブル、同様にガラス製品、金器、銀器も含まれる。 また、彼自身の使用のためにそこにあったワイン、およびその他のいかなる日用品も含まれる。
§33.7.12.29Sed si qua eo congesserat non usus ipsius causa, sed custodiae gratia, non continebuntur: uina etiam, quae in apothecis sunt, non cedent: et hoc iure utimur, ut quae ibi pater familias quasi in horreo habuit, haec non contineantur.
しかし、もし彼が自身が使用するためではなく、単に保管するためにそこに集めていたものは、含まれないであろう。 貯蔵庫にあるワインも譲渡されない。 そして、家父がいわば倉庫に置くようにしてそこに持っていたものは含まれない、という法を私たちは用いている。
§33.7.12.30Celsus quoque libro nono decimo digestorum scribit fructus ibi repositos, ut uenirent uel in alium usum quam fundi conuerterentur, instructo fundo non contineri.
ケルススもその『学説彙纂』第19巻において、売却するため、あるいは土地とは異なる用途に転用するためにそこに貯蔵された収穫物は、装備された土地には含まれない、と書いている。
§33.7.12.31Idem Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc genus seruos contineri, id est ministeria, quibus instructus erat in eo fundo (extra ea quae libertatem acceperunt), et qui rure morari solebant.
同じケルススは同書で、調度品係の奴隷やその他の同種の奴隷、すなわち、彼がその土地で装備されていた奉仕者たち(ただし、自由を受け取った者たちを除く)や、田舎に滞在することを通例としていた者たちも含まれる、と言っている。
§33.7.12.32Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legato continentur.
もし彼が装備された土地を遺贈したならば、彼がその土地に来たときに食堂で給仕できるようにそこに置いていた給仕少年たちも、遺贈に含まれる。
§33.7.12.33Contubernales quoque seruorum, id est uxores, et natos, instructo fundo contineri uerum est.
奴隷たちの内縁の配偶者、すなわち妻や、その子供たちも、装備された土地に含まれるということは真実である。
§33.7.12.34Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat.
しかし、装備された土地には、彼が来るたびに使用できるようにそこにあった図書室や本も含まれることは合意されている。
sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum.
しかし、もし彼がそこをいわば本の貯蔵庫として使用していたならば、反対のことが言われるべきである。
§33.7.12.35Neratius quoque libro quarto epistularum Rufino respondit instructo fundo et suppellectilem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibi essent, legato cedere.
ネラティウスも『書簡集』第4巻においてルフィヌスに次のように回答している。 装備された土地においては、別荘の維持管理や警備のためだけでなく、家父自身に奉仕するためにそこにいた奴隷たちも、調度品やワインとともに遺贈によって譲渡される、と。
§33.7.12.36Imagines quoque hae solae legatae uidentur, quae in aliquo ornatu uillae fuerunt.
肖像画についても、別荘の装飾の一部となっていたものだけが遺贈されたとみなされる。
§33.7.12.37Papinianus quoque praediis instructis legatis mancipia non contineri, quae temporis causa illic fuerunt ac non eo animo transtulit pater familias, ut aut fundi aut suum instrumentum faceret.
パピニアヌスも、装備された土地が遺贈された場合、一時的な理由でそこにいた奴隷や、あるいは、土地の備品にするため、あるいは自身の備品にするという意図をもって家父が移転させたのではない奴隷は含まれない、と言っている。

語釈・文法注

  1. §33.7.12.25nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere — 対格不定詞 `cedere` は、直前の文で提示された見解(`puto`)から導かれる法理・一般的習慣を説明する間接話法(伝聞あるいは通説の提示)を構成している。
  2. §33.7.12.27plus esse, cum instructus fundus legetur, quam si cum instrumento — 「備品とともに(cum instrumento)遺贈される場合よりも、装備された(instructus)土地が遺贈される場合の方が、含まれるものが多い(plus esse)」という比較構造である。比較対象の後半は `quam si...` で条件節として提示されている。
  3. §33.7.12.35non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibi essent — 奴隷(`mancipia`)を修飾する要素が、前者の前置詞句(`ad cultum custodiamue`)と後者の関係節(`quae... essent`)という非対称な形で並列されている。いずれも「どのような目的の奴隷か」を説明する。
  4. §33.7.12.37ac non eo animo transtulit... ut... faceret — 指示代名詞 `eo` にかかる奪格 `animo`(意図・心づもり)の内容を、接続法未完了過去 `faceret` を伴う `ut` 節が具体的に説明している(同格的・名詞説明の目的節)。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.7.12.25-33.7.12.37. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.7.12.25-33.7.12.37

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。