Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.6.9.pr-33.6.9.4

ワイン遺贈に含まれる各種飲料と遺言者の意思

5050 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアヌスは、遺贈における「ワイン」や「酢」の解釈について、ミュルスムやビール、あるいは特有財産に属する物品などがその呼称に含まれるか否かを、遺言者の主観的な分類や使用実態を基準に説明する。

[ULPIANUS libro uicesimo tertio ad Sabinum. ] §33.6.9.prSi quis uinum legauerit, omne continetur, quod ex uinea natum uinum permansit.
もし誰かがワインを遺贈したなら、ブドウ畑から生産され、ワインであり続けたすべてが含まれる。
sed si mulsum sit factum, uini appellatione non continebitur proprie, nisi forte pater familias etiam de hoc sensit.
しかし、もしミュルスム(蜂蜜ワイン)が造られたのであれば、厳密にはワインの呼称には含まれない。 ただし、家父長がこれについても意図していた場合は別である。
certe zythum, quod in quibusdam prouinciis ex tritico uel ex hordeo uel ex pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec ceruesia continebitur nec hydromeli.
確かに、いくつかの属州で小麦や大麦、あるいはパンから造られるジトゥムは含まれない。 同様に、カムムも、ケルウェシアも、ハイドロメリも含まれない。
quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit.
スパイス入りワイン(コンディトゥム)はどうか。 これも含まれないと私は考える。 ただし、遺言者の意思が異なっていた場合は別である。
oenomeli plane id est dulcissimum uinum continebitur: et passum, nisi contraria sit mens, continebitur: defrutum non continebitur, quod potius conditurae loco fuit.
オエノメリ、すなわち極めて甘いワインは、明らかに含まれる。 そして、パッスムも、反対の意思がない限り、含まれる。 デフルトゥムは含まれない。 それはむしろ調味料の役割を果たしていたからである。
acinaticium plane uino continebitur.
アキナティキウムは、明らかにワインに含まれる。
cydoneum et si qua alia sunt, quae non ex uinea fiunt, uini appellatione non continebuntur.
マルメロ酒、およびその他ブドウ畑から造られないものが何かあれば、それらはワインの呼称には含まれない。
item acetum uini appellatione non continebitur.
同様に、酢もワインの呼称には含まれない。
haec omnia ita demum uini nomine non continentur, si modo uini numero a testatore non sunt habita: alioquin Sabinus scribit omnia uini appellatione contineri, quae uini numero pater familias habuit: igitur et acetum, quod uini numero pater familias habuit, et zythum et camum et cetera, quae pro hominum affectione atque usu uini numero habebuntur.
これらすべては、遺言者によってワインの類とみなされていなかった場合に限って、ワインの名に含まれない。 そうでない場合、家父長がワインの類とみなしたすべてのものは、ワインの呼称に含まれる、とサビヌスは書いている。 したがって、家父長がワインの類とみなしていた酢も、ジトゥムも、カムムも、その他、人々の好みや使用習慣に応じてワインの類とみなされるであろうものも、同様である。
quod si totum uinum, quod pater familias habuit, coacuit, non exstinguitur legatum.
しかし、もし家父長が所有していたすべてのワインが酸敗してしまったとしても、遺贈は消滅しない。
§33.6.9.1Si acetum quis legauerit, non continebitur legato acetum quod uini numero testator habuit: embamma autem continebitur, quia aceti numero fuit.
もし誰かが酢を遺贈したなら、遺言者がワインの類とみなしていた酢は、遺贈に含まれない。 しかし、エンバッマは含まれる。 なぜなら、それは酢の類であったからである。
§33.6.9.2Item si quis uinum quod habuit legauit, deinde hoc coacuit, licet postea in aceti locum translatum sit a patre familias, uino legato continebitur, quia id, quod testamenti facti tempore uinum fuit, demonstratum est: et est hoc uerum, nisi uoluntas aduersetur.
同様に、もし誰かが自分が所有していたワインを遺贈し、その後これが酸敗した場合、たとえその後に家父長によって酢の保管場所に移されたとしても、遺贈されたワインに含まれる。 なぜなら、遺言が作成された時点でワインであったものが、特定されたからである。 そして、意思がこれに反しない限り、このことは真実である。
§33.6.9.3Uino autem paterno legato id demum legatum uidetur, quod testator uini numero habuit, non quod pater.
しかし、「父のワイン」が遺贈された場合、遺言者がワインの類とみなしていたものだけが遺贈されたとみなされ、彼の父親がそうみなしていたものは含まれない。
item si peculiare uinum legatum sit, id continebitur, quod serui habuerunt.
同様に、もし特有財産のワインが遺贈されたなら、奴隷たちが所有していたものが含まれる。
cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu seruorum remansit.
なぜこれほど異なるのか。 それは、「父のワイン」はすでに遺言者自身の使用に属するようになっていたのに対し、特有財産のワインは奴隷たちの使用に留まっていたからである。
§33.6.9.4Item si uinum uetus sit legatum,
同様に、もし古いワインが遺贈されたなら、

語釈・文法注

  1. §33.6.9.prita demum... si modo — 制限的な条件を表す連関を示す。「…という条件でのみ、〜である」あるいは「〜の場合に限り、…である」と訳され、直前に挙げられた各種の飲料がワインの呼称から除外されるのは、遺言者がこれらをワインの類(uini numero)とみなしていなかった場合のみであることを強調している。
  2. §33.6.9.prigitur et acetum, quod uini numero pater familias habuit, et zythum et camum et cetera, quae pro hominum affectione atque usu uini numero habebuntur. — 主節の動詞(uini appellatione contineri あるいは continebuntur)が省略されている。前文の Sabinus の見解(pater familias がワインの類とみなしたものはすべて含まれる)を受けて、したがってこれらも「ワインの呼称に含まれる」という帰結を導く文脈である。
  3. §33.6.9.3Uino autem paterno legato — 名詞 uino と形容詞 paterno、そして完了分詞 legato からなる奪格独立(絶対奪格)構文。「父のワインが遺贈された場合」という、法理を適用する前提条件を提示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.6.9.pr-33.6.9.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.6.9.pr-33.6.9.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。