[IULIANUS libro trigesimo secundo digestorum. ] §33.5.9.prCum ita legatur: 'Titio Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit', simile est, atque si ita legatum fuisset: 'Titio Stichum aut Pamphilum, utrum eorum uolet, do 'lego'.
[ユリアヌス、学説彙纂第三十二巻] 「ティティウスにスティクスを、もし彼がパンピルスを選ばなければ与え遺贈する。 同じティティウスにパンピルスを、もし彼がスティクスを選ばなければ(与え遺贈する)」と遺贈されている場合、それは「ティティウスに、スティクスかパンピルスのうち彼が望む方を、与え遺贈する」と遺贈されたのと同様である。
§33.5.9.1Quaesitum est, si Stichus sub condicione liber esse iussus sit et mihi optio serui data esset uel seruus generaliter legatus esset, quid iuris esset.
もしスティクスが条件付きで自由になるよう命じられており、私に奴隷の選択権が与えられたか、あるいは奴隷が一般的に遺贈された場合、法律上の効力がいかようであるかが問われた。
dixi commodius constitui eum, qui sub condicione libertatem Sticho det et optionem seruorum, non cogitare de Sticho, sicuti constat non cogitare eum de eo, cui praesentem libertatem dederit: secundum quod si Stichum optauero uel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo.
私は、条件付きでスティクスに自由を与え、かつ奴隷の選択権を与える者は、スティクスのことを念頭に置いていないと定める方がより穏当であると述べた。 それは、彼が直ちに自由を与えた者については、彼がその者を念頭に置いていないことが明白であるのと同様である。 これに従えば、もし私がスティクスを選択したとしても、私は何の効力も生じさせず、それにもかかわらず残りの者から選択することになる。
§33.5.9.2In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim.
同じ事例において、奴隷の選択権が与えられた後、私が選択する前に、定められた自由の条件が不成就となった場合、私がスティクスを選択できるかどうかが問われた。
puto Mucianae sententiae adsentiendum, qua placet ipsa libertate legatum peremi, non datione statutae libertatis: quare siue uiuo testatore siue post mortem eius et ante aditam hereditatem condicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: nam sicut pura libertas, ita statuta libertas aditae hereditatis tempore uires accipit.
私はムキウスの意見に同意すべきであると考える。 その意見によれば、遺贈は自由そのものによって無効とされるのであって、定められた自由の付与によって無効とされるのではない、とされる。 したがって、遺言者の生存中であれ、あるいはその死後でかつ相続が承認される前であれ、定められた自由の条件が不成就となったならば、遺贈は有効となる。 なぜなら、単純な自由と同様に、定められた自由も、相続が承認された時点において効力を得るからである。
ideoque Stichum optare possum.
それゆえ、私はスティクスを選択することができる。