[IULIANUS libro trigesimo secundo digestorum. ] §33.5.9.prCum ita legatur: 'Titio Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit', simile est, atque si ita legatum fuisset: 'Titio Stichum aut Pamphilum, utrum eorum uolet, do 'lego'.
[율리아누스, 학설휘찬 제32권] "티티우스에게 스티쿠스를, 만약 그가 팜필루스를 선택하지 않는다면 주며 유증한다. 같은 티티우스에게 팜필루스를, 만약 그가 스티쿠스를 선택하지 않는다면 주며 유증한다"라고 유증되어 있는 경우, 이는 마치 "티티우스에게 스티쿠스나 팜필루스 중 그가 원하는 쪽을 주며 유증한다"라고 유증된 것과 마찬가지이다.
§33.5.9.1Quaesitum est, si Stichus sub condicione liber esse iussus sit et mihi optio serui data esset uel seruus generaliter legatus esset, quid iuris esset.
만약 스티쿠스가 조건부로 자유로워지도록 명령받았고 나에게 노예의 선택권이 주어졌거나 노예가 일반적인 방식으로 유증되었다면, 법적 효력이 어떠한지가 질문되었다.
dixi commodius constitui eum, qui sub condicione libertatem Sticho det et optionem seruorum, non cogitare de Sticho, sicuti constat non cogitare eum de eo, cui praesentem libertatem dederit: secundum quod si Stichum optauero uel elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo.
나는 조건부로 스티쿠스에게 자유를 주고 동시에 노예들의 선택권을 주는 자는 스티쿠스에 대해 생각하지 않는 것으로 규정하는 것이 더 온당하다고 말했다. 이는 그가 즉각적인 자유를 준 사람에 대해서는 고려하지 않는다는 점이 명백한 것과 같다. 이에 따르면 만약 내가 스티쿠스를 선택하더라도 나는 아무런 효력도 내지 못할 것이며, 그럼에도 불구하고 나머지 사람들 중에서 선택하게 될 것이다.
§33.5.9.2In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim.
동일한 사례에서, 노예들의 선택권이 주어진 후 내가 선택하기 전에 규정된 자유의 조건이 성취되지 않은 경우, 내가 스티쿠스를 선택할 수 있는지가 질문되었다.
puto Mucianae sententiae adsentiendum, qua placet ipsa libertate legatum peremi, non datione statutae libertatis: quare siue uiuo testatore siue post mortem eius et ante aditam hereditatem condicio statutae libertatis defecerit, legatum erit utile: nam sicut pura libertas, ita statuta libertas aditae hereditatis tempore uires accipit.
나는 무키우스의 견해에 동의해야 한다고 생각하는데, 그 견해에 따르면 유증은 자유 자체에 의해 무효가 되는 것이지, 규정된 자유의 부여에 의해 무효가 되는 것이 아니라고 한다. 따라서 유언자가 살아 있는 동안이든, 그의 사후이자 상속이 승인되기 전이든 규정된 자유의 조건이 성취되지 않았다면 유증은 유효할 것이다. 왜냐하면 무조건적인 자유와 마찬가지로, 규정된 자유 또한 상속이 승인되는 시점에 효력을 얻기 때문이다.
ideoque Stichum optare possum.
그러므로 나는 스티쿠스를 선택할 수 있다.