Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §33.5.21.pr

条件付遺贈奴隷の子の帰属と使用収益権の所在

5040 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

娘の結婚を条件とする奴隷10人の遺贈に関して、結婚前にそれらの奴隷から生まれた子供たちの帰属と、奴隷の使用収益権の母親への帰属について、スカエウォラが回答している。

[SCAEUOLA libro uicesimo secundo digestorum. ] §33.5.21.prFilium et uxorem heredes scripsit, filiam exheredauit et ei legatum dedit, cum in familia nuberet, centum et, cum in familia nupserit, his uerbis: 'insuper arbitratu Semproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi uolo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, dari uolo.
[SCAEUOLA libro uicesimo secundo digestorum.] [ある者が]息子と妻を相続人に指定し、娘を相続人から排除して、彼女が家の中に嫁ぐときに100を、また彼女が家の中に嫁いだときに、次の文言で遺贈を与えた。 すなわち「さらに、彼女の母センプローニアの裁定によって[選ばれる]10人の奴隷を、私の遺産が引き受けられた後に直ちに、私の妻センプローニアによって選ばれることを私は望む。 これらの奴隷は、彼女が家の中に嫁いだときに、与えられることを私は望む。
et si antequam nupserit, aliquod ex mancipii decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari uolo, dum ad eam plenus numerus perueniat.
そしてもし、彼女が嫁ぐ前に、それら奴隷のいずれかが死亡したならば、そのときにはその代わりに、彼女の母センプローニアの裁定によって[他の奴隷が]与えられることを私は望む、彼女に満ちた数が届くまでに。
quod si Sempronia mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'.
しかし、もし彼女の母センプローニアが選ばなかったならば、そのときは彼女自身が自分の望むものを自分で選ぶように。
quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnata sunt, ad puellam supra numerum decem mancipiorum pertineant.
」そこで、母が選択をしたとき、結婚の前にこれらの奴隷から生まれた子どもたちが、10人の奴隷という数に加えて、少女に帰属するのかが問われた。
respondit, cum mancipiorum legatum in tempus nuptiarum testator transtulit, id quod medio tempore ancillae enixae sunt ad filiam non pertinere.
[スカエウォラは]答えた。 遺言者が奴隷の遺贈を結婚の時期へと延期したのであるから、その中間の時期に女奴隷たちが産んだものは、娘には帰属しない、と。
idem quaesiit, ante nuptias eorundem mancipiorum fructus et usus an ad Semproniam matrem pertineant.
同じ[質問者]が、結婚前に、これらと同じ奴隷たちの果実と使用権が母センプローニアに帰属するのかを問うた。
respondit nihil proponi, cur ad matrem pro solido pertineant.
[スカエウォラは]答えた。 それらが全体として母に帰属すべき理由は何も提示されていない、と。

語釈・文法注

  1. §33.5.21.prin familia nuberet — 家族・親族内での、あるいは同等の身分を保った結婚を意味する慣用法。遺言における遺贈の条件(「もし~ならば」)として機能している。
  2. §33.5.21.pradgnata sunt — 動詞 adgnasci(加わって生まれる)は、ここでは「(対象の女奴隷から新たに)子供が生まれた」ことを意味する。遺贈の対象が特定されてから引渡し条件が満たされるまでの間に生まれた奴隷の子供(partus ancillae)の帰属が問題となっている。
  3. §33.5.21.prpro solido — 「完全に」「一括して」「独占的に」を意味する法的な副詞的表現。母センプローニアが結婚前の奴隷たちの使用収益権を単独で完全に享受する根拠はないという判断を示している。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §33.5.21.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:33.5.21.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。