[PAPINIANUS libro octauo decimo quaestionum.
[パピニアヌス『学問書』第18巻より。
] §33.4.7.prPater dotem a nuru acceptam filio exheredato legauit: heres patris opposita doli exceptione non ante soluere legatum cogendus est, quam ei cautum fuerit de indemnitate soluto matrimonio.
] 父が、息子の嫁から受け取った持参金を、相続廃除された息子に遺贈した。 父の相続人は、悪意の抗弁を対抗させることにより、婚姻解消時に自己の免責について保証がなされるまでは、遺贈を支払うよう強制されるべきではない。
§33.4.7.1Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier dotem suam reciperauit, frustra filius de legato aget.
しかし、もし遺贈が息子に支払われる前に、妻が自己の持参金を取り戻したならば、息子は遺贈について無駄に訴えることになる。
§33.4.7.2Sed si lex Falcidia locum in legato dotis aduersus filium exheredatum habuerit et mulier solutionem ratam fecerit, propter eam quantitatem, quam heres retinuerit, utilis actio dotis ei dabitur.
しかし、もし相続廃除された息子に対する持参金の遺贈にファルキディウス法が適用され、かつ妻がその支払いを追認したならば、相続人が留保した金額について、妻に持参金に関する特別の訴権が与えられる。
quod si ratum non habeat, defendi quidem debebit heres a uiro, qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenda est, aduersus heredem dabitur.
他方、もし妻が追認しないならば、相続人は、自ら防護することを約束した夫によって確かに防護されなければならない。 しかし、もし夫が単独で訴訟のすべてを引き受けたならば、保証がなされていない場合には、ファルキディウス法によって請求されるべき金額について、相続人に対して判決による訴権が与えられる。
§33.4.7.3Sed si, priusquam legatum filio solueretur, mulier diuertit, quamquam ipsa nondum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: quia tunc isdem diebus filio solui dotem responsum est, cum patri pro parte heres exstitit et ad praeceptionem dotis soluto matrimonio, postquam heres exstitit, admissus est.
しかし、もし遺贈が息子に支払われる前に、妻が離婚したならば、彼女自身はまだ持参金を先取りすることができないとしても、そのことによって息子の訴権が遅延されるわけではない。 なぜなら、その場合、息子が父親の共同相続人となり、相続人となった後に婚姻解消時の持参金先取りを認められたときと、同じ期間内に息子に対して持参金が支払われるべきであると回答されているからである。
§33.4.7.4Si forte per errorem cautio defensionis omissa sit et ex causa fideicommissi filius dotem acceperit, ut indebitum fideicommissum non repeteretur: cautionis enim praestandae necessitas solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subueniri.
もし仮に、過失によって防衛の保証が省略され、信託遺贈の名目で息子が持参金を受け取ったならば、不債務の信託遺贈としては返還請求されない。 なぜなら、保証を提供するべき必要性は支払いを遅延させるだけであり、本来債務であったものを不債務にするわけではないからである。 しかし、相続人が救済されることは不公平ではないだろう。
§33.4.7.5Quid ergo si patris heres soluendo non sit? nonne iuste mulieri dabitur aduersus uirum utilis actio dotis? cui dos perire non debet, quia non interposuit per errorem heres cautionem.
では、もし父の相続人に支払能力がない場合はどうなるか。 相続人が過失によって保証を立てさせなかったからといって、持参金を失うべきではない妻に対して、夫に向けた持参金に関する特別の訴権が正当に与えられるのではないか。